Document text
^. oen Yo)
Bo rratveres.
MM ELPOUEA
("PRAXIS
CHIMIATE EC.
Y
$, murtetit. DEYL?
X Sce E
NH NNSENNENN ROSE WRNEIT ANNIS IR
SUECIAE UI
gt me:
2i
2s
m^.
E
*
£
vows
NEU
MEDICAL SOCIETY
OF
LONDON
DEPOSIT
Accession Number
Press Mark
o
6 €
o — 7G
687
de
Bre
u-
go
0 —
An
Got
dq À
MEE
E x q.
FE.
di s
e
MAT'LH I;
TILINGII.
| Med. D. & Prof Publ.
DCHIMLATRICAE.
|
|
M cash iege is I
.Med, Udo octoris, & in bn Hada
|^ Schaqgmburgica; quz efinitheli
XL ProfefforifBublici, E
|P R Gg Ó MUS
|C HIMIATRICAE
| Liber düngulari Àj.
[In quo pracfcribitur variorum My-
Iteriorum Chimicorum & Mieihiehat.
I rum e Metallis,Mineralibus & Vegetabilibus, non
| vulgariu: ?, verüm fele cGiffimorum, ac fecretifhimo-
lrum/ in quibus tota PRAx1s Ci HIMIATRICA confi«
Mit, c &quzin corporis humani partium princtpalios
lrum morbis, etiam deploratiffimis,ac ab omnibus
fere Medicis dereli&is prafentiffimum,tutiffimum ac
gécundifimum auxilium przítant) conficiendorum
kerta Ratio: und cum ipforum Virtute, (fu, Dofi,
Notis, Obfervy vationibus,Exemp jlts quàm plurimis
& Indice locupletiffimo,
i
|
|
es C eso «92
WX T WE E M I f.
Iumpoibs: THOME HER NRIC I HAUEN-
I STEINIL Dib.Hanov Hi ildef; & Cellenfis.
De o. C. VOAcbter/ Acad. lyp.Anno 1674.
MEL RSAE AA NUESL Epit rentre HERE E RESET
LFERENLIISIMAE
LAC CELSISSIMAE
( PRINCIPI AC
DO M TN A,
IN rl
1
| |
41.
:|
1
| HASSLE LANDGRAVLZ;
UNAT/E DUCI. ANHALTIN S
lPRINCIPI ] HERSFELDLE; QO-
I MITI CATTIMELIBOCI , DE.
| CLE,ZIEGENHAIN UB,NIDD AE, |
| SCHAUMBURGLIET ASCA-
|IONIZS;DOMINJZ SERVEST/E
AC BERNBURGI; VIDUJE;
| Domine mee Clemet-
Hf/AMWe ,
Salutem, & felicitatem
perpetuam!
cres — uU RR EU EU d EMMMEEN E CECI CNET CM cete miet enne Qo X mgauqugewdunnpegemcnemaqeseE ERE Csmemne — m E ——Ó— T me
z ccu UCM - . - E € : à — i —— LN Cure uUAcx Use - - —— s
C eU ER REESE E daa D^ eee mmn e ay ntm ee ne ri n ————— ——L zs : * E : E : HE E
PeEIHETRS ue mL Dese c RD S €————€— — p —Á« C XE CES uemeuycl vci Dapgeseecpts
— met ret Uia ietuso dU MES TEM ITA rye DcOT - 1 T enm
z — -—- ps a , z s TEL
d ie; AERA e wee -
u- IB c NDNARSCEN GE ned uro cider
- E
.
l
l |
om
lijikumeneurcosajanaicenmdte gast nua ime sae me
magno pfe iu
t1O ac [uhi na au
toritate ab omnii
b? Chimicis fenm]
per habita eft Taj
bula Smaragdim
dicta Heenenis Tri [iegtfl nquainvajl
leEbroz pottdi iluviuminve nta; ted
incertis autoribus fe rtur: ab alin]
in f'epulchro ejus à foemina qua |
dam Zara ieperfeis fed itidem imi
Certis autoribus dicitur : & totilli b
i
Maeitterii Chimici fundamem|
tuum
Í
——
a€—
j
|
1
i
1
t
[T
——— Ó—
—
eA
] tum , & modum componendi
3 quandam Medicinam univerfa-
54 lem, qua non folàm metalla 1-
gnobiliora , ad fummam perfe-
éronem ducat, fed & morbos e
1
i
[ corpore humano tollat, idque ad
|
|
I
:
!
1
ultimum vitx terminum incolu-
me conf(ervet, continere creditur.
E . N .
Eam integram hicaddere libet.
— erum ftne menda-
| eio , certum € veriffr-
"omui : Quod est infe-
| rius , eS ficut id, quod
i | es fuperius : Et quod
Jes füperius 5f ftcut
a $52 "Ww
jd, quod E is jl verius
ad perpetrandum anie
vacula unius vei. En
ficut res omues fuerunt
ab uno, meditatione uy
HIns z frc omnes res uad
1e 4b bac re dd laptatio ju
"t€. Pater ejus et
Jo/ : Mater ejus Lu li
"a; Fortavitillud oeu-|y;
Ius in ventre füo.. Nu. |
IrIX ejus Terra , Pater]
ous Telefzi | totius b.
HH |
M
dio esi bic. Firtus
7 : €jus Hteera e37, ft ver-
Moa fuerit in terram ..
vil Ieparabis terram ab i-
ni gue, [ubtile à e à fpilfo [ua-
) otter cum agio Hg e-
; |uuio -lcendit dterra
: | 2H celum . fert iod
[ | defcendit in terrainscs
Jj l'ecipit vim fuperiorum
: C9 ferrum. ic
ibabebis gloriam totius
gnumai; ; ideà fugiet dte
4$ omui -
Bs us EL "us
omttis obfe uritas. Had.
esl totius. fortitudinis).
for titudo fortis - quia b
vincet omnem rem [ub
tilein, yeso: folida
peuetrabit. Jic mult...
dus creatus est. Hind i
erunt adaptationes mm.
rabilesquarum modd
bic esf. Itague vocan.
tus fin Hermes drify.
meeiftus , babeus Iro
dinis PEHARRME fol :
: d
| ewe eno
"A tins mutidi.. Comple-
^ po e3l , quod dixi de
| opere folis.
Chimicorum ali Earmetis Tnf-
a meri effe negant, cüm non 1n-
44 ter reliqua ej us fctipta reperiacur.
j] Conua vero alii hactenus non
I tantum progenulno Hermeris Tif"
| megrfit (cripto c amagnoverunt (ed
l: & pro lapide Ly: dio omnium O-
JH pinionum, qux de Chimico Ma-
:
lo
| O
P.
i
|| . Tabulam hanc Smarag dinam
:
j
| eifterio circumferuntur, habent;
| Omnefque in €o EOM ICHME 5
un quod fal( fint ca, & ab univer-
1 falin $4 inaaliena qua cum ta-
/ [M bula Smaragdina non convenl-
j| unc : fcribitque Zlberzus Magnus
DP de
UU DET
€——— nandi CR Be TEE, SUM
de metall, T c. 6. quod £Ternes (e Qi
radix , faperqua omnes Philofoji:
phi fuftentati fünc.
Verüm enim vero quid tabull"
Smara edina Hermetis Tw fregit |
nobis in Chimia M. adii
ferat? Ex ea enim Chimk zi hop
dierni fuis dogmatibus patrociil
cium nullum - quarere poflunt 2
Generalilime faltem. arüficiua]
Chimicum defcribit, atque itai"
ut certos canoncs, juxta quos i |
peratio inftituenda ht. & qui o p
perantem 1n operatione fua cer D
tum reddant non prefcribat. Re:
linquoergoó Hergeni Trifineeifto hàd]
vice fuam tabulam Smaragdii
nam , fufpendendo hujus loe«]
Celo ; in qua vera Chimia,,
ration! & experientia , Ew. i
uo
d
c 2
hi
l
T
L.
id
D
lig
VEG
£7 Ü eed Ser ES MO
——— — —Á—— le
Bluobus falcr Is, innixa, Cedto fa.
ae i mmortalt qua infcribatur, dr
oniffima , exarata conípic Ituf.
Hec fcilicet Juxta certas regulas
[ [P* certa inftrumenta corpora
aturalia, compofita in ea. , ex
nibus confíütuuntur , refoivit,
|purificat, alterat, exaltat; a adu üé O-
Imnino ita ela borat, ut vel partes
Jomnces feorfim & fingulz, vel ite-
lum conjunctxz & compofita,
[puriffimze, cffica: ciffimz, & ad u-
Hus in vita humana neceflarios a-
IM.
|
ii-
-: T
)
zi
i
uoc NER Wes
TII
*
Pasa WU -WG
! Jpufiimz fint,& feu Medico, feu il-
Jis, quiin metamorphofr metal-
"Morum occupantur, utilia admi.
fpoicula de ftent,
1- Hac phyfices f firmiffima bafis,
"imedulla & anima eft; ita ut vix
^ Jr in phyficis contempla-
Krionibus & naturz perífcrutatio-
ne, finc hac ,excellere poflit.Hixc
at-
tuin gen? humanun ues | P
EOS (cte
xm 7 veu ECEXS EE
Qn ea SNR
|
——— ÀÁÁ
?
artis Plsarhaccutices Herculeumi: L
fulcrum, & todus medicinz coda
rona Regia & polita. columnai]..
Hac arus noftrz fumma. quafi.
perfectio eft, cujus gratià Med i
cus laudem atque, lionored COn--
fequitur. Huju is behefcioA B
bi: defperati, & ab aliis reli&ti city]
tuto & jucunde curanttr. Etne-|
mo Medicus abfolutus effe. po-]
teft, 1mó nec m ediocris, Hia im| j
C himic a art BU exercitatus .Haec |! |
veluti (blcndididinaDi nx Lame]
pas abdita naturz penetralia colZ]-
luftrat & clauftra referat. Hac |
. ^39 1 Da ; idu
y v ^a. T * ^7 4 ht Y 3 A $4 " l
fractis nucibus duriífimis,nucl e
t| | a : Amal b
: : us Ne ver EN DOSES P i
ios COilulinimta bona in to-Jg
]
E]
j
-]
^
ll
|
dl
]
|
|
; x E : e, t : 2
- e, Y i » TELA
*- X « 2 —- A - - "
- - 2. MES re i «1 ers -
COOHIDEEP SS SNNES à miden cita
*
"n
V :
n
VV
Mri rn it
Hecvenena pernitiofiffimain pre-
aofifíima alexipharmaca. trant-
!mutat. Hzc in Del cognitio-
ncm nos perducit. Hàc curan-
tur cjuímodi morbi,quos omnes
Galenici & Hippocrauci Medici
jam pro deploraus habuerunt.—.
Tot ergo illa nobis Deioptimt
maxim! opera patefacit, tot pan-
dit natura atcana, tot antehac 1i-
enotas pharmacorum prapara-
uoncs, herbarum denique, ani-
mantium, mineralium, ac omnt-
um pene rerum abditos &inipío
naturz finu reconditos ufus dc-
promit , utin genus humanum
ingrati fint , qui fepultam illam
velint.
Inhujus itaque admirationem
| rapu in&niu Imperatores, Reges,
Puncapcs, Marchiones; Duces,
Co.
DES
(Comis. : Barones Inter. Im 4
peratores primum locum occu-4
pat lmperator invictffimus|"
Rudoiphus qui inter tot. prae-Ju^
claniffime reram gcftarum tri pu
Hi paos ; hos poftrema 9 olorias f
fibi dux üt, m. vno & memorabis. "3
li exemplo, Vülcanicis operatio- [i
bus manum admovere , & fe- pu
riis adincolu mitatem imperii cue Pu
115 fefum animum hifce opera. xi
tonibus recreare, & ufum harum
publicum &communem facere, fo:
Inh jp s admirationem rape *
Celfittimus Princeps Mauritiüs ;, f
Hasfix Landar avius,qui (ctotumi| k.
naturalium miraculorum i inqui. [x
fitiont confecravit, & uthacfüca fu
cederet feliciter, Chimicà corpos [i
rum rcfolutionc, analyft, feparas f;
uone, tanquam divina virgula eft: |t;
uíus;|
pcm 1
e
CN
ufus. In fne fummum RES
liie quachvitin hac multumho-
eun Íumptuum, laborumim-
.|pendic. Binjus causa faepius fo-
| nm non vidit , optime Prin.
ceps inteligens, non fecus ac pri-
«fei Cacfares , Reges, Duces, 1m-
Bllorralc m Manut gloriam, fin-
-«Jeeram animi voluptatem, & 1n
- Minitas frugcs Í íuá íuorumque uti-
tate (lipatas,ex asfiduaartis Chi.
,s]micae cultura perceperunt, haud
Adubié femeffurumfore. | Nona-
«dim in finem fzpiüs arcana pro-
-Jpriis manibus confecit, & xgro-
4lantibus ipfc exhibuit, & eos fau-
' [ibus I Lethi liberavit. Hunc in
.Jinem fideles exploratores in va-
,, [3$ longéque remotas regiones,
1 jui recondita fpagyrica arcana
m hunc indé conquirerent, non fine
Oe par
Tilly 8
etate ue PENA Lp ey daret
per maenis impendiis amandayvi|u:
Hunc in finem proprià mam
Spagyricis,famz celebrivace notnpe:
fzpius fcapfit, & cum iis coraufi
do&isfime contulit , nec non 24
lexandrimis beneficiis & muneuln
bus dignosatlecit. |
-- In hujus admirationem etai
raptus Serenisfimus Princeps Aunfoi
haltinus Chriftianus , qui anelli;
quisfimorum Regum, Principui
& Sophorum exemplo laudacn
fimointer paucos fuo temporefi
re praecipuus extitit, cui Deus |
!
ida
^
e
4
IA All
1
^
s:
l
I
jufmodi habilitacem, dexteritg
temque menus largitus. eft , uf
i
4
1^ na
MN
INats
BN
"
p4
Vn. [
ian
«n as
Ih
I
Chimica myfíteria & intelli
ecre, & examine rcéto. expedi,
dere fciverit-. Nec. folum Inf
glonofifsimus Princeps , veru
cuam omnes ferme Princip : :
cer racc ce
zm
rn
- 5 tma ry Eg dee rr e PMIMMAT
-— We Jl gi raras o — quot tir
"athaltint artis fpagyricae admirato-
altes ac perícrutatores fummi fue-
runt, quodarcana corum cgregia
lac falutaria , quz propriis conte-
"erunt manibus , fatis fuperque
udteftancur, :
Ex hoc antiquisfimo Princi.
"um Anhalinorum ftemrnate ,
j»Jjuod cum primo lacte artem
s himicam quafi fuxiffe videtur,
vilgtiamSerenisfima Veftra Celfitu-
umo cft prognata. Screnisfimz Ve-
nuifttae Celfitndinis fama illuftris pet
xotam Fasfiam, 1mo per univer-
dam ctiam Germaniam , ob fum.
inam indu(triam, quamin exco.
wEnda perícrurandaque | nobili
«Jac atre fpagyrica adhibet, per-
il l agatu [. :
aJ. Hinc ctiam. ejufmodi mcntis
j| [. b E" CX-
id
uestras tiit en 5
€ ee : C
e A is
endi A DUNAT
CURRO CAPRA IU 4 sper
excel llentiam ac Shdu de. praet
flantiam omnes Spagyrici magi"
zítimant. fümrhifque éncomig
celebrant. Quia'imo ómnes fen]
jut admirantur homines, quoq
non modo Sérenisfimà Veftrdi
Caiidere jufmodi rcbus. Chin j
nicis va lde dele &ctur, verüm el^
tiam non minimam füavisfil
recreationis partem in rariorum]. |
medicamentorum Chimicorum.
przparadone quarat, benefici.
li emque accepifle cxiftimet. il]
ll occafio ea diftribuendi, SBrOUNNN
übusque opem ferendi fcfe offe
ràt. Serenisfimae ergo Veftrz Ce JM.
fitudini hunc quoque Ms n
mum Praxeos Chimiatrice, ni
quo pura myfteria Chimica cop
anentur, humiliter offerre, dica [^
Ice)
p—
E [nl
m
ACUCUSC eme P glue ae ER - a aat
]tc B dicare volui ac de ee hu-
[millime rogitans, ut cum bent-.
48na Ícrenàque ftonte atque ani-
1mo ciementisfimo accipere, mce-
u[quec CODEC oilos € & Atiftarchos,
dif qui Theonit 10. dente Libri unm
(func. arrofuri. fint ,,| defendere
ihaud dedignetur. :
35 Deum Optimum.
n Maximum veneror, n
E [Serenisfimam V cftram
"da Celfitudinem. Pont
Afalvam & incolumem
Iconfervet , diutisfime-
jd juu: felicem florentem-
J b; qu
ENS 2
po
po Eos mers mereri n tremuit y ae oet
que praftec ac cues :
(ut,
Dabam KRnthelii die Iq
Matti, Anno reftaurate L.
|^ Sidus M.DC.EXXIVIU
I Jereniffune Celfetue]
E dinis Feflre.—
Subjectiffimus
Matthias TL ilingiusl "
AMed. V.D. ee m ddkcademin
du.
; iM
Haffo- Sebaumburgica Profejor pain
|
|
|
dicus.
ence
eom SR
esset iR RAQeuMNeC arme rr mer carm rns T ane (———— —
: EA Sx
2d Ae e (e
Eddidit inf£clix hoc feclum
at Martia turba,
,jA We-Viribus Europam fpo olia-
" vit quz fere totam,
| Non tamen id ftudium caffam
| quod imagine mentem.
| Ipfuuit, oppreflit penitus, fcd ru-
dera quaedam
| Intcr clangores bclli. cantusque
pubaruds
Crevere; Hippocraus celebrisque
Machaonis artes
p experte magnum ,
quz f ecla priora
| Non norant, aut à prifcis inventa
' ! latere
ba C. oe-
Cocperunt, magno (tudio percul..] ..
| ta videmus. n
Inter cultores tales Collega lihin-[
us |
Strenuus eft, & digno veli ficacuig]), bo
licinori, |
Illuftrans varis Medicorum do- |»
gmata Ícriptis.
Egregiam laudem voluiffe volue].
mina multa
Demeret,aftalios , quod quis no-.
vit doéuide
Plus laudis meritat, nomen genes:
rando perenne.
UNI VUSUPTUNUTRUEFTEURTRENENTEERNEENER! VARIUSI SIE HERURSEAARIRUES
M C—-
puteo. i ec
Me À €;
e finicifmo fuo "Dno College c Compatrs.
prodromum praxios Chymiatrica e-
denti bifce gratulatur.
DAVID PESTEL,
D. J. Feudorum & Col Du
dicis Profeff.. Corfiliarius Schaum»
burgoLippiacus; &Facultatis fuz Se-
nior,
ji
zl.
— A
Emacs aka ned ek i tt Rt v orien naL RIBERA A toU 2D S Ete
We Bop. I x
UE
AER ARMEN
VA ON
Vbi Seb.
cord ey $C
N
edd .
Virum INobils[gmum, Fxcellentisfimum,
DN.
N.MATTHIAM
TILINGIUM,
M. Doct. Experientiffimum cjus-
dem in Academià Haffo -Schaumburgicá
Profcfforem Digniffimum.famigeratiffi-
mum, Practicumfeliciffimum, -
PRODROMUM PRAXEGOS
CHYMIATRIC.A
Przlo fubmiffurum.
AUT
IVO uL
i
—
1 DPVIOHALLAS- MOM C v iei rente m
ll ye
-
3
ib
L Gy» Bona mixta malis, impuris pura , utc
E sfquam
"MU Invenuias, cui nan [int addita femina fecum.
183 Huic fe fabyiciunt legt quacunque Capatt
AM Complexu facies mundi revolubilis ambit.
(db Quod mifi compo[rtà frat refolutia , e
"J bi Que
E, "
a S SER
qp Yu, EOM deum
GQoee Cnom
guae SUAMKNU SC A eS :
Que matura velut faciali federe jnnxis,
eparet ars, quodve ümpurtum eit fecludere
zen£et, :
Wet nulla utilitas conflat velvara creatüs.
Sed nec diffinxiffe [at eil, nifi quodlibet ufum,
tired a om HERE as i EAR m m SI m rmn
eiae
Quen ferat » exploratum babeat , qua. commu.
da gieaat.
Fine lieet. Hev medica laus son vuleatasorona
Con'Veniat, tamen infinitis partibus ifla !
Gloria major erit Medici quam jure merentui
Eoregii Medici, [ua qui cbymiatr tea tradlant v]
Aut: etenim nul'i , aut Chymiatti Doc onim
carent,
uod procul émpuris ( diéfu. mirabile) verum)
anonfirantes ufum Chymie, medicamine factgy]
) ; B Bag ^ à " 1
cMagnum [anaudo pralent $. Vix crederepon])
hs |
antillum Tantas in [c comprendere vires,
Et iba, pracellens T YLIN GI 1 Fauor. ad
——
"mice! |
Publica ves medicum ternos. decerum ba- ||
60rc$. Z
Hanc quando f[pavtam non zautum fedulia pj fl)
Oruas, Verum etiam publicando eclebria (cru i
[77 |
Los |
!
|
|
|
|
Pere er asian:
Re
puse exos
EE. —.—
| Javitasalies metam de currere vordat de
Grazulor bis aufés , ety tt bit aunt Prodromut
ATL a UR
Luminis acceptat , Janéti velut avrba laboris,
8ic fuccef/aram fpera rem protinusip[am,
Diss celeri approperet Praxis CHYAMIATRI--
CA cur(u.
— ————
Hoc gratula undas accinebat é Bux.
tehuda Bremenfium d. XI. Febr
auno 1674.
- Johannes Ludovicus
Hannemann, M.D.S.Ro-
mani Imperii Academic, Natur.
Curiof, Urbis Buxtehude Phy:
ficus.
FCWNIIPECHNUDIUS SNNT HERERUUR.
pra Y
1
OPE NETUS
GioSSuS GN ge
7 xd
AC
A AS YA [ 4d MR * ^ 2 5j "
NO oe CSNSE Re Att 6 nS var 4/2 To E:
HONORI&FAMJE
Nobilis Ini, PIBTATE Non miutsquáam Dg-.
érina rürumque item CMedicarum ex-
perientia claviffezni q
DNL MATTHI/EL
TILING il,
Mc&D. & P.P. in Academia Haf m
Ío-Schaumbutgicá ejusque Facultate
Med. nunc unici. LU
(2.3 do&is notum , cecinit quondam]
ANGLUS OWVENUS. |
Diss varié fic meditando V IR: SZ]
IHElologis animam iubjecit Lap(us A-:]
—dami l
EcCCORPUS MEDICIS& BONA Je
JURIDICIS
Nec minus in facris pezícriptum eit quid:
Medicorum
Corporis acanimz poftulet officium.
Hinc
X
ume
MIS PUNMETUPU T HEUS NITE m NEETUIETUPENETETEU URSINI
DEL — BS
Es d yd ]
i npn De
nte Hic quivis curat, nc quid ncglexed t AL.
^ TER
In damnum alterius corporis aut anima
'"IHEIOLOzus curans animam | diverfus
ab illo eft
Pharmaca cüm non fint principiaac ea»
de Ir
Eu um vires Medicus fcruratut & AL.
! TER.
Dividit Eloquia ac myftica verba docet:
PRODROMUS hicce tuus tua quz fit
| cura revelat
"UJ. Optüme TÍLLINGI: Chymica nonne
| doces ?
| Chymicu: ecce bonus nofter TILLIN-
GIUS! atque
Quem fama extollac; dignior eft reliquis.
| Haud equidem invideo hoc, miror magis
abdi tarerum
Q ux ingeniofus amatfundere fpagyricé:
T | At Cor cum cerebro, fplen, hepar, fcl;quo-
que renes
Pulmo fanentar: Balfamus egregius
j Quomodo defle&ens reparetut P R. O-
DROMUS arte
Auctoris varià;ponit & ante oculos.
* Aft
—— Ó—————
€
1 [e rM hacc adiit, n COURT MOEA T Sess -
Aft quamyis faciat MEDICUS gaudete: |
fnübinde
Tin&urishominem: nontamen & Pas?
nace T
Cüm necin Medico femper relevetur ut» l
BET |
Interdum doctà plus valetarte malam, | ||
Auctor ut interea quin LECTOR & inde. r
| reportet |
Fru&us; Ego precor hic PRODR Ot í
MU ur valeat : |
Dni Autlorisvogatulubens (cribebat
Joh. Nifius V.D.M:
in Ecclefia Reformatà Rine
thelenfi,
TRTURURURRSUTEYTT TT WTTUAUEUTT UNUS NETTES
IET year tra trum Y NH no S ALERTE mr MN
"e " FEG-nIaUeTeamS : RUNS
vam auper tt mia NBI cap P e
Xe — 4 (0 —— [99
SVRSARORORES SCREENS YMEYSSYSEESTYS Um
crm
l & ^ x fe
ij : Z yy Ot «gu yg.
M AT THI/E TILINGII,
IMED. DOCTORIS ET PRORESSORIS
| PUBLICI, J
IPRALEFATIO AD BENE.
| FOLVM LECIOREM.,
In qua de Chimix dignitate 3c
nobilitate agitur.
«x D Carntade. Academiro (ctis
9 bunt Quintilianus loflizur.
B Orat. lib. 12,c.r. Plinius Hi-
BJ) Fe for. AN at lib m, 6.30. Gellitag
xe) Io. attis. lib. cia ir
[o EP Peru Crispus de Honeff,
IDifciplin.lib. 32.14. cam Romam Atbenicn[z.
Im Legatus in comitatu Critolai Peripateti-
Jj» & Diogenis Stoici ,facundiá & oratione impri-
jnis pollens, veniflet , coram Senatu tàm difert&
Ixpofuiffe caufam fuam , ut animos omnium i
jui admirationém traheret. | Hic, ut majus elo.
Juentiz fpccimen darer, poft biduum pio jufti-
ja nervo fiffimé differuit: Poftero die, ne [uínis
fontibus quidem illis,pro injuftitia , non minos
libus viribus, tàm luculentam habuit Oratione uy,
UI Aon ah illa fuerit commotgis, przcipud
| i ABC).
2 PRAEFATIO TE
aucem graviffimus & integerrimus Senator oni |
qui eum, ceu bilinguer., primo quoque tempori
ex urbe eliminaodum cenfuit , quoniam illo viris Jj
ergumentante quid veri effet , haud facilé difce:ttuui
41 poffit. li
Egofane híc edem animi conftantia ,. pari coitpyo:
tentione non oris quidem fed calami Chimiaupuli
encomiis ornabo.lsudibufq; extollam,quas concu
pere cogitatione poffnm maximas, ejus dignitattipii
ecnobil:tatemquz non folumM edicinz Studiof(ius«
commendati(fimz effe debent, verum etiam «api;
innibus,quibus fecreta natura myfteria indagzliie.
ré cordi eft: Omnibus,qui excellentiffima queQtulos,
natucz opera,aut fupra nosimmenfum fublata,aufss,
ünfra nosalté abfcondita funt , perfcrutari cüpi
vnt : Quibusad eorum ipforum naturz operoatidfi.
indaganda arcana,cóelum ipfum feré confcendet TN
dum,& terrz quodammodo movenda fundameu IT
ta font,eaque quz füb ra&um eorum cadunt vida,
rié verfinda tractandaque , ut propria abditaquults
girtus eruatur. "
Chimig autem dignitas & nobilitas maxiaulis.
v€lucefcunt 1. exantiquitate,origine & ejus predti
refín. 2, ex ejus veritate 3. ex ejus bonitate, idi.
€x objecto principali. f, ex cultorum eminenti
££. ex jucuuditate , & demum. 7. éscommodii
iPrimumergó Chimig dignitatem 2tque nobilittdli..
£em probant illuftrantque cjus antiquitas;origolhs
& progreflus. P
Si Medicinz originem confiderare velimus.
ionàeMacbaone, non à Podaijrionon ab Hippil,, ..
eri
inesse
ipa LP, ]
3 Ivi, nu
ui hn
m
ma!
M AD LECTOREM; $
itt WErare, minusvàà Galeno repetamus, Altius nobis
"Waffurgendum eft; Bjus origo etiam fupra Chironis-
"mà e4pollitis ipfiustempora querendaeft. Ad
Je Qi los igitur maximé nos referamus,qui etatem yita
| Jongiffimam vixceruntquales erant, dam, Éfenoch
illie cecere: Hiomnesnaturz fcientiam à Deo e-
"adeocti Medicine perfe&am cognitionem habue«
munt,quz invalcícentibus peccatis paulatim extin-
ipiipul ccepit, & in eas candem tenebras deducta cít,
nulguibus eam involutamhodié ceraimus, Et ipfe
andauidem primus pàtens nomina rebus omnibus,
andàbente, Deo & infpirànte, imponens, rerum o»
"wünnium fe peritiffimum prodidit, Ex:llaantem
indferum non externa tantüm ed penitiffima cogni,
rumltlone Medicina defcendit, |Nosveró vere Me
«xmllicinz principiumà patribus ad ipfum rerum opi»
(siléera referamüs, Alriffimumcresffe Medicinam
t o RR hominibus dedi(fe Ícientiam,ut alti(fi«
PTT honoretur in mirabilibus fuis,facra pagina
Wllocet. Eft enim Medicina non minima pars ma»
dinalium & mirabilium Dei, quz humanum ingee
, ilum ex fe ipfo haud aeno(ícere potuit, nifi msni«
44e tante Deo ipfo mirabilia & magnalia fua : Im.
»ipffibile fiquidem eft Medicinam integram & fibi
,AUbnftantem habere fine Dei agnitione;fiae pieta-
irsline illaminatione divinitils acceptá.
4i Magna igitur eftMedicina majeftas,magna ame
,"Wiitudo,quiaà foloDeo procedit.O utinam inquit
| Macer Philofophus , Moderni hoc intelligere vel-
jo fnt!no utiq; Medici tot perfonat; haberentur, ple-
yif avaritió, (iperbia,invidid finecharitate proximi,
PR^AFATIO
fine cultu & dilectione Dei ; neque eam pietate: "a "T
. habent,ut divinitüs doceantur:Mundani toti die t
fitiofi; Monet setged ua yi
& inanes. Quzlibet reliquarum artium certe
fuis preceptoribus difcitur ; Una autem Medilo/
€ina & Theologia divinitüs datu, Etenim cujiupin
eft Medicinam creare, ejufdem eft dare & benedlipsu
cere, Nemo igitur nifi Deum diligens charitzstsui
temQue in proximum habeos veré Medicus Pas oa
ullo modo poterit. Sedillud cft pro confeffo «s id :
bendum, quod crafía ignorantia noftra fere mij:
bil novitcorum,quz Deus magnalium conclat(i
én creaturis fuis. ui
Quemadmodum veró tota Medicina ad Deui T.
€cuprincipemoriginem refertur , ita & ejus de d i
Chimia, Orta feu particularis ejus origo furnyti
homines. Prima namque inventio in facris,notabw
nallorum opinione , tribuitur 24dame & Tubai
$4ino. d
"ddamum Chimiz notitiam habuiffe, eamQuj
cum Philofophi partibus fuos docuiffe,cx fasiiles;
hujus viriperfe&ione colligere licet. Cognitio). T
aem habuiteffentiz Deiplenariam. ante lapfummlo,.,
naturz vifcerainfpexitpenitüs. - m
Tubalcainus malleator , & magifter in euni]...
operaeris & ferri perhibitiur à fpirita fan&o ifj, .
veteri teftamento Ger, 4. y. 22. Verifimile efti
eum non folum metalla fcrutatum , quomodo a...
agriculturam & alios in vita communi ufus adhiill,
beri poffint, verum etiam eadem coxiffe, fudiffel,.
perum ab iigpuro leguritic €) Ut BatMLS rimaretum n
él c30g Fen
AnLrcTo*tw. BUM x
He: met: Trifmegiffo interprofanos imprimis
agna inventionis hujus laus adfcribitur. Quis
idille fuerit, & quando vixerit, Vid.Sennertem lb. ae
vn c di[Jens. Chirmic.enm e/Mriflotel. e Gale-
diese c. 5. Huic tamen neque Grecos neque Pbanices,
^if neque e/Egyptios olim artisalicujus Medicina in- |
iwmtlventionem tribuifle, Chimiamque à primis ar-
x di illicibosnon Her mati, fed aliis inventoribus attri-
indibutam ,ipfammet porró Chimiam non effe
wbmpem multüct? antiquam, evincere conatur Cor.
jringisus de Hermetic. ete. lb. c.2,. & 3.
Deftillatoriam autem artem antiquiffimam, &
elipfi Salemon: , Hippocrati ; efriffoteli notam
uiffe ftatuunt alii; Verüm Hieronym. "Rubens
ib. de de[Hllat.f. 1, e. 4. & Sennertus hb. de confens,
ds[Jens, Chimic. cum driflotelicis c» Galenicis id
jnegant , acpotiüscontrarium demonftrant. An
vistoteles ennmChimiz habuerit peritiam? du-
Eu D Ci pn AE in "Riolan.id Mp"
uerunt,a SRM kFucada: Nos, labuiffe qui-
ji eem MEA fono principis cflendi, & ob-
dgiz peripateticz Dorenide) nempe b, 4. Ufüs
Jffvero in Medicina nulla apud ipfam extare veftigia
ificenfe mus,
; w Kccens nata multis yidetur Chimia, Auro na».
p À j turas
v PusraTIO
urz fcrütatores,quod qu&rebant ,imdultria ác ica iuc
$eniocjuszquaturi vires , fruftrati,inveaernaiu] i
quz non quzrebant; remedia, Indé orta Chimizi! m:
&rig,quam cum ia natura fundatam deprehendee) jj;
zent,excoluerunt,& póft neceffitate coa&imagrh| .;,
sítimaruat.
Ex utrifque fingularia confe&a fant medica
Uv
hn
menta prioribus feculislong? difpatia , in malt() ^ |
nobilioribus forulis difpofitamajorisetiam effi]
cacig. Aurea hec funr fecula;talibusetiamindli] ^
geotmedicamentis, Ferrea funtfecula,refra&tall
rii & durz cervicismorbi : dàüris ereó cuncis ex]
j 5 x 9 x E- d
pellendi.levioribus minüs edomabiles, Sunt quil
vel facco.
Antiqua medicina folüm fuit herbaria ; & cum)
vetera medicamenta ex berbis parata non undi]
quaque officium fuum facere obfervarentur, did
aliis cogitari coeptam. In auxilium ergà adícitid]
metallica , quz ut centro terre viciniora,ita cole: l
ftium luminarium majorum & minorum virtutes)
propius in unum co&untes potestatesqueunitaill
|
tis natoralis reci piente s,admittuünt,
Invenit porró & propalavit primum hane Mes
dicam Chimiam Paracelfei,qui veterum nonnul]
lorum fcriptis, quorum tamen nullibi facit mentiti |
onem,erutis,Chimiatriá primus magno cum faftud
tXercuit ita tamen,ut Medicinam, quam illuftrad
yc &creformarc intendit, penitis obícurarc& evere
i)
L
j
'$
p
meae
1
ter
ad vifum amplz ampullz naufeanc hisparcà mai] ^"
eu offereada przfidia,grarulatim exoptant fauatr] |!
& granatim , d^ aic Su exa non toto horre«] /!/i
M ovi
1
i
r
vl
In. (3
jl
IM
i
1
"
^
i
?]
|
M
)
Í
Hur
a
m
bes il
T
A
Y
LIU
i
ni
AM
iW
Wr
T
iS d
»
iv]
idet
[
WI Wi i:
bee qusaseppeti bem itt r——9931 37 (13. -
| tcrciuceperi65quemadmodum pluribus oftendunt
Ap LrCTOREM.
Zv-vingerus epiftola prinitptorum Chimico -
rum examini praftxá,Sennertus lib.de Confens,
e diffenf. c. 4. & Conringims de Hermctic,
4] ced. c. 24.
Conftitationem& interpretationem aggreffus
1 eftBemrnsSeuerinus,principiaParacelficain melio,
^4 remac planiorem ordinem redigens, eidemque
! methodofeu demonftratione adferens, Pluribus
tamen nebulis involutam feré rem omnem rece
ligoit.
Proximius vero ad fcopum Chimiz Medicae
collimáront Ofvvaldus Craliius Bafil. Chim,
foh.Guinterius "u42dernacus , Profeffor Pari-
iud frenfis ia fuis de ueteri efr uova medicina tum
cagno[tenda tum fazienda Commentariis ; An»
gor hbri.cud zitulus : Patroduciio in vitalem
Philofopbiam y I ibacvius Acadesmia jeneufis a»
lim "Profe for Philofophus celeberrimus: fofepba
Quercetanus , Chimicorum fundamentorum ads
fertorftrenuus 2. Daniel Sennertusiab incunte. ze
tate optimis literisdeditus,Ingentes opes capacis
& conftantis ingenii adilluftrandam Philofophie
am & Medicinam Fipposratiam & Galsricam cone
fcreas s Paracelfíca ctiam fedulà excuffit principia
& revocavitin ufum Medicamenta. Idem fecerant,
joh.Hartmanuus & fob, Petrejus Profeffores Mara
| fpurgenfes celeberrimi,hifq; laboribus& fcriptis oa
imnium memoriam fibi devinxerunt honorificaue,
S PneErATIO »
" m p.
Magnis acceffionibus tandem Chimiam locuplee ke
tárunt Audelpb, Glagberss, Job,
*nagnumG ermanicorü Medicorum lumen
guru Rolffacins, Profeílor dn dcademia Salanea
€cleberrimus, Et vivunt ctiam adhucintra prii4
urimiartishujus cultores,arcaníss!
&grorum faluti confulentes. verüm nihill
Yatos par:ctes pl
imuliis
dha&en
usinlucem ediderunt.
Perfe&ionem hactenus nemo in ea fuit adfe-.|
Quutus.. Sicuti embiyon in stero matris à pri
: nformis latet;paula -- | .!)
mo conceptionis tempore 1
tim verósddiftinCtionem &pulchritudinem proe.
cedit? its &in Chimia,quod ab initio negleéctam,,
dic etiam imperfe
perficit,
Znvvelferus , 8p"
Guer
é&um fuit,id tempus fübíequens: |
q Mt
Eun
jl
£u
ht
Ur
l
E DN
I Um
Deinde Chimiz dignitatem ac nobilitatem. |
demonfítrat cjus veritas, fundata potifimüm inra-: || ^"
tione & expctientia. Eft enim Chimia non Ru-
dim fiomentum; neque eft illa ars,quz in mcetal-
lorum metamorphofi tempus vel fumptuofe con.
domit,ve! inutiliterperdit: quam Pezrarcha lb,
deremed. urriufque foit. dial, IIT, mentiendi
& fallendi artem, pj Melanchton in explic.
S vangel. ip Feflo Epiphen.lophifticam quandam
Smpofturam , Pescérss có am plius in divis. djvi-
gat.trall. Demonis preftigias appellant; Cum
quibus facit WofteisSceisger, qui exers.z 3.p47.110.
differté fcribit fe €himiftaram fornaculas odio
ediffe plasquam Vetiniano, Sw» emis inquit
gebiue ad aucepia etumenarum, d quibos aurum,
qud pifcagolivnyer aliit fbi copient priur, pé
€
Ai Ap LrcTOnXM. A.
dHéidem Heros in eJMan. Carall. de Zürpilrone
liti; Wpedicumif?a.
wu] Carbonarius , ille quem videtis,
(d Nom es à lepidi mei fodales.
Uh — Ipspofüor snalus: bunc cavete fares.
| Fult artem fibi vindicare veflram ;
Verum artem Vafer avte condiendo:
Sic artem,puto,mutat ut metalla :
Sue mutata manent tamen priora,
Imponit factem faeetiorem ,
Píumbo , cinnabarique , falfurique
Curum pollicitus parare plumbo,
Mentitur penitüs , nec tlle mutat,
Cfurumiranimovet innibilfrequenter:
Quando aurum ncquit excitare ab are,
| gu
^ In
Dic « Alcbymille follium varatari
Quem qualis impo(lura crebra ditavit,
av] evduriflua cum pauper arte fit factus,
ww] Levior qui, inaniorque folle, ventoque est,
qud. Cedat pudori jura , veritatique
E Crupeni muleus fIultioris etatis,
8^4 auro ille nunquam, femper at fame pallens.
| Xam quá via, quá ratigne,quo vultu
Ld
19 PnusPATIO
| Aurumpopofeit, qus daturus ei aurum 3. s
Pro premo aurum pacis, ey crepas Aur up
Hic ergó,euya s é metallica vena |
Qua Ceffiteridem fudat , aut Malybdaaniy
Lubargyrumyaut Hydrargyri, Aut Siderittily
Profitebitur , juribit , affeverabit
Iri excstatum (ngtdas notas auri E
Fronte tmpudenti, & plumbea planus vultis 0
Sed ars ea eft(ad inftitutum redimus ) cüj; b.
beneficio & induftiià aqua , liquores, anétuagro
&íalia noa ex herbis tolüm,, ligais , radicibus | dM
vcrüm ex fuccis etiam coneretis, terrz foffilibui]
unionibus , coralliis, lapidibus pretiofis aliisquf.
LATIN
nn
id penus folidiscorporibuscxtrahuntur inecacd| ^
fablimes quoque Spiritus , facultates & quinti
eflentiz ex lidem eliciuntur , atque 1n peffim«qi
rum morborum , qui aliis non cedunt remediii
curacionibus , tot:us corporis turaudi grati ff
licicam fuccefiu exhibentur. Quód à multísau
tem hodie ievifum fit Chímicorem nomen, culj
partim ignorantium infcitiz , partim imperite] "t
rum pravaricationi, partim ctiam, ac forte prato
cipué , improborum ac fraudulentorum homi.
num laepofturis adferibenda cft. Quód fi nalill s
ars damnari jure poteft, quód velab ignaris imp!
perite. vel à malcferiatis iniqué tra&etur: Harg!
fane dictas folum ob caufas aliis invifam reddii
maxima, profe&o, injuriaeft, "Tot enim il!lll/uy,
aobis Dci, Opt, Maximi opera patefecit ; tcl.
pau !
:
1
i
l
]
|
Ap LECTOREM. t$
/ii fpandit náturz arcana: totantchac i ignotas Phara
impmacorum przparationes , herbarum deniqueg
Llanimantium , Mineralium sc omnium pené rerum
Hla abditos, & ipfo nature finu reconditos vfusdes
;| promit , ut in humanum genusingratifint , qui
| fepultam illàm volunt.
Ars ergó ea eft vera & certa, certifque duos
| bus fulcrisinnititur , rationilcilicet & experien4
tim. Quare etiam Chimia non verfatur folüns
lio cognitione & contemplatione corporom mi-
forum, ut fcientia Phyfica; fed finem etiam hibeg
TO $py ov Íeu Tes , magifterium , tinctu-
FS, | quintas effentias X fimilia; ac merito ipfilo«
eus inter practicas diíc iplinas & artesconcedie
"tur: etiamfi forte i inveniantur,qui theoria folg
| Contenti ad jucundiffimas artis hujus £et910u2
dee sgiftris idoneis deftituti , vel gravioribusa-
Jj
Y diis negotiis impediti, per accidens fe non ac-
il
"eimngant Hinc przclarum illud axioma, quod
I^ d omnibusviris Chimiatrisfummée coromendabile
"defe debeat: quantüm videlicet experientia in u-
"A niverfa alchimia procedit, tantam ratio de ejus
"Aceritüdine & opcrandi modo merito ftatuere
"Id debet. Quapropter cüm experientia pradicas
7" P veritatem theoriz corroboret;unicé verum C hi-
("A miatriz Studiofam eóallaborandum effe cenfe- -
"d mus , ut manuali experientiz nou diuque in-
i'd eumbat, qu&tandem dulciffimá hujus artis ufura
71" fruipoffit Quod ipfum etiam fuadet & fideli
[ter veros dodirinz filios adhortatur Ze, Seves
Vins
y3 P&RAPATIÓ [-
YIAts in d. «Med. Philofiphbic.c.17. dümitu) u
quit : jze. ffi, vendite 4g*05, edes , veftes.
annulos , comburite bros , emite CAÍCEUS BOB,
Tes accedite , valles, folitudines , littora maris)
fera profandos finus inguirite : animalium, 4i
difcrimina,plantarum differentias mineraliums i.
ordines ,omnium proprietates, nafcendimodon) v
pBotateirufficorum affronomiam civ zerreffrenny
philofophiam diligenter edifzite , mec ves pide
at : Jandemcarbones emite , farnaces confiruiit. ;
I6 , "vieilate h coquite fine tadio, Ita enim)...
percnuittis «d corporam praoprietatumque c2.
gnitionem , Alias non. .— Et addit: Hec mani.
data gravia effent , nifflaborum beata prinias)
oli,ce»emur,
Hec ille, Non tamen volumass| ;.
indé Ghimicaflrorum experientiam , quz teme-4
raria, fed eam, quz &y TÀ Aóyo fit fundata ja;
certum enim cít ac firmum, eos omnes abíques|i« ..
vera & náturali ratione Valeani violentia, fubli--|...
moationibus variis ac reverberationibus, ardeüs-]l.
tibus itidemat erodentibas meoftruis reram na--Ji.
turas quodammodoimmutare, deftraerc ac per-- r
vettere; non ántem veras, ut nugantur,ex illisslli..
extrahunt effentiss : multó minds folare & falu-- dh
tare illud feparant balíamum,
Tertio Chimiz dignitas c nobilitas elucee.|
fcuntex ejus bonitate, orti fine optimo, qui eftt |"
gros fablevare;ubinulle divitiz, nulla humana:
di-.
Ap LECTOREM. E:
iden fubvenire poteft, & lanitas pre omni-
j,| bus bonis expetenda : ea fiquidem revera Croefi
divitiis potior exiftit, — Quid crim Jovaret feli-
j u ciffima rerum omnium aíflaentia, f: lc&uio zffi-
W xuseá quis fruí non poffet ?. Quid juvarenc At-
n talici edulentorüm potulentorumque apparatus,
wi fi animus triftis , ventriculufque noufeabundus
(&)] adftaret? / Nonné potius palmarium cflet, nil
; habere, & optimá corporis conftitatione prz-
dito effe , quam divitiis abundare , & corpus
Nr I morbis obnoxium circuaiferre ?. Intellexiffe
d hoc optime videtur zdelrius Albertus : quem
/iil ipterrogatum,qua nam cflet jucondiffimapoflcf-
Aio, refpondiffe ferunt: 54 nitatis, cujus the-
aurus tam pretiofus ei , ut quidvis perius
(ui ^ perpeti debeat. bomo , quam ewm (ibi eripi
qva.
»
i Quarto €himig dignitatem ac nobilitatera
Árd id oftendit cjusobjedum principale , quod eftho-
i mo , omni ium a imaiom praftancfimum , &
i| przcipuum Deiopus. Qmnia quidem animan-
Wd tiam genera ( accum Epiete apud «drian. ! 2. v,
m 8. loquamur , Dei operafant , Ícdunushomo o-
sdpus illius eft precipuum , & cujus gratia cetera
Mnt creata, . Dilla Deum intra fenonhibent:ho-
"isl $no veró divinz naturz particula cft , & intra fe
illum cireumfert: non debet igitur fuz nobilita-
| tis oblivi(ci: fed quicquid dicat , fsciat ve , me-
"P miniffe DEUM przíentem efe * non illum
(1^1 ex auro velargento, ; quem forte geftabit : fed
ji quem
ht p
i
44 — — PRAEFATIO "
&uem intüs atque in animo fuo quifque hominu pn!
«ircumfert : peffimé veró illi libi confülunt, quit;
$mpüris cogitationibus & actionibus fordidiipoi:
allim polluaot. Hoc objectum priacipsle, feto
&orpus humanum,in morbos delapfum Chimicniitos:
qc dicamentis fuis fuavibus, tutisac Citis reficilos
erigitque, & quantnmin naturz &artis poteftzaini
geclt, fanitati priftinz reflituit. E
Qvuiotó Chimie dignitatem & nobilitatem:
€omprobat cultorum ejus eminentia, — Arciusqys.
omninm nobiliífima eft Medicina,quam dipnatqjaii
Diis judicavitantiquitas, quamque olim potemp Jo
tiffimi Regesac Magnates facere, fcriptif ve illlsis
luftrare honeftum duxerunt. — Ex facrarum lites:
Taram monamentis pon jgnotum , Salomonen
Regem fapientiffimum fermocinstum fuiffe di jul
arboribus plinti[que 4 cedro. Libani ad hyffox) (it
pum ufque é pariete prodeuntem, de »snimalii
bus item jumentifque, de volatilibus, reptzlibus ene
& pifcibus, Ex « thnicerum monumentis quaes.
que notum, Reges & Principesnon paucos Mesdiio;
dicinam inventis fais excoluiffe , e quibus fuer
runt Gentins Ilyvicovases, Yasmolxis , 7 bracum , Zt
talus pergami , Evax dirabum 5 & Sapor . 9M edov|ne:
rum Reges. Quid taceamus reliquos. Impe-.]p.
ratores ac Duces, Zofrgasa Scotoreta , Mithridas.
tem) Ponti tyrannum, Dionyfius Imperatorem
Siculum, Conflantinum. quartum , Conflantinas- hw.
politanmm &: Hadrianum. Romanorum Impera-- ls.
toresinviétiffimos, Ttaetiam Lyfimachus 7Ma--
eedonia Kex Ly Gmachiam invenit &nomen illii |
n fuum; |
ix
AD LtiGTOREM.
Vulfünm impertitus eft; EÉupborbium | Puba M auri-
Wranit , telephicum Telepho. Myfia Regibus ;e-
i lid » & anchufa leibiads. 4t benien[ium Duci
ti Wfort: ffimo famam conciliarunt. | Eupatorium
(ngfR ex quidam , five Zdntsochbus , five Ptelomans co-
Iis ef jjgnomento Ewpater invenit, — ZMibridates Rex
xtd MPonnrMithridstion plantam , Cratervatelte ,repe-
rit; qui etiam primus fanguinem anatum diss
px quoniam veneno viverent, antidotis mi^. -
)
cuir. Vid. Plinsis lb. 25.5, 2. Hiflor. Nat. & Gel-
pe Aoc, JAttie. lib, 17. £.16.
Non minoris certc exiftimationis eft iftius
Wpars.Chimia, Baquippe ab Imperatoribus,Rc-
B. Ducibus,Comitibus , Baronibusac No-
» bus excoliur. Principum aulis etiamnum
din deliciis e(,ac omnem fere gabernat medclam,
4M SextoChimig dignitatem ae nobilitatem con-
E Alfitmat ejusjucundiras & oblectatio fumma, Quid
? hoff
' Fi
SREHMI-
pers jucundius,quam canofcere atque oculispe-
jqdne eernere manuque tractare,qua proculà fenfa
JB cognitione Boftra peccatum pofuit ? quàm in
T ipfam penitüs abfconditam nataram defcendere?
MfQuàm partes univerfiin particulas quasque mi-
" Iminatiffimas fcindere ? ipíaque nature princi.
,Ipia in manu habere.Nam , ut Aer. Rubeus! in
WhEPpi/tol. dedic. lib. de deftlla. ait , artis iftius cum
patur ladeptis;ac potius,ut Zeno dicere confüe.
ju werat,naturz arcificio fé ambulantis miracula con.
ipie: jucundiffimé à nobis poffunt, dum varii ex a-
y ridiffimis quandoque rebus deftillantis hümoris
ff balituumque colores prodeunt, perinde ac ripae
9» m runs
Jp
x6 PRs»PATIO
rum veltitus viridiffimi,ac prata floribus diftinci pon
ccelumque ipfum verficolore fub auroram facieelfcnni
Przterquá quódhinc quandoq; late diffafá placo|pu
€iem , quandóg; montes in ipfis vafibus videmus
videamur : fepe liquores perlucidos amniuemii
Íepé lacusfepéfontes.Species etiam fe nobis objilfuní
-&iontfrugü,fpeciesarborum;equz &fru&us feram
aquarü preterea inductionib?
fccunditatem damus, fic ut ar
zuüraferéalteram naturam effi
m prae
mper dandi cupida
apud omnes beneficia reperit, Ín ea excellere eif
intet przftantiores eminere , eam excolere , eí(li.
fummo homines cumulare bencficio.
Septiinótaadem Chimiz jucuaditatem excipi:
fumma cjus utilitas & commodum,quod ex halb...
redundat, ejufque dignitatem & nobilitatem nord». |
parüm auget." Quid publice privatimque utilius;Ji...
quam mortslitati nofttz, quantum quidem licet;
fabvenire, Morbos aliaque corporisincommodill
arcere atdue depellere, & laoguentem proxis
parsMedicinz fpaeirica;,
tam fcetida, tám venenofa eft;
quin feparatione elementorum fpagiricá, fimpli..
€i artificio, fummarum virium Medicina fiat.Noms
caret fané gravimendacio,quod à plerifque dici..
Aii;podegram paralyfinjliydropem,quartanam &:|..
finiless | i
|
|
— À———
An LEG TOREM,
emedium dare vola: rir,
"Gul mporali iafrmitati: remedium cregre ncluille
talnfcbitur? placuit cum morte rcmporzli o5 nog
Bhe'ns
u8d autem ignorent Medici f pumdm facis
Hu v5 Medicorum vulgus jud cat loeurabiles,
ipietas ipforum & inereduligas 3
iquidem mui.
dntiicant:am ;pofteà foptna negligenria in inguiegs
m magnalia Dei & feerctà naturg. guomads
mU I magn lia iuquirent » quem ipfam elfe nga
:ifedünt;aur non cognofícanc,aut partig earanr à
pi qua erg in illis eff pietas , Dzo É asturg
.qiferiam non faciant. difcantque pobus verum a.
silium eonfliturionem, itemque. marbarum &
,aliitatis ferioa effe in fulphure,mercurio & fele,
Add nt de fale. prioribus duobos Principiis princi.
ide tis hoe temporc p vetermiffa. fa tem dicamgg,
4/1 primüm inbhoc fuijeQo adipiramnre [ci 6s
Jdipotentiam | confiderentes ebfops(gapas
,cledtim Rlogtus , tám —À tà3) psisps ve
EC - » és
18 PRAEFATIO
IL ere sit c ip ag — à en
creaturis fuis [it; quód tanta in natura lateant: jio
cana,tántaque mylleria,| Ex qualibet re vegetanl] i
li.animali atque minerali fal fic. Idipfum vident"
gaffim ia naturafacete voluiffe Deum, utíub TL
pretiofum. cantegefet; ne raperctur abindigiits
Notum eft rerum creatarum unicum effe genus | dfe?
neraliffimum, à quó reliqua genera & foccies grotte
individua nata funt,indiefque propagantur imi.
nem ufque feculi; Hzc reseftaatara primitiv|tu
Deo creata : Hzc eft ille Phoenix,tàm occulta:
à Poctis,qui ignc nafcitur, producitur & propa
tur: fNullo etiam artificio deperire potelt: Sii
in aquis, five in aere , aut. in terra vel ignee
ften$, perpetuo confervatur & confervat, MAII
flerium fiquidem univerfz naturz,vitsQue Bi!
manz medicamen,adlongiffimam ufque ctatedlt
infecontinet; Maxima fané eft vis omnium (lh
lium in Medicina: rerum virtusin regeneraro ( dh
corpore,in quo eft rei proprietas. Unde Alpliiets:
dius fal non eft nifi igois, nec ignis fulphur, miles.
fulphur nifi argeatam aliquod vivüa, redu&ie l
in ptetiofam fubflantiam ceeleftem, incorrup,
bilem,quam nonnullilapidem vocant.Item fal
tim mineralium,quàm vegetabiliuim & anima
um otigo,quía omriüiain eo refoleontur, Ínfa
fuat tres fabftantiz fymbobzantes, Prim a fu
ftantia eftipfammet corpus fixam & fufile iafti
-spe'alli.onodab eo exiteft falarmoniacum, quta
fablimatur & non comburitur: quare refpondie
mercurio: fal petrz fulphari, Magná faaé inidl,
tià medicorum multi agitantur, .quiiftis atur.
ada
|
dit yn
|
1
| | | AbLi&scfonttw | 18
[iirandis arcatiisegledtis, infuperficié rerum
nicerta filtern Rluctuant , & medicinam omnem
impe erpore;,rion vero in formá quarunt : difhcile
tbge ilis eujaslibet eorporis formam indagare fpes
iificam., & purum ab impuro feparatre : Medict«
tid 298 in corpote, fed in forma tpecificajin qua
(ufa virtus eft,con(iftic:; Corpus autern mortuum
"wiffieptum: cft adagetidum. | Forma. verb cüm
qma] virtus,ipfa operatur ; ipfum corpus vivificat
wofüm refüfeitat & fpiritnale reddit; (Quod o«
twdnia deiüceps peuettat;cui nulla athplius corru
«ilio advenire poteft-Poftremó fpirituale Boc& vie
Jmipfum corpus diverfis reiteratioriibus exaltatái
^; M toto exhiberhas: | Guis jam tàm radi ingenig
swiyqur non fatione aflequatur, quanta fit hojaf-
»20di Medicinaram efficacia ? quanta in agendo
»nffa- celeritas? cüm velue 113&u oculi penetrec
,mihitiia , confurnat foperflus ; renovet de perditas
tet morbida ; nec ullam. adinittat ulteriorens
if rrmptionem. Hoc au(quai rietalliin limacür;
gie in liquoribus ex(tingam przftabit ; minds
MtBaritz aut corallia contritasqua coloe notet
.ruralis nequaquam refolvere voteft;
MPrzter utilitates jam adductas;alias adhuc nos
dit €himia prebet ;, quod fcilicet faatiora,
,fmbtiora de tutiora. medicamiaa preparct;
: .fjuüe lác ratione arsifta Chimica à phartacos
TU
'oqeR,egrotum citius parum . cohíezvz rofarum,
P Ba uf
Nr. A aud RS Millet CUN
aule tl, Sois mica us o
UR
&o PRAPATIO |
cul grana forté quatuor Mercurii vitz,per inii
ora tantum pareantis , commixta fint, aflumppt
rum quàm multas ele&uariorum diacatholici,, E
phenici &c,. deachmas: | Citius pilulam uci
velduas extra&i panchymagogi Crellii conformi"
tas,quám decem. vel quindecim pilularum (9
quibus,aurearom,cochiarum, fcetidarum mua
chinarum ; Gitius grana quatuor aut quinque:ll ^
zoartici Mineralis, vel decem autimonii diapyl? ^!
retici, quam potiouem aliquam fadorificam |"
:
|
inirhridatio eheriaca ,eleGnario diafcordii Fi
cafforii confe&am : Citius jafculum cremore: i
M.giflerio tartari conditum, quam hauftum| ^"
gonifticum apozematis , fyrupive alienjus malu:
ftralis,sd|defcriptionem,aefcio, quos pedes lid
gam laboriofé confeái. Fieritamen poterit]!
quandoque ejufmodi pocula & canthari medii ti
mentorum vulgarium fuavitate Chimica losa
íuperent: nimirumtügc.cum egrotantium nd th
nulli allatisillis, & nondum manu prehenfis,ff «o
faporis & odoris eorum naufcabundi imaginati Dur
ne,non vi aliqua Magnceticá concitati, Zya «gj x f
79 vomunt & dej'ciuat: id quod medicamernl
Chimicis preftariiictenus non potait. idi
Salubrioraautem & tatiora funt arte fpapirrl! i
concinnata remedia quam vuleari modo praqnl ov.
rata,quoniam 1n illis purum ab impuro , mid
gnum ab alexipharmaco , corporeum à fpirituci
inutile ab utili Íeparatum, ac proindé vengricrtu
lam (uà mole non moleftat ; nec operationes fil».
dif erunt icd citó cum morbis eollugagi iac[.
| Ell lA 75 MEN
b: i
m om Ap LtCTOREM "E d
tight eosque viétas dare manus feftinanter cogunt
|e cerevifia defecata falubrior eft non defecatá :
lif € vinum À tartaro fuo depuratum tutius haari-
ifft s quàm vinum ex uvis recenter expreflum: fie
ipf bi, feclufis à natura excrementis; poft multasce-
wfrones fingula corporis noflri membra pu-
sg iunt : fic cirius:aqua. cinamomi act balfamus.
jj, fus in lipothymiis fpiritus vitales rcficit,quam i-
jf am cinamomam inteprum : fic. gutte aliquot
,ipfteianiti plas praítant,quàm decem cjusdem un-
gp integra, Vulgus autem przparstiones o-
uides improbat, & integris uti mavult,quàm in prín-
d ptaiua redactis; ac ita non füffieientes aar con.
jgenientes adhibet; unde nonraró xgrotantesob
iEVOratas partes noxias,excerementitias & vence
| ufatas unà cum falutaribus & utilibus , expugnate
jAgorbo , cam fymptomatibus gravioribus poft»
jrodum fupervenientibus, & 1pfo priori morbo
Priculofioribus conflictantur,
Catho
Bis * . P v
4H Deindé aque Chimicz odorem & faporem
" Iegetabiliam integrum referunt: Vuleares autem
"EU
hil aliud funt, quàm phlegma inutile, & aqua le-
Iter putreícentes : lileque multosannos durant:
qe vero vix menfem unum aut alterum. Et fi-
"dnttaquz. vulgares Pharmacopolarum extremam.
p^ àalignitotem à vafis plumbeis acquirunt,fic nona
/"Iainorem & decodtiones corundemà vafis cupre,
PE qu£ có deteriores adhue evaduat, quód.in ea,
lim praeparatione fuboliores & meliores partes
jn aurss evanefcant, & fitu pauló poft contracto,
Jl" Morrumpantur, in ptuefqué reddantur. Infopeg
JPRAFA'TIO
analeptica & cordislia,qua cx .corallis perhfa
3i pulverem coatritis & cribratis, nec nonam
foliato przparantur,.quas vires aliasin corpore|
mano exerant,nift quód ventriculam incruftaud U^
eumque aliàs languidum magisenervant ? Ci)
trà quintz eflentie Chimicoram,& magifterizap!!
dildem & tin ture anri absque corrofivo fae.
ficut 1n quovis Íianore;faeile folvantur,ita follipi
& intracorpus ad miffa vires collapías reftaurautii:
ac priftinum vigoremreítitunnt.- Quid quód agp:
dicamenta valgaria in morbis chronicis raró «c
tatos fortiantur cffectus,utpoté cx vegetabilibbllteu:
zantüm defampta , quibus contumaciorum mei
borum radices firmiores funditus exftirpari &&|. iim
vellinequeant, Chimica vero praefertim ex miii
tallicis & mineralibus przparata,upote pctentii
gum virium & majoris efficaciz,incurabiles vidi
gó morbos, epilcpfiam , lepramquartanam,p:
dogram,hydropem zy es, meyéng xg) atc qu
Ade percurant, Ars egó Chimica gratiora, fallji:.
briora, meliora ac tutiora medicamentain eerequ im
gantium auxilium & folatium concipuat, !
Age igitur,Sacra Medicina, lztare de aceefftdl
sio hoc divino munere : Nunc tuazajdac iA ell
peruniverfam diffafa orbem utroque crure nici] ^
*ur: Nunc fapitatis es mnater,incolumitatis coi
poris & animi conciljatrix tutatrix,curarum ee
pultrix : Nuoc pharmaca Uca x.eloo.g invenis: |! 0j
Nuncfecuriffimumes adverfus iIngrüchtium moi
borum agmina munimentum;demi zque ac fori]
ancceflarium j pro fummis)infimis , pro omnium
jaluad
zie;
ires
m—
((—
IUTCNUPUMMCMMMS
: Ap LECTOoREÉM. 23
^wifalote vigilantiffimé tncubas, vita amica, mortis
t'!inimica: in adverfis przfidium,in fe cundis folati-
elem s ac faluberrimum vitz condimentum.
wid Quemadmodum veró reliqua artes ac difcipli-
unge univerfa, quó illuftriort loco pofitz funt , eó
ii apis malevolentià hominum deprimuntur ; ità
inii ars Chimica, quz abditos naturzreceflus ape-
i'iilffitcorporibus languentibus ciciffima , jucundiffi-
«imfina tutiffimaque medicamina porrigit,ne omnt
lada parte beata fit,faos habetcalumniatores., quo*
iul'um omaes deliciz ia acerbis ito font dicterzisz
xiiilguique in placabile ac irre conciliabile bellum
«nmpphi 1o dixeruot,
«WM Dicuntenim primó: Chimiacónt emptum pa-
aW. llle qui inad miratione omnium poterat ver»
ilari Medicus, Chimiz acceffione inter contem?
i.d bxuffimas numeratur. Mendacem & futilcm ho-
; am iem nominare qui cupiunt, Calendariogra.
,.Jsjphum dicunt; at qui fceleratam fimul ac impo-
* Mitorem , Chimicum. Chimicos Imperatorum
| d retorumque damnárunt,corum libros, Drocletis
^"djuns Vulcano confecrárunt decreta, $1 Chim icus
gpueriy, copntincó etiam mabus audies ; eft cnim
As JWMoc ls boc crimini ill! adfine. — Et quoniam u-
"agp(mque exercuit.aut prz fe tulit pra terito fecus
! aO Par acelfuastituloChimiz,cultor hojus fimul au-
j "lidiet. Parace fifP2,& communium dehriorum rcus,
"UT C. Qrede razema ventis , corpus ue créde Chi-
mniflis :
"
MM
4nd
M
[
de.
54 Veto
Eid quavis Chimica tutior aura r2
c--——À AARATES 010 0
Vefür. enim veró loe K&X6À DID. altes:
la déc éptotésflon auteisi in Verós hujus artis ctn po
t8fes duadtat, /— Deceptores (ast aur perde illl(bos
Ail sucificiaá (Bmniant &,artis iff Beriti,qui redit
823 tfep nt,nuüllorüm compotes. - Voxetidm mp
£izlisg raliter ftímatar, oulli eftopprobrigy
lo. aeiidé inferüfit Mifochimiti: Chit?
pU: depredoiris , fuis cultoribus tdtidem palio
Pitfitefh finatur, — Cfiimiegs natbdoe nit dated k
F1; Eül deifinenda aticeiacilffibit; hoftis eft i itio
& apa GBes & fanus eftimum , quiequid hago t
ei patrinodil, itfavillam vertit, .M.Jé ipfum:
Jávet Bátu.h »ufum árgentumdue & ad pertiieiil!
Er eBloffifc llsdicfiffimé actitioit, Dum trabii:
Biilindo lisdratoyso ibhiat , fe ipfottt eratffgunbus:
F-tHiielditum.Sic Bekllardur G. Penetus áPertid| hw:
8. Aávis, Ádgéianei, sdrhitatorartis Chimidhis
t füiitus ;ánno xtatis 59. Ut ifl exrfemo feniagbity
Ss EHoffi eFrlma pánpertate B rmileria in iofa..]tos
(Oni oH daxi ir ditione Bernenft, circa fidcnp
BAogutt dien obi Et eum Fabesesu Elda. |
3t fplnih iio Foret ; fogarctdue ; üt, fi jid ar--phos..
cat BàBegét, publici b^hi caufa coifimunicatce, L..
Nh Iptéter aütinom obfervavit, Ex telatione:
6juidem Fabecis labutur ; d'sufle aliquando pé.
Bora, le, fialicui emale vellet ; quem aperta vil
spgrédi Bon audetet , laleniauvoréri ipli fua:
toradi j ut Chimieo. ftadió, totum lé trades.
rho ;
Hii Chiaia ofasibas refpohllous mof] ità
etcufflnusi Seb füliem hice de illis ; qui.
bab. !
Bur
E —— 'An LeetoREM, | L.
! "45u; auri conficiendi cüca pctiffimot cord
'inglkationales & prüdentes Chimici iliutm longefca-
Ii btüm habeot, Suinptuofa eft non nifi illis, qoi
imugilzas opes fuas ptofündete folit: font ; aut qoi
lütwerti:&iosá ditefcefidi cupiditate üd Crotfs opes
eflinsht. Nob ifichoándum cft Chimicotm ftue
jue à metállotom traefmütatione — Non de-
inltrüit nátüram Chitnister cx divinorum cperum
shdi&s fed fan&um babet ptopoficben ex mondi
Jjampó cum revetehria cperi fao petere mateti-
din , in quà iüveltigat arcana majeftotis diving;
fk non ftris tahtàüm, fed & ihrüs narürg árcana
wiegnolat, Singularis rei ittegrit»s ifto apere
smelifuirae, n8a Véró aliquid ahiverfale , aut
A diertá aliu Ipecies. eds
Md Prepohent tertió. Chimis contemptores
tlts Chimita otitot medicameüiis venenitis, &
jigfpaturg humani plané adve: fis : otpoté rietallicis
volle cx mrüeralibus defümptis t pleri'que acribus &
,iillorroftvis: plerifque calidioribus, quàm ut con-
jJehiant,& prave €i vptupa cedolentibus: pit.
Jes marte Medico quam bellico interficinntur,
etta Grovia certe h»c [vnt tcla, & Clomicorum
iwlbgulum petitura, hifi rationis & experientiz
oM peo e€ce[*à dexere clidaotur. Verüm no&
a diblis matalliciSveitut Chimicus fed eciam ex ani-
; í paliuth & «egetàbilium ?eBao plurima petit alia,
Jdipque artificiosa «y &px6tt io effe&ibusnobl.
llorareddit, Nec omnia metallica ; quibus Chi:
iif tautitbt ; noxia futt. | Qué autem veneni alia
iUapjtts fulpicionem habent uus éeütrà pene.
IR mi
V
MAHnd«
weno
HVUL IR
Su
a. $ —&tat
ili m M
Na. coa
à ass
ER uas cc
mal apt
n
oo NEZ d. ie
mam;jinquit T/tophraflus Parace!(as hbde nintéue
£6 PasFATIÓ i"
trat, rimatur, materie craffitie vel accidentiurd b»
pondere przpeditasnaturg viresac potentias fool itc
vit, & ad deftiaatam à natara a&tionem deduciitus
Szpe ctiam dao venena conjungit ut in daelllis::
fe interimant, illorumque ex f:.nguine falarárriülnn
medicinaenafcatur, —Martialia Medicamenta rri iin
£e prz parata, facra fant egrorum anchora. Vegeelani
tabilianoa omne abfolvant ponQum ,fociabilitign
mincralium. harmonía acced;t (pius , necesfiais
fecft. | Vitio vertitur belli duci, Qui ad validifflijt: s
mam hoftis invafionem lxvis armaturz militeradini.
opponit, Truculentis hoftibus valetudinis nen 4.
Ílrz,morbis eccarrendum non Pigmeis, fed eiit -
genteis remediis, Dirzille non amant. plaeaiini.
rilevi victima, Ecnemofané, ut cum Maritbiollioss.
hb. 4, Epift, Aed, ult. dicamus , Medicus abfolms;,.
tus eife poteft imà nee mediocris quidem, qmije..
inhac nobiliffima. deftillandi Ícientianon fitexidls. .
ercitatus, Id cüm alibi 2 tüm imprimis ia chronii tin
eis morbis eft animadvertere,ubi tota malla fandi
guinea Ia univerfo venirum ambitu cft corruptas...
& multerum morborum Íemiaartis ceferta, HE ke
morbi citea metallica devinci haud poffant.- Hielo.
enim fo!3 vi gnis itvatrenuantur eamque penes...
hetradi vim acquirnnt,ut habitum rotius corpo p.
ris pehmeent, cüm interea plntz eoníque igni.
vim nonfuftine:nr, Atquicjufmodi morboscii. '
tra fcientiam Chimicam & res me tal'icas aspre: LO
diuntur plerümque re infe&4 cum fuo & artiidi ,
dedecore defiftuntab opere, Difcendz ergó pri
'
"TW
: ANTI
mV
Pup"
- ApLrCTÓREM ?
"wpPbyficer.e,. funt: digeftiones, deftillationes,; fub-
"H1 Iimationes reverberationes,extra&iones, folutio,
"ill nes,cosgulationes, fermentationcs,fixationes ,Ae
"omne, quod ad opus hoc requiritur,inftrumen-
T. cognofcendum eft ufu;prout vitra cacurbite,
qisslatoria vafa Hivmetis, tertea vafa, balnea. for-
i'illmarmor , ctt "ed eraeul Sic demum
aim alchimia medicinaque p: oficere poteris, Qvame
iudidiu autem per phantafiam & opinionem fi&itiis
ahibellis adhzrefces, ad horum nullum [Ab &
m p gus
| dire nonrejicinntur, Deinde f acris CUN
iaintra corpus non recipienda, Deus bone, quanta
ipm edicamentorum copia é vulgaribus pharmaco-
i wipoliis ejictenda? Quantus eorém numerus cx aris
Jmftidotariis expangendu:?. quot eondimenta & cu-
jimlimis removenda ? Cantharides à Galeso intere
de tamen in Duidatitfa di sutldgnild hl acum
jp recipitur. Allium,cipe, Ginapi,nafturtium, quam
"feria? & tamen quotidié i's inter epulasuti non
llreformidamus. Limonum citrioramqué fuceus
p re Pel & corallorum diff. vit COf«
uc PRerTATIO
tate cardiacuni efflaoi tatur,nullao: eo preí-neaw,..
& prxftantius euloó propiostor.. Ere nec Chii "
A corum remediorum scrifóoBia & vis cootid l
metu:tida, prefertim cóm multa fibt forinfeemi
torrodeutia , quz intrinfecos, cà
áatertaneorür repupnantiam A v
nativi fobur,ctüm ob humore
culo ftagnantes,pari tatione vires faas explicatet.. |
Aon poflunt. Accedit,quód,ficuti Det integros TN
manipulos (4lis dévorartias,nec aliquot lihras cjus r
in juículis , fed forté pagillum uocum diffolvimuss) "
pirormquéaceti & aromatum ad eio; condiendoss|-.
adhibethus j itacuim nece(fitas Medicos fpagiricossl E
ád medicamenta acria vfurpanda compellit, sugall.
|"
P um
3 Ani vi
E ETSI
m ob majorem:
egetum caloris) A
s hóxios,in ventri! .
au
WS
E
tam gtanumte bm aut alternm nec fola,fed idos. | ^^
neis liquoribus permifta exhibeanr. Imó acees.| ^
rima quivis ita edalcora
etimoftiam deponant,quod ex aqua forti & teoia:
fi fal cattari is commifeeatur , manifeftum evadit, |"
De i&nis contagio quz ocjiciuntur,adcó vana iS
fuhr & frivola,ut ne quidem refurztione egére vie |
deanrar, Ipfe enim Galezy; €. 19. de Theriac adi].
Pifon. ignem multa efficere meliora, & interdum,
fàteütem rerüm naturam detegere, quzdam et-.
Sam,quos volumtis in ulus,apta reddere,cxpreflg:
fcibieg undé etlam idem elementumtitulo Ma, [n
ri poffiot, ut omnem as. |
piftri artium à Creerone non. immerit infignirur, ||
it ut táceamüs. quód Galen; lib,o frmplit, medi. —
Car ,facultt, £3, metalla aeria & mordentia,ut. | M
initiorá teddantur,ipnis examini fubiiciat. Chal. [tii
citis ulta melior exiltimaturquám non ull. Ba. |t,
lanus
AD LECTOREM, 29
sg e
y. 1 focos Myreplica f- cundum AMe[sem 12.6.12. vomw
wl d tüm movet & fimul peralvum dejcctiones enititue
| 1 Affacá autem, & humititate ejus paufeabundá ab.
] latá,fole vis humo:es per feccflam expurgandi re,
manet, 81€ Mercurius füblimatus, qui acerrimus
uL exiftit;ignis violentiam cum antimonio paffus jog
NE ip mitiffimum ita faluberrimum abitalexipharma.
d i4 €um. Sic ferrum,cumincrocum martis in rever,
" 1 berio calcinatur , extremum flammarum calorem
] foftinet Bnectamenipíi caimprimitur acrimonia,
| utufusejusio hzmorrbagiis & aliis luxibus non
^ "| fifsequentiimus nor utiliffimus, Contrà aqua
l'& oleum cinamooni quantam acredinem folova-
1 | poris balneo acquirünt? quantam eodem vinum?
1 Undé hoc? facilé quisque intelliget rationem, fi,
Tr quare folinduretlutum,lique faciat autem ceram,
ni linteamina zlbefaciat, faciem vero deni;
| Bret;perpenderit.Fallitur igitur, fi fpiritus vitrio,
Hiacrimoniam ab externocalore contrahi: fi ole«
rum falis ab igne reverberii eádem infici exiftimat,
|! Nifienim f2les mixto infiat.etiamfi violentiffimio
igne id exerceaimus,nunquam tameneitanta acres
/] dinis higmarsiburemhsg & contrà, licec ioderae
IE Eus
i falium ES MNA vim acrioraredditum ii pe du ;
174 biremus.
"M "Qatecrüm empyrcuma medicamentorum Chi.
| micorum tana noD eít, ut Medicis PraGiciseo
wi) nomine exofa cfle & periculofa vid: ri debeant,
45i enim qaoddam empyrcamatis veftiginm ipfis
(ng ] mcdicamentis ipbhzrcatid antà calore digdsrat), |
&aüt
$6 PneFATIÓ I
bef e ICQ OUT ^1 . e : MH fel
aut forti originetn fuam obtinet, | St abillo , Mosen
propterea medicamenta Chimicaevadunt nosisatin c
(10 nec efzulentanec potulenta noftra, nec vail:
garia remedia tuta erurit & íalubria,cüm ad ca pasan
randa major fzpé ignis gradus requiratur, quam
ud medicamepta Chimica ; quod patet ex coCtie qui
nc cerevifie , ubi bordeum prin:ó valenti igmqtis:
torretur: pofi majoricoquitur : item ex quibuf
dam vints-Abenanis, quz ob falubritatem poptuid ui
lis fcptentrionalibus in omnibus fcré mórbis loccapis
remedii fant, &tamenadveram maturitatem nom Uu
nitiigniselementaris beneficio perduci poffunt Syn
1dem ex pifcibus affatis ,carriibus fumo indaratii
& lexcentisaliis.. Siveroab boc,ighe fcilicet vii-
6€lento, nec indé periculi quidávam zgrotantii
bus imminet, cüm velabluitione vel. degifliones)
corrigipoffituti vídemus ex cineribus, qui cali.Jis..
ditatis fuz. notas ab; igne communicata, affufdi E
aquá,in lixivium deponunt. Imoablaitio nimis]
crebró reperita, purpantia quzdam metallica 8&
mineralia Chimicé preparata,ad featinam pravae.
rumhumorum ex hauriendam inepta reddit. Dis. fb.
gftione auté quàm omnis dulcefcant, notius effi...
quim ot exemplorum inductione;ad id compro--
bándum,opus effe videatur. Quódfiantem quisi
pet empyreuma forte intelligat;quando vel ealot*
potentialis;Qui in mifto tanquam fub. carbonibus: [i
latebat ,igne violento: in a&tm producitur , & li«.
ber jam ab omnibus compedibus potentiores exe.
erit vires; vel quando calor,;quihincindé di fpefe:
fuerat Vulcani beneficio unitur: nechanc ob
€auas
Ab LsóTORs$M.
|. 4
&U lt 1
aüfagfcuempyreama , fcucalor nimius metu
"wgendus cüm Mediciofhicium fit; calidis ejofmodi
imudextté utiicut & aliis,quz fiimprudenter adhibe
iumntur R £grotis nocumentum allatura videntur,
"wg .Inflaet quartó Chimiz ofores & gravius ad-
"(ah ucrem urgect, cum pratendunt, medicamea-
«ityuka Chimica effe inutilia, quia ex miftis deft: u&is;
«uüdeperditis , corruptis ac peniiüs' abolitis
wübrta, humidoque primigenio dcftituta, ac e-
Whumortua iSat, Hinc ita argumentantur; Quz-
wunque exmiftis, rationeformarum & tempee
'amentorut penitüsabolitis fcu deperditis fiunt
uiyel parantur , eafunt inutilia & nullias momene
eii. —. Sed Medicamenta Chimica fiunt vel paran-
Wtür es mifüis , quorum formz & X2 otis inprze-
gintiparatione penitüs abolentur & deperduntur, Sie
jdipum paratur oleum , fa! abfin;hii, Spiritus falis,
, dlfritriolt , nitri, peritipforum mittarumforma.Er:
imilgo Medicamenta Chimica funt inutilia & nulliug
j;ffgnomenti, | His itarefpondemus : Magna mes
vigicamentorum Chimicorum eft diverfiras, Mi
i. Ddnor. folüm valere videtur in iis , qua per pritmi
»diimod! generationem fiunt ; in iis autem , quz fe.
jmdeundo & tertio modo generantur , non item. In
;uMhis noa eft abolitio, fed potius separatio & ma:
Afhifeftatio. Sed neque in illis etiam minorindue
,Adfbiaeft, Non enim in iis; que Chimicorum i.
; //Aeni fubjicianrur, XQaotis miftorü abolentur For.
uilma fabftantiales pereunt, nó veróomnis xecae
itlfimul , auromnium virium pofleffio. |. H..c con-
jg rmare videtur exemplum elementorbm. | Ex:
PE 216
san
P
denen
| : PR &FA TIG uut
$ s cun producir milTam; clementoramtoran] «^
quidem pereutt , fed non (imul omnes qualita
tam gradus, aut omninm virium poffeifio. Cui
ex fanguine fit caro , (übflantialis ade Imun gag o:
tio. Pepit favguinisforma, non veró tota sps.gmiii ii
& omnium virium poffefio, Nim ficut fanguiij. ci
£3ldus & humidus ; fic etiam partes indé prj!
dae, Remanent vires & vhtutes elementa:
res qugdam y CX lifque mflum dicitur conficiilbel
Non corrampuntür ergo , gua mifcentur , aui
sm3o,8ut after(i; (alvatur eniq, magis eorum vigrji
pus atque potentia; Idem adfirmari pote(t de Chii
micis, dum cg miftis eliciupgut, medicamentis;
Non corrump antur fané penitgs & oinhi modo;
pt plaog nihil de illis maneat faperíles , fed, for:
gts licet deperditis vel ablitis, falvatur tamem
pliquid de yiribus vel qualitatibus cerundem , ài
quibus qusliratióus etiam Vel viribu
dum fir denominstio,
yitis dicatur y
poranonfolell..
bulo utantur, noi].
miftionis hatmoaiam für
ones , decoGtiones fyruposi--|| ^
gneuiolentoparane, — Qoare alfationibus , qua:
rétollionibng, quar deftillationibug ; quare dias.
grydio ; hon Ícammonio integro , quaré ttg. |.
chifcis a handal & non colocysthide ipfimet lis:
£nptur? Onaré in extrema yirium imbecillitate, ,
d.firndo f42PQOnDc $ hac eft, 3qua ejus ftillatitiá »[.
ubi cert? o mgpis erafis & HÁEIS totins periit, am. | '"
gretos jam jam animam quandeque exhalsturos,,
FII
dA —— AnpLrtcToRtkM. i
"Wurriee przíumunc? An quia naturam hac in par-
." Meimitari volunt,quz cibos in ventriculum ingc-
: AMreftos;non €rudos,& integrosadhuc exiftentes,ad
"Martes alendas, devchit,íed deftru&es,hoc eft,
Ib inutilibus & craffioribus partibus feparatos, $e
"fln cordis officina in quintam quafi cffentiam re-
*lla&os. Dicant, fi placet : An,cum infantesab
Lr beribus mattum adhuc pendentes ,lacte earum,
jt ijuz infufo Rhabarbari,velfuz,vel illorum vale-
i; andinis gratiá ufze funt,purgantur,concentus,teme»
leries & harmoniatotius rhabarbari in la&e tma-
4h$otepra permaníerit , atque ita excorpore hamo-
Iafes pravosexcluferit? Forfan. bine fit,quód qui-
undam Chimiz calumniatoresa cafeo & butyro c-
^um abhorrentnon naturali quada nri fron D eo »
iMlld quód ;ob concentum fátis deftru&um ,for-
i^ Jeam ejus & temperiem plane abolitam verentus,
wlderc & fimilia alendo corpori effe inidonea.
imi Deindé,quando Gbimicaremedia mortua ca-
jMbvera nuncupant, humidoque primogenio Ípo-
'waBta effe contentunt , partim fibi ipfis eonttaria,
U"üartim veritati non coníentanea loquuntur, - Si
xilhim fceleta funt, cur alibi ea potentiis abere,
(igtiám humanz temperiei mediocritas permittat,
ylllerunt? Praterea,nonn é necefle eft; ut tàmapi-
Jufralia quàm" vegcetabilia , vità illà , quáfibi vivunt,
ygbe eft,nutriuntur,crefcuot &augefcuat;priven.
EU
1!
" " decem Rope me.
"sob cte ENGL nti n "nep
DONO Me nd. ut, mac oa ml o el
54 PRAfFATIÓ
nuncu EAE EE sese
tur quo ufui & efui hominibus efle poflint? vc c «d
nim ipfi Scytbe tà barbari fant;ut licet, carnib?,vee iiti
iis fervefaGtis vefcantur,vivas ferasin osingerer|
|
I
crudis, vel curfa equorum concitatiori fub ephigp| Ey
&c deglutire velint,
& frutices,ütincorpore humano vitales edereas!
&iones valeant,morioportet: hoc eft, ex folo ro!
fum nativo erui,ne exinde amplius alimentum "n E
vità fna confervanda attrabant,fedut ad hominum:
fanitatem tuenidam morbofque profligandos apti
temedia fappeditent:id quod etiá herba & olia itt:
emortua; imprimis, fi fi legitima eorum anatotiik
fpagirica preceflerit,intra « corpus affumpta feliciidl
ter praftant, Et ut. experientiá , certo veritatiifi
kegATIEAO ; evincamus : Vitam vegetabilium e]
peratoribus Chimicis non deftrui; nec hamidum E
iniflotam primigenium iifdem abforberi. Cergr
tur multis eft & multoties probatü , fales herbaall"
tum,przfertim calidarum, ut abfinthii dali
riedi&tijfcordii, fi i certoquodam modo & ipfis coo
enito feminentur , alias producere foz fpecies] Iur
herbas ; ut taceamus ea, que Qwercetanus c, 23)
$n Refponf. Ad Anaxym.qro veritate Hermetica Mit
dicitos Átupenda -& füfpicienda adfert exempli
uid? quodi in edfrdeenna & moltisaliisloeis dee
fertis fterilibus etaridis,ut agricola zftate, quo»
ietere poffint, habeant: Vdütbebs: ceniltas& vepreée
ta paffim comburant,& ars hinc indé per
campos difpergant,ut fübactá terrà; fale beneficii
pluviarum fupercadentium ex illis clicitospingset
[.
p
D
D.
r
3
fia att n
Ne
Il
Li
Ita etiam plantas , ftirpe: Pn
li
Ap LEOTOREM. —
]itac |etas fegetespoftmoaum ex femine intefa
,mproje&o producat, Fungitur nimirum ejuf
4 cinerum fal officio fimi, quo nunquam apri
Hf pinguari poffent;aifi urinis & f.le animalium.
,jutorum ( eft enim in fale pinguedo,quod mire-
; jur,ut Plutarchus poft ^triflotelemin Sympofiac.
A-1- quafl, 9. teftatur) cffet imbutus, Nont&e
n Jpn plané abnuerimus viventia quedam & noa.
jin emortua rede interdum adhiberi,ut pallus
1 cà podicem deplumatus,advenenum é carbun.
Jis peftiferis extrahendam : ut catelli ad ventri-
;dlum frigidum & imbecillum benigno calore
Jtrinfecus fovendum: ut vivz tincg (una poftal-
"fram ) umbilico ac hepotiimpofitz , donec mo-
BÉ jitur , adicterum curandum. Sicutetiam non
-fpaverimus integra interdum pra'ftare deftra»
[s modo& ipfi fatentur,le nonminüs deftru&is.
1 quam Chimicos,
d Scrupalum graviffimum objiciünt quintd Mis
4 Ghimici, qui multorum animos valdé torfit,.
"frque fufpenfos detentos temoratus eft, quo mi«
" "ds in ufum Hermeticorum Medicamentorum
ipfentire potuerint: aempé quod illa;przfercina
"Mint metallica aut mineralia,calorem nhtivum 8
v". Writus fubito diffipent, & in partibusprincipali»
Jr faneftas reliquias, malignum fermentum Bc
j vam dia Oeriy relinquant 5 undé ali iqui perace
den: curati,& pauló poft recidivam paffi, matu-
qe hoc mundo difcefferint,Verüm immerità
" inedia Jpagiricé preparata conominpe male au«
doi; cüm,fiforté tale quippiam ex ufa eorum
l A acci"
|
n
CX
v
36 PRESFATIO
r
eer a pe ro — o — 5 RR
accidat,id non tám remediis, quàm ve! artificibunl A
qui caconcinnárunt, vcl Medicis, qui ea exlh
buerunt , imputandum fit. Notum eft enin
quantus ftt corum numerus,qui illotis manibid] ;
ad hanc artéso nobiliffimam accedunt; qui ex l1.
bristastüm nonautopfi? artemhanc edocti;anut),,
monium & mercurium;ad faaitatem hominis wl.
confervandam , vel deperditam reftitueadam, au ,..
dsCter parare, & parata intra corpus exhibere nt, j
verentur, "Talium; Chimcorum przcipitatis,ne?. |
mirum , fiilli; qui bis utuntur; in fepulcbrum pr.
cipitentar: fi eoründem Mercuriis vite , m E.
11m
mon viram ;, fed mortem magno interdum pu]
cio ethptam quidam improvidi & valetudinis ft !
prodigi,confequantur. j |
Deindé culpa tam gravium accidentium aegri
taróin iis etiarefider,qui diCta medicamenta prio,
pinant, quorum aliquilegitimum ipforum ufu.
nunquam viderunt, aliqui plané indoct fant TT...
pidi,omnis methodi Galenice & Hippocraticam,
ienari; quales funt judei & Apyrtz fimiles,qui..
bus religio n6 cfllatronü more, de corio bumatnp. ,
pro libitu ludere. Non abfimili ratione& vulga: B.
busmedicamentis, quz füntpotentiorum virtifi..
tum,urpote fcammoneatis;helleboratis & fimiil..
Nus dica interdü fcribitur , quando fcilicet àphid ^
&nacopolis'imperitis(iniftté parantur:aut ab expyll ^
tis dextre coficinntur,fed pra poftere ab empirii M 1
vforpantur ; licét aliàsex uft effe poffint, bene flqv;
licet patata, & methodicé adhibita, Non cft igitt: bos.
quod Medici docti & prudentes à Chimicotun
| medic
M ra ei t Eae n
Ap LEGCTÓREM. 37
3 x edicamentorum ufu impofterum sbiülineant. fi
|a ab expertis Chimicis conficiantur : omnis ma-
poit as,(i quaipfis. fua naturi ineft , minilte-
"JO. Vulcan! auferatur ?. ut impoffibil ilefit. ea
X ,fi methodicé ufürpentar ,vel calorem na-
i$ & fpiritus,individuos animz fatellites, de«
"ruere , vcl pravam difpofitionem partibus prin-
Ipibus inurere,
| Obrtendüuut etiam fextó Lost ofores for&-
| [n dicantque. Hippoeratis tempore Medicinam
Hm. fuiffe perfectam ; & hoc probare coaantue
Ue hb. de veteri e Medicina Hippocratis, ubibas
M guntur verba: Ackée ài d , err pua aeupes -
i] 524 4A, Eg716 99 5 iaTpIxd "TOt 800, Fadeiur
L2 enedicina inventa tata , confiflst enim tota. Ext
" de loc. in bo. "yl ds pot doxée 5àu a-
4 iupicdas 9A , 476 didáauu à QA, NO TO
dita. , Kg) TEC xaipous. Ars Medisa fana mibi
id la inventa effe videtur, qua fingadlas &j con[petu-.
sull ines eb rémporsem occafione: docet. In eo ergó fla.
a confervanda eftantiqna Medicina neqae prin-
millpiis Chimicis contaminanda, Verum enim ve-
ifl imperfeGtionem hujus artis Medicz ipfe agno-
mit Hippocrates s "" epift. 4d Democrit.. que ipf id.
Dribitur. Ey pe I4 TDI ME eu TÉA (OY. Sx d-
Mn Poyaa Kg Tip dq ysesoeas xa Ote as, 24g
D Tjg à &uptT/G ATRAICG. Ego quidem adfi-
je et perfeclionem non perveni, | qhantum vis ft»
Jpxmeque ejus etiam mentor Aftlepims.
$48 PRAEFATIO |
— Duplicem veteres fcribendi racion em habui Di
funt: unainhypomnematibus, quib? fara rerui m
capita adnotárunt, conftitit : altera vero in fyn;.. (
tagmate , cum omnia pleaius tradita funt, Prico|
vià Medicinam Hippocrates tradidit magis, qui nm
pofteriori.Hipocratem fcribit Galenss hb.7. AMsttl).....
"Med.c. 2, WUYTTY Su XouAG auotoeo atv qr.
€ Tip omnium bonorum nobis prabasffe [fiu
ina. Adírai, (fabjungit ) 4 Ko TÀ FATTO ecc
TUS eUTM ., VL SPA ety aov , oi eapsot . pua
» V NUM MO [ )* |
«UT, «gj auzzmETI, € T&AG cS: creoszxÓv]and
1
jen mie
mua
i
Poflulant autem, qua Hippocrates ep[e reliqui tnu '
analos agricolas,qui catum feminent commod?, ti Ui
umeeant , tm perfieiant, Ipfe quoque Galenaste E
tamartem plené & perfe&te non tradidit; confu [- :
sé enim multa fzripfit ; propterea etiam à muleiil
«nlpatur;quód multa cum tzdio repetierit, ac fes]
fino calamo ufus pauca fcriptafua releeerit, AU"
"Arabibus quidem in commodius artis fyftema res ^
daGa elt Medicina, fed ramen, càm medicamte: EM
zum fecretorum przparatrix facem non affulgeawu L.
«mnia mancaac mutila videntur. UA
— €trculatio quoque fanguinis prioribus fecu
Tis plané incognita vifa lymphatica & thoracic: [D
$landulz faiivales; du&us pancreaticus,& cete T au
novain ftru&ura & ufu partium inventa fatis clartü
veteremoftendunt imperfectionem. D
Tandem objiciunt Chimiz verz Calumniato» p
zs falfum hoc figmentum , ex falfis corum c [
zcbris prognatum;dicentes,artemChimicam prin: i ti
: ci pic: fin
Pn
Ul
^
Wn
E UV
MN
j]
1
;
1
Ap LECTOR»?£M, 19
d M ——————— ———————————————
: : Jis effendi , cognofcendi & operandi habere
E 'rronea; aliis etiam niti hypotefibus ; ergo fuis
]poffefforibus effe relinquendam , ncque anti-
à : quam medicinam ed contaminandam, Antes
DU, oM probantita: fal, fulphur & mercu-
his funt faltem imaginaria in HP mixe
thij Aenitione & curatione. Acor Helmontianus ejuf-
«iddem eft monetz. Quam fallaces fint C himicos
4 dram curationes,oftendit norma, quamobfervant
jJ&n vulgatiffimo therapeutico axiomate t fimilia
dpurantur fimilibus , càm contraria curari contra-
jriis debeant. Hypothefis novaipfis cotdi efl;co.
pnitionem inopia majoris mundi unicá ac fira
- dimiffimam cfle bene cognofcendi & curandi mor-
"abes regulam ; utadeó optimo jure Chimici re-
u Mferriinter eos queant,qui alià vià & methodo
"guam quá vetus Afclepiadzai inventa fit, medici-
" Jnam docere adnitantur,dequc his vérumfit,quod
1 Wizppecrater de fai feculi novatoribus pronuncia«
" dMitllosdecipi & decipere,
"E Non lzvis fané ponderisfunthae obje&iones,
docile autem & leviter diiui poffunt. Inexiftentiam
p&tnalem falis , fulphuris , mercurii,ut principia«
drum-quocunque modo explicetur, effe ens ratio»
fnis, quod obje&ivé folüm eft in intelle&u,nos
i"Mibenterconcedim? Eliciuntur olea, falia,fpicitus
led auzdam ut partes componentes, quadam ut
/M-ffe&a. Badem ratio derivationis, cognitionis
de curationis morborum mercurialium, fulphu«
ireorum falinorum, ex iifdem fontibus,ut & illo-
4 pem qui acori asd us & Heaut ad«
| 4 (cis
LI
|
E
!
|
uri ct
Ao PrEFPATIO I.
fcribuntur, Omnia het expediri potfantelemem).
torum & humorum,;qua varias fübeunt mutatioo,
nes, & naturz mentione, Analogia quoque paa.
rüm vel nihil ad cognofcendum curandumved
morbos confert. Áxiomata illa. duo, quoram
] lib, d D. uo ni RU "db.
aiterum 448, de fíati . "IU EVDP TIO, TOV EVOLVT LOW
«up ? $ B '
icula €ontrdria contrariorum remedia ;alteru ru
lib. de loc. in bom. legitar : Ai Td epioieo va (O99
yivsras , xa] Qd va optcia. "oor poóuea, $x vas-
ETE, Uy eV OVT ai » per (imtlia frt morbus C per
fimilia oblata ad [amitatemvedennt. Hippocratiea
qur v
; i
-
CC PEEEHG
BAUM
|
Burr
gui
l
go ww
'
j
'
——
fünt,& apparéter tantüm pugnare videntur.Primop]
& perícomniscuratio fit pereontraria ; fecundas-
—Ó
rió anté&per accidens per fimilia fieri poteft. Hoc:
quamvisChimici multi, minüs perfpicaces ipfi,nom
capiant, nec admittant , quod ignoraatie & ob--
füinationi imptitindum,veriffimua tamen &cer-.|
tiffimum eft, | Licét autem hzc íta fefe habesat,,
nontamen ptopterea Ghimia fufque deáuc ha--
benda;aut ejus ftudium parvifaciendum. Opera
precium eft; non folum rectum, fed etiam obli-.
quumfeire : expedit docere & difcere he omnia;,
utex ufü que videntur, methodicé adhiberi , qug
minüs,cum judicio omitti queant,
Atqui tantum deChimiz dignitate ac nobilita-
te fcribere voluimus,ut medicamenta, qua nobig
ea przparat;,eó illoftriora ac przftantiora evade-
rent. Quemadmodum enim Chimia occultosac
jntimos naturz rece!fus aperit,ita talia quoqüe
prodacitex regno vcgetabili, aniznali & mineras
HR li
Li
'
eec
Wil
XOT
AB Ad i
"c
UU
ES zx 2 a I C
E e :
I
——— ——— Pm
x
—
Ao LECTOREM.
——Á —— —
li medicamina;qus contumaciffimis ac gigantis
"guoquemorbis reüftere valeant. Talia fané me-
wniicementa in praxi aurea Chimiatrica Clariffi?
"s Johannts Hartinanni, Profe[foris olimg Marpur-
quajenfis celeberrimi & Principum Haffie Archistri
ialeliciffimi habentur. Quapropter Opufculam il-
imgid pra&icum eft uriliffimum, przftanriffimum ac
paigniffimum, quod ab omnibus Medicis bené
; Ixa&eque legatur, & ad perniciofos corporis hu:
Jnani affectus curandos feliciter adbibestur-
"ofiquam ver 24utor in multis minüs fuccin&us
"Me parcus eft, ea prefertim omitrendo , quz ad
""horborum saturam,eorum caufas,figna diagno-
"Mica & pregnoftica cogtiofcenda multum faciunt,
""Aobifceum conftituimus praxin iftsm € himiatri-
""Mam,ad juvante Dei gratid,emendatam, auctam ac
^" Muftraram in lucem emittere. Ut veró hoc opus
"db illuftrius ; przftantius 2c atiliusreddatur;Pro-
iMromum hune praxeosChimiatricz premittimus,
n quo varia myfteria Chimica & medicamenta,
on vulgaria, verüm feleCtiffima acfccretiffima,
1 quibustota praxis Chimiatrica confiftit,& quz
^ corporis humani partium principaliorum mor-
tlfiseriam deploratiffimis,ac ab omnibus feré Me-
- ficis dereli&is prefentiffimum,tutiffimam acju-
Wandiffimum auxilium przftant, continentur,
5H EjofmodiautéMyfteriaChimica &Medicami-
«ita fecretiffima partim noftra funt.vario ufu & ex-
[ifie rientiá comprobata, partim ecdàilataoquá no-
,Udaliffima;praftantiffima,fecretiffima ac probatiffi-
yia exvariis ChimicisPra&icis experientiffimis,ut
DL — e$ Thr.
1v eg
i Ou
Vlil"
vvald. (rollio, Joban., Zeoutno,
"Bernardo G. Penoto, Chrillepb. Glzcbrago ; Dai
- Gennerto , Pob. Harttmanuo , Adr, e Moynfcbtu
Zaceb. Brendelio , Phil. e Miullero, po Sala Jail
"hgricola, Petr. Potevio , fob. ASebrüdera , Guard
Ralfincso , fob. Zvvelfero, Gotbofy., Moebio, fol llo:
D.
in
Petro Fabro, fab. Michaelis , F4l, e dfudr, Ao
lenbroccia cf» aliis collegimus, lisque fzpius felici aa|| Ui
Wd
fummo cum fucceflü ufi famus, |
Antequam verà ad fcopum noftrum propofíi)
tum perveniamus, in Difcurfuquodam przlimiil
nari aliquid de, Chimia in genere , inftrumeneiil
€himicis, operationibus & fpeciebus Chimicis ii |
genere dicturi fumus. Atque in hístüm mem |
tem noflram expofuimus, tüm tria magaailla Mex
dicinz & Chimix lumina , Libaviam |]
deunertum & 'Rolfincium imitati fumus; eo-
rümquefententlisfirmiter ——
inhzíimus.,
Ene nus
yn
Br end
E
li
L
I
k
1
I
|
W
r
$e
i
;
i
1 li
|
i
!
H
Ü
Y
"
r
1
i
!
i
;
»
H
i
1
|
!]
]
i
!
|
d
[
A2 PuEFATYO ApYreronxkM. in
beopbrajfo *Paracelfo fofeph. Qmuercetano , Oe
Zhi. F. ec MN
IW.
i
1
"
]
Hy
li
Mil
||
^
i
m
"m nimiram ^
E
in aw
|
*
- 30
EUN.
üuU
ih u
l
S
1
LUI
V
Jl
kh.
hà
Ji
N
| 43
iu TOS HE Qe s ett DO det GAY
] Mute eoe
lig MAT THIJE TILIN GII,
"/€IMED, IDOGTORIS ET PROFESSORIS
id PUBLICI,
(4. DISCFRSPS PRe£LLIMINARIS
| De
4j 4 Chimicis, Operationibus & fpeciebus
Chimicis ingenere.
De»
NOMINE CHIMLE.
M ^A NtequaminhocProdromopraxeosCh
| miatricz aliquid de medicamentis Chi-
micis dicamus,contultum cft; paucahze
E quz fequuntur,de;Chimia nimirum in
"lpenere,inftrumentis Chimicis,Operationibus &
;? -—pecicbus Chimicis in genere;ingratiam Chimiz
fIyrogum hic prezmittere. — —
|^ C€himiz nomen ab. aliis cenfetur Grecani»
lpum ,ab aliis 24rabicum. |
|]. Zeofimus Panopolita e/gyptius , referente Sca-
fMigero not. ad Greca. Eu[ebiana pag. 258. Ícribit
l,/Chimiam pet 1i. ynniav. Gracia vetus autem
boc vocabulum igaorat , ac apud Lexicogta-
iphorum neminem reperitur.
| Sudairecentior, Arabibus multó pofterior ;
jper z. Ícribits 7$ epyspou gy Xpumu xamu-
| vim.
2| | : ^.
; JChimia 1n genere , inftrumentis
44 Discunsus PRIELYMINARIS
£e,
Herm. Courinems lib. de Hermetic. Meis
& Reimefius im variis led. c in orat. did
Chimia Grecos imitati fcribunt peta,Che
miam. |
Nomiais Chimiz derivationesmerz fant cond
jOurz. | GCommuniter Chimiaà voce Y co funs.]. ;
do , quafi diceres infufionem ; vel a2 18 d ADggl.
XgJ xéco9ai , quod eft fundere falems vel da 1
T$ xvpus , id eft, fuccoderivatur ; qua derivatig) lo.
flabiliri poteft exinde, quéd 1n füccis faeiendiss "
fit occupata. Ut natura faccos exfugit éxalimen-: I
PEUUNER RS
|
[|
f
L
»
J
e
f
nma
y
N
I
tis, ita illa ex medicamentis, Cu Khodig:nudt |...
es / dtr RES n
Leti. idntig. lib. 5. e, 11, vocatalehimiam,quafi,, Ile
ut quibufdam placct, ep yos opio. Verüum IW
n
ii^
apud Lexicographorum neminem. invenitur 8$: j
tota vetus Grecia vocabulum hoc igüorat ,cümi n :
ejus apud fcriptores nec vola , nec veftigium) |i
eccurrat. |
Nonnullis alchimiz vocabulum videtur Grass Jos
cam fapere originem , ab eue, id efi nm
robuftus , ut alchimia fit quafi aAxipía, , ac ls
dicatar roboratio & nature &, Medicinz pra-
Ciez., Quantam autem affinitatem. inter fe 3$
i
& X colant , & quàm apté hoc in illud, yeg |
| |
|
—
illud
DrECnuiMuiAlm GENERE. AT
"Uer MM ——— M— Án t
Ulud in hoc mutetur, ex Grammaticorum ob-
"Wervationibus patet. Ut taceamus,; quód olim
""Amperiti in barbaro feculo x, pro. x facilé lege-
pint & pronunciaverint. Et huic conjecturz
Icalculum fubjicit Italica elocutio, quz literas
" diChiunctas , non fequenté vocali, fine adfpira-
(| litione , inftar x effert. Hinc X AXIMAGES for-
n.demari poteft, vulgó alchimifla. — A] igitur hic
Inon fic articolus : & rectius fortafla. alchimia
.. dquàm Chimia fcribatur-
"41. In Confilium adscitus ob, « ?Vticbael Dilber-
Peur. Vir orientalium linguarum fcientiffimus,
!lprimus docuit , eam non incommode ex zdrabica
"inradice Chams»,iacaluit,exarfit;calore examinavit,
«mfeffe ortam, C hiviia ergó vox Arabica efle videtur,
Mignificans calorem,quo aliquid examinatur,velut
ipMfargentum igne. Sic de illoignis examine,quod
Jmfad argenti probationem adhibetur , radix Chama
sillegitur , Pfalemo 12. verf. 6. Vocem erg "rabi-
vinlicam effe patet ex voce alchimia , qua eadem cft
"eum C himia , przpofito folum articulo empha-
4m tico al, zquipollente Grecorum articuloà ,
|^ Alii Climiam àradice aliqua e/4rabiea , qux
(:Mfignificattexit , celavit, occultavit , delituit, fic
; f idi&i am putent; quód fcilicet fit ars occulta, quàm
artifices fedulo occultirunt ; idque vel propter
Aaprefentiam ejus , vel propter Incrum , quod ex
" Beacaptabant; tüm enim metalla ignobilioramu-
5 Jj tanturin nobilia, & lapidesnon pretiofi in pre-
;, "Witiofos.
Sunt
46 Discuns
us PRESLIMINARIS
— À——— ean ÓÀ—ÀÀ
unt etiam ex Grecis Autoribus , quicraduntt] .
e/E£gyptum olim éictam Chimiam fuiffe , & efflt|
hancartem,di&arm qs e/£eyptam,quód vel ZEgyptsil
illam primó inveniflent,vel prz aliis coluiffent,
blermeticz Medicinz titulo infigaitur ab iiss,
qui ab antiquitate & inventoris amplitudine artii
huic gratiam. & autoritatem conciliare nituntut;, Y
fed nullo: jure ut cap.2.ex Cl. Conringio legimuss|
Hanc Tbeopbra[hus Paracelfes , vicinhoc gene..
re ad miraculum usque excellens, artem: fpagiri«
cam nuncupavit : non ineptá,ot videtur, origina.
tione: quandoquidem £/T& emxy «gj cy MB s.
in extrahendo five feparando, & congregando fi.
ve coagulando tota occupatur: quo ipfo etiami|
fimul opera artis cu X0A015 x4) dixe) eic des
fgnantor. Alii fcribunt fpagyricam per y,forfam
c7 CWwàV & di-yUpeU. |
l
DE |
SPECIEBVS CHIML,
^w Uplexeft Chimia: veluniverfalis vel paa:
D ticularis. Univerfalis x. eff, qua citca obe.
je&um univerfale obfervatur ad facien.
dam medicinam, que oinnes impuritatesin cora
pore;illzfa ejos fub(tantia , & integro manente,
quicquid iaillo naturalitet eftconftitutum,cons
fumere,tantumquenature robur afflare queat, ut
morborum iníultibus. averruncandis fuffieiat ,
humoresque farocientes;ne medicamentis robo.
ÉKantis
iw
Yd
n
|
E.
€—————
———— —
n
m.
EU
22
iin n
"i
i
e ——ÓÀÀ
-
!
MIU T
Hie UG
Ji
ifattm
Nl
-
MW
| uL
M
in
Wi
m
Jj i
Dz'CHiMtA IN GENERE 47
:- ntibus refiftant,refrener, Hanc quidam pa-
hcéx nomine jndigitane ATH Lapidem Philofo-
orum appellent. ^ Lapis nofter, inquiunt, a-
: imum lztificát, virtutem augmentat , juventu-
"im confervat,fenetturem arc et;lanpuinem mun,
d dicat & multiplicat, & corporea membra reftau-
ht. Il. Particularis eff,iterumque duplex: Una
. prfatur circa metalla corgmque tránsmutatio-
jn Jes.& appel ator xgugo vel dipyvpo soia quz,
4$ quamvis ejus neque Phies aut ullus Ícriptor
? Dracu:, aut Lat:zut, mentlonemfaciant, anti»
,[nifima tamen efllicét ad tempuseffe defierit,
l""leribitenim Suidarartem iftam ufquead tempo-
à Argo nautarum durálffe cum jafon furreptü tret
ireum vellus, quod nihil aliud voluiffe volunt
"Juám librum quendam, ex aliis metallis docen-
lm aurom conficere. Artem hanc veram cffe
ppulticredunt, Sic /obannes 74ndrea celebris juris
m interpresícribit, 4rzoldum de Ulla mo-
j« 1n curia Romana , przíenttbus multis Cardi-
alibus,zsin vireulasaureascommutáffemox de-
ltendentem paroihbaue probationi omnium
(yMnbiiceretur. Sedcelegantérait Guido Pancirolus
pSrrpert. part. Poster, t1t,7. ars quidem vera ef-
«de poteft. fed pauciffrios imó vix unum efle credo,
n calleat. Nam qui hanc profitentur;aut
ijatut funt, aut admodum proclives ad pauperta-
i-àtem, Etenim tritumvulei fermone provete
Adi liam: Nonquam vidi alchimiftam divitem.
iid] Kette ergo ZVie. Guibertus AMedicus Lotbaria-
guá
DE RSEN GC ET
4? Discunsus PRSLIMINARIS,
us tránfmutationem metal] orüm tatione & e
perientià falfam effe oftendit, neque ignobilis
ra metálla 1n nobiliora cransmutari pofle , plair]^
bus adductis rationibüs confirmat, gt turpittijes
hactenus mundo illufit, inquit Francifc, d n
couus Sylv, Syluav. Contur. 4. conficiendi amil
fpes, quam ego vanam non effe, nee humamijy;
facultatis angaltias excedere ftatuo. | Sed mig.
dia ifti eff &ai deflinata fallaciis & erroribussl es
quoad praxia , laborant , & conceptibus mhil.
fani complexis,quoad theoriam, Hinc etiam alli
chimia , breviter notante. Meresrio Britanni.
in mundo alteyo & eodem cil ars finearte, cujus fcit]
|
eft pars cum parte, medium ftrenué méntiri,fiadl
mendicatum ire,vel in patibulo füpertbire. Eje?
modi autem fraudes & fallacias, quas alchimift! d.
auro alieno inhiantes exerceot in tranfmuatarico
ne , detexit plarimas Petv, Borelms biftor ci obblste
fero. rar. cent. 3. ob[erv.s1, Ecarüis tranfmuratoptuo
rie experimenta, bactenus credula orbi propeolta
fita,glaucomata fuére. Qui credunt,clavum ij il
ratitbéHo Fiori magni Ducis Hf: etririe,cujussho.
media pars vifitur ferrum, media aurum, cont.
um effe,tincturz que eransmutatoriz opus, & Pharm...
macopolám Tarv:ffuum coramSenatnFeneto quitd) ;;
laude dignum pr aibicife. aberrant à jantüa, "
Altera eft medica & particularis,occupatur po »
«irca corpora natur alia eorumque partes caufas 3
affecrionesque, medicinz faciende gratia, inquii b. j^
rit. HgcChimtatriá effata; quafieffcatiam extras,
hens, appellatur, DE k b
|
Dz CurMt1A Iu GENERE : 49
DE |
EFINHIONE CHLIML&E
el Stergà Chimiaars corpora naturalia con-
^ 8-4 cretafolvendi,& foluta coagulandi , ut pu-
"I rum ab impuro feparetur, & medicamenta
""Mubria, citz,rutz & iucundz operationis con-
"Jnnentur. |
74 Definitur hic Chimia ars, quia more reliqua-
Ua martiumnon tantüm 6» y Yes cet T cognitione
d contemplatione , fed etiam Cy yevéow. in cffe-
^3ione veríatur. Quemadmodum enim reliqua-
^$martium,ita & Chimiz officium confiftit ia
libus.z. c? T2 Jeu; certa coim habet priacie
4 Aa & conclufiones, fecundum qaas in operando
do gredi & ex abjecta materia artificiofum opus
|, cere queat ; &accuraté Ípeculari. tenetur, 2,
m D T TÉXY 4C. Operari namque fecundum
. nitemChimia debet,uttalem farmam minerali, ve.
,"rabili , vel animali iaducat, q«am ars requirit.
;imnino neceffe eft;ia mente Chimici fit idea. &
AM iO architectstrix,fecundum quam fiat oper»tio;
jd uidem üt artifex operari dicendus.3.7 vic]ur ;
oif Troie Tes p "e. Ti , producere opus no-
$maliquod & artificiofum etiamChimix incum-
449. Ita Chimia producitfpiritus,olea,falia,tincta-
a] & magifteria. — Quapropter non audiendi,
«lli nullum in Chimicis operationibus agnofcunt
nas opus,fed folius natura.
qe rs hac medicinz, que inter archite&onicas
4 D v thro-
(il 4 :
*o Discunsus PRAETIMINARIS
throno infidet ius füum exercens,ceu ancilla jj.
aula infervit; neque in ejus effentialem amplexu Lo
vens ratione przparationis confiderata; cognittijii:
tamen: & utendi methodus ad Medicum icó9:
pertinet, | Medicieflinventio; Spagyri & ph:
macopziexercitatio. Medicus novit illam arte
$x78 Óióri 3 intellipit praeceptorum veras cauil
ex primis principiis; Spagyrus x78 ori: In MI||
dico requiritur fapientia; ia Chimico & Íepladl
ario induftria : ille mentem,hic manum admoy«
ElevattamenMedicieminentiam & exiítimati
sein,fi & manum & mentem adhibeat, ipfequl "^
modum componendi fele&iffima arcana non i »
lüm nórit , fed & eadem przparet,przparatadq "^
ipfe communicet, Medicamentactiam ipfa fol
sxgrotantium felicius faturant, fru&ufque fani
tisuberiores ferunt, Medicorum manibus para
quàm impurorum ciniflorum unguibus confi] ^
prata. Gratior effpulcbro veniens de corpore sp"
145. Vberiorem meflem refundebat tellus , cil?
arabatur vomere laureato & triumphali mann ia
& Chimia magis fplédefcit,opes fuas&arcana fibi
rius & uberiusexpandit manibusMedici exculta 5i
DE
CHIMLEOBIECqO. |
himiz, objectum conlituimus: cos MEE
náturalia concreta , folubilia, & coagulail
i n 7
€
AI
eu oW,
TOL
[c -— c
- £5 Hs
Er má p
Es c EM
*
SHE OCSINERNUN
TUA
iw
RIETI
l
TUN
AUTAT,
MTM
NN
ui
J
bu
lia , imperfe&e vel perfe&e mixta,qua |i.
triplici ferie, Animalium, V egetibilium &Mine: el
OE —À
————7À
"Um locantur. Animalia quoque triplicia , Ter.
"Wttia; Aérea & Aquatilia.
V egetabilia,à Peracelfo lib. A. Are bidox,.de quint.
Wat, am quo eaput st(cribit de crefcentib. cteícen-
"id dicta, per 1nfixam radicem alimenta ex terra
/35huuts & fantarbores,frutices & herbz.
iMineralia in vifceribus terrx reperiuntor, ín
gjerfas fpecies fecundum diverfam rerum pro-
tionem concreta. Sunt & hac tría: metalla
"1 JCiquida,ut mercurius,vel dura,ut aurum,;argen.
Ain;ferrum,cuprum,ftannum & plumbum, Mc
mineralia,quz quidem lignefcune, fed malle.
n admittunt, & ut lapides difüiliunt ; lapides,
| prorfus à metallis differunt, quod neque
- Amefcant;neque malleo ducantur, |
"Maec corpora naturalia pro füi falcimentto &
". Miftentiafixo, perenni& ftabili pro a&ioribus
"I'dem edendis (zpé nobiliffimis,fübtili & volacili
. iguére inftrumento : fixum autem & volati.
jimabsque medio non facilé combinari que-
"id tertium quoddam;quod, cum utrifque affini.
Uim habeat, intercedat neceffum fuit, Hzc
V ad cujuslibet rei naturalis ab abyffo fua ad
5" danam hanc fcenam prodeuntis conftitutio-
Jonfluere,fatis adfirmant artificiofe corporum
|lutiones: quz etiamaominibus fpecierum;i
^' jousunius cujufque principii facultates mani.
alb vigent,ornare,& quidem liquoribus mercue
ui leofis fulphuris,craffioribus & concretis fa-
.afitulum imponere naturz fcrutatores volae.
adl « Omne crefcentium à natura productum,
* Mit Paracelfui ib. de trio. fatfbant. primifgue.
D e prín-
a WE
Le L
n 1
i i
A^
f
ime
Dz CH:MrAIN GENERE, — st
etti mecs cM er ue, 780
La d "
$$. Driseu Rsus!PRALIMINA Ris
2x
princp.in tribus orpatiffimé pofitum compw"
mus; in falenisirum,fulphure & mercurio,qu!
rum cofjunctione conflatam corpus & unita fft
ftantia. Hujssoperatio triplex :una falis ; 1l)"
purgat mundificat, balfamoque fao confervait"
jn illa dominium hibet; que rendunt in putri ^"
&iocem; & analogia terrz refpondet. Alia ef 1"
phuris,&in ea,quz fuperflua fant exaliis ducll ^^
MEEEIEGE
ac incipiunt corrumpi , domipator. "'ercia MI
curiiquz quidem aufertomne, quod habet e^
fumptionisnitium;& confercor elemento ax"
&aque. Quod Chimiz cultores benénórni
idque fequentibus exemplis probare, & ob oci]
E
[
Ludi | [
4
i
.. Specimen fitdefümptum à lignis viridibus; Qd"
fi ctememus, egrediturpriirüm 2quofum qu
dam , quod ignis flammz concipiende plan&
doncum eft, & in fumum converfum fi colliga
inaquam rcé;lvitut,diciturQue mercurius, dei
exibit Oleaginofum quiddam , facile inflmm
bile,quod in vaporem refolutum,fi cchibeatum
olcü abit,vocaturq; fulphur. Tandem remanes
cüm terreftre,quod ex cineribus aque bent
extrahitur , inque hunudo & frigido refolv;i
Wo
|z
E:
1 "
|.
N
m
calore autem concrefcit, acfalis nomen obtuf
1ta lac fubftantiam continec. fulphuream a
rofam ; deinde mercurialem fcrofam ;. & |
dem falinam €afeofam. | Itaovi albumen qii
curium exhibet ; Virellus fülphar; pellicuji "n
putamja falia, — Pari rationeex caryophylliifis,
qua mercurialis przftantffima ; oleum fulpliy
|
a l
Ih
eU
VAT
"
ML te
TT
H
'
»
DrCHlW7 ;G GENERE . fe
: idm excelleatiffimum ; & ex fecibus fal candidif-
bem elicitur, In wicracdfaio etiam fal, ful-
|hor & Mercurium a2&u, & reverà talia in fan-
;, fuine continert probatur exfaporum & colorum
| ;, Ar (entia , quz neceffarió principiorum horum
abrafupponit exiftentiaom, — A&u falia in fangot-
ipe redundare, manifefti(fimé evincitur ex fapo-
»4. de falfo feri, & ex fale volatili , quod 1n magno
er retortam ex eo deftillatur proventu? prate-
! sie puftslis & ulceribus falío madore
"JMuentibus. Serofum excrementum , urina, ni-
dil aliud effe videtur,qüàm fal refolutum,quodin
j qreficasceu mari occiden tali colli ligitur, poftquam
"M. mari mediterraneo ( ita eaim vena cava appel-
jatur ) fepacatum eft tin&uraim & flavedinem fu-
CAR m urinam à faleactu in exiftente habere , nihil.
fue aliud effe quam Iixivium , ftatuit Helmontime.
T Alii fulphureo oleo. eandem adícribunt. — Idem
Y Monfirmant exemplisfudorum fal forum,qui non-
P pues linteaminibos ftiriarum inftar coagus
| Matiadhazrefcere obíervantur: In alvi excremen-
/^" eis faeridum obfervatur folphur. |. Imó crepitus
"A entris per indufium tranfoiffi, admotá candee
P Ma, fulphureum halitum reprafeotant. | Fime-
M a columbaria fale turgent. — 4ugias Rex Gracie,
I , [intelligens fimo fübeffe agrorum falinam luxuri-
Jem,jciuniaeorum ftercoratione faturare fibi tur-
i Ip" non putavit. "
4 Forma trium manifefte fe exhibet ; liquor eft
L lercurii, fulphareum olei, alcali falis, Mercu-
"d Baz riug
54 Discunsus PRALTMINARIS |
dod
xius caret fülphure & fale, fulphur mercuric o
fale , fal fulphure & mercurio. E
Mercurius eft liquoraéteus, imó potiusaqy
us, permeabilis, penetrabilis fubftantiz , habiei^
fub fe duo corpora: unum utile , quod eft ff, bus
ritus,puriffimum vitz noftre inftrumentum,abo |?
quis cceleftibus,in prima creatione mundi ab ijo
ferioribusfeparatis,oriundem. | laMercurio «|
loresrerum &in fpiritibus mercurialibus infii pun
tam colorum diverfitatem quzrendàm afferit inp
fephb. Quercetanus in defenf.c trà Anonym. Spirito
hic acidus eft , haud inflammabilis , ex fnlphuf
toto aduftibili eduGus,tantüm abeft, ut damagl?
«oncipiendz fit idoneus,ut'etiam, quominüs aat
«endatur pulvis pyrius,impediat. Spiritus hic ji
xerdum laxiori vinculo conac&itur cum corpot
anterdum ar&tiori : Unde fit,utin aliquibus elev
für priüs & antePhlegma,ut in vino ; vel tardii
poft phlegma,utinaceto, Spíritusbic interdu [
ar&é jangitur oleo,ut fimul cum ipfo exeat,utilll
Tpiritufalis,tartari; — Inutilis veró parscft phlerdits
ma infipidum relollaceua. M
—— Sulphar eft humidum illud oleaginofüm , utqi».
£iuofum, fubítantificum primigeniam , ignis felit
«aloris naturalis pabulá,leniendi,& glutinaudi |
predium, Sulphuridebentur odores: Sulphajlii,
redditres concipiendz lammz aptas : proprium.
ejus eft cboeyigzy. Ambitu fno duas complectif o.
;turpartes. — Utilis eftoleum zthereum, balfamiiliiis
«eum. lmpurarefina.d qua fcetores emanant, DM
h&c quó nagis minusve parücipant olca, có vec p |
fun:
]
|| DsCurwraTIwGENERE. — $$
wugant icviora , vcl ponderofliora, Hinc pars olci
liryophyllorum: in fundo manet : pars oleitere-
tam inthioz fupernatat, Oleum rofarum inter a-
ilfuas medio loco natat, Poft rectificationem ta-
widifnen omnia fapernatant.. Salphur impurum a-
wbundat in opio,& narcoticum capiolar eft ia
| sidlamphora.
«nd Salincft. etiam corporibus naturalibus, quod o-
ignibus rebus confiftentiam;foliditatem &darabi-
n iftatem largitur, fabje&tü faporum primaq; cauía;&
jpariffimo fixiffimoque principio terra oriundum.
lal batíamo fuo rebus immortalitatem pollicetur.
ji :snfolibas per calcinatioaem humidum primige-
Alium nonabfamitar , ipfzque formz in conftan-
Ali hoe priacipio delitefcunt. Sales admirandum
deprafentant refurre&ionis myfterium,ex quibus
AM
Yn
;, pta plante , ceu ex femine exfufcitari qucunt.
ildasercetanus Hermet. Difciplim. Defenf. cou,
wuiira "dnonym.e. 23.refert, Cracourenfem. Medicum
"m govit artem parandi cineres ex omnibus plantz
^l jujufvis partibus,cum omnibus tin&uris. & im-
" jjreffionibus omnium plantz partium , earomque
, fpiritus ita confervare facultatum omnium aucto-
M pes, ut plures quàm triginta ex cineribus excitatas
i n Mantas easqde diveriis: vitreis vafculis, Hermetico
" d igillo obfignatis , contentas haberet. Rogatus
Wiofam vel calendulá ut monftraret,vas,in quo cinis
jJ dMle.arripiebat;lucerná fundo admotá,impalpabi-
| lisille cinisexeapertamrofz vel calendula fpecie
e l mittebat, Dominus de Luynes cum in. edibus
"
4 d Duercetans animum ad faless exurticis extrahen-
flum appellebatjin lixiyio colato &noctu conge-
I - du
s£& Discunsos PnspE1MITNAvVTe
E an
; Yto,maneim glacie vidit urticarüm tormas, radiil i:
. cáudice, foliis & locuftis conltantes,ut nihil ed:
gantius nec perfe&ius;utpoté planta omnibus fii boit
numerisab toluta;ac diflin£ta membris &pattibul)
fufcipi,potuiffet,omnibus,eam intüepntibus, Urrtid
cas efle certiffimé sgnofcentibus, Poéte fingers
A Qpeodiriy matrem penerationum ex puma mi :
ris natam , videntes appctitum generandz prolljleii
3nfale pofitum effe. Hinc naute maxime fant E UTIT
laces: & omniafalía ut oflreaad venerem config. «.
runt. Cornu Amaltheum,copiofiffimo ac pibgaiill E
fimo fale abundans, omnium affluentióm ex fallj,...
derivari ofteadit.Nullá re magis Wake. T
quàm cornnum in ipfis putrefa&torum copia, idi.
degiltorum adipofo fale: Ob copiam falis column] ^
bariorum & fterquiliniorum fimi infperfi arva irm|
pPi»guant. li
Sales funt duplices : aliipoft calcinationem ex
«ineribus eliciuntur : alii vero effenciales vocaml '"
tur & in fuccis concrefconr.. Illi reliquis principiiiff ' ^
funt fpoliati : hi adbuc partibus folphoreiis &merd pL"
€urialibus abundant; Deindealiqui fixi fuut; ad ^
lii volatiles, In cornu cervino fal volatile fatis copit p
fum refidet: In cochlearia fàl volatile füuperat fixiti]!
Quádo fixü füperat volatile,detinet illud &contrài] ^
,, Continetfüb feterram in utilem, relollaceatm|"o;
leviffimam , qux. quà mapisdepuratur à reliquis]
principiis,có femper fit levior, Clcipa filices, axis.
per retortam deflilla liquorem,qui copiofus ineft, D
terra manebitleviffima: cineresgraves funt pro». [Py
pter l,extra&o eodem caput mortuum leviffi- fr,
muz deprehendes, | ud
^
^
LRIPTNI
I MAN
f
1
"Wr
MERE
[d
!
|
1
]
l
DgCH:MIA&IN GENERE. $5
|
"a ] Ex histribus principiiscorpora omnia concre"
4 conítant,qaz,ut docet Semertrus lib. de ('himnic-
"t e sys flotel. ei Galen.con[ens €8. diffens,e. LI, non
i! nt corpora fimplicia ante elementa;ex elementis
!! lide materia, formas tamé ipfis nobiliores habét.
itilleméta largiuuturtemperié : illa odores;colores;
wiMpores à inllamabilitatem,llla mumiamáillá vita-
sinl, amicabile vitz noftre ne&ar conftitaunt, videli-
td calidum nativum, ZyzAoyey TG àcpav guy eta
!iliritus infirus eft mercurialis, fubtiliffimz fub-
ils ntiz , zi Jepuuóv eu Qpvrmor. Sulphureft puriffi
Ath us ille tonis,qaem non nives obtandunt, non
ÜÉieies edomat, Humidum vezryovor fal illud
T'ÀE fixum & perenne. Ex his etiam tribus omnia
A talla conffant;quas, ut explicat Theophr. Para:
VN UE,e lib, 1. de generat. ver. natural, ab. Hermete
| jdigitata funt (ub nomine fpiritüs,animz &
"roris. Sulphurrefpondet animz, qua jungit
j
ud
;
"M rpus feu fal cum fpiritu feu mercurio.Ia hectría
'imnia ctiam,feparatis heterogeneis, refolvuntur.
iU. antem à natura funt infita,ita de & novo non
i! Bat. non funtfas&itia,aut formam novamab igne
V" Reificiali acquirunt,fed prodeunt folim jn cone
i" Nettum, Arsnihil aliud molitur quam TD ia -
v Maoty vsyyoueret, sg à. ewvTà 9tjaeva, dua Aden 1
vdparatio nullas novas creat formas, Malé ergó
"ediderunt nonnulli, falem rebus non ineffe,fzd
im I rfolam combuftionem generari,partibus ficci-
T ibus perfurnam ignis violentiam falefcentibus,
^ dMefolyuntur autem per anato tiam,quam Para-
l: D; eci-
i
$$ , DrsCcunsus Pu arIMINARIS
ee LAE e c afe Á———atéóaà| y EET
cel/us ploribusin locis noyá quàdam [icentià ,,(
latiori fignificatione extendit. ad diligenter et!
quifitionem,quz verum fationis opus eft,quà m
nimé contenti partium tigará, compofitione,fitti
fubftantis ufa , ulterius progredimur, & intinm|
noftri corporis principia, ex lique provenienti]
proprietates varias, & Curae rimamur, Peter —
Severinus imd, med. Philefophb, c,7. in hac 3i
mia Medicum exercitatum effe oportere incu
cat. Hancanatomiam vitalem , effentialem al]
pellant. Hanc prolixo fermone commendat "| E
racelus. Oper. Chirurgic. tóm, 2. lib, 2. de tumu is.
puftul. d ulcer. morbi Gallici ; ubi contomeliotfj;'..
verbis reprehendit illos, qui localem & mortua: TN
quz cujusque partisfitum & conformationem ii b.
cadavere demonftrat,fofficere exiflimant ad bemj..
medendum illum autépegligunt ; cüm potius haz."
illam precedere debeat, Hanc fe primum proper
fuiffe gloriatur arroganter, Et Paramir lib, 1.4 n
Originmorb. ex trib, nbflant. c. &, commendat id.
natomiam eorporís humani feu microcofmitr
plicem: Una eftlocalis, altera materialis. Local! |
eft;quando homo pet fe diffecatur, ubi quid ofi
caro; venz fint, & quam fedem habeant,fpe Gba] i
tur, Sedhecómnium minimaeft, Altera potio"
CLR Rem
pomis cioe
m EAS
SNP CICESDETECORNINENCE-T- WES
me ue IL» Ez IÍ-
Dg Cu:zwrA IN GENER,
m DE
IFINE CHIMLAE.
Inis Chimiz eft duplex , internus vel exter-
nus. lnternusefl;purum ab impuro fepara-
" te,& medicamenta grata,cita Jalubrta , tata
iz TURA enim eíLà natura creatum;quod
LU
"i uri & anpur Pauova non confict, Impurum
"Autem puro officere, quó minus profit homini,
"'"Bropter quem omnia creata funt, clarum eft. In-
" Mé neceflarió inferendum: purumab impuro fe-
"!barandum,utin ufum humanum fit commodam
pecpurum poffe homini conducere ; quin impuri
"fada fitfeparatio. :
11 In materiis,quz ad ufunmMedicum conferuntur,
"Muz funt lubftantie diveríz: una virtnofa;potefta-
"an falutiferarü plena;altera vacua;inermis& nuda,
"A uicquidintegrz poffunt,nó mole mate: iz poffát
"ed virtute eflentiz latitantissdum elementa cum
"Mrincipiis funt conjuncta& quafi concatenata,vir-
/ Aute fud exferereadeó prompte nequeunt.illis dc-
"iorticatis,compedibusqQue folutis,nudz in I:berta-
Ilem adícitz,fparguntradios benigna naturz. Pu
lum hoc appellaturà nonnullis aftrum ,propter
'"ablendorem ; femen propter fcecunditatem ; bal-
""Mamum propter incorruptibilitatem;radix, propter
;
a
!' Siegenerationem;quz ab Hippocrate TÀYÓU ye. tA6dhV
T omine fit honorata ,quiafit actionam caufa. Ab
| d frillotele lb. 2. de. generat.animal.e.s. eva &
P Batura,gyd oy («TY aspi 6cioeia. 3mo non-
Aiolli quintam effentiam T4 deja codleftem coofti-
l tucre
6o DiscumsusPRArgETMINARIS |
tuere,non fuat veriti- Hio
3 Verüm n os non recipimtu|r |
purum hóc 7y Baia, reverà de natura & fabftainiis
tia ceelefti cíle? cumportio illa cceli com pofitis I Vn
conctetís corporibus non infit a. pito. Quail
enim hoc modo permifcentar, funt qo rix et ial
VIOUVITIGOLULT. CLA A y * adeoque iisdem ageinp?'
di& patiendi Qaalitstibus inftrudca Cà ndemquup? ^
habent materia, — Sed ccleftem.| fubftan tiani
cum elementis, aut fulphure,fale,& mercurio; ceell; Im
coop Ag roy penitiffimé in unum aliquod eui h
eo uy Oy ápo*yti£c, quod formá neceflario fie tulis:
num,coire,afferi nunquam poterit. Neque ctisids.
portio cceli compofitis corporibus cosjungi p«o[;.
teft xL meas : qua corpora compofica naja:
turalia nori effent unum per. fe,fed per accidetighuo
per aggregationcm partium diverfz fpeciei citrus
1
mütationem aliquam antecedentem, & per confi),
: AN WA
quens non eflent unum 74 £22 , qnod tamen mad
^
ln
T
hr
M
n
E
ximé eft neceffarium.
Quicquid fit;purum tale ab impuris;relollace:i
reje&aneis fecretum,Chimica medicamenta rec
dit humano generi falutaria;ut citó,tutó, iucundi
operentur , roburque in agendo partibus conci
lient, quà integró,ixavoe, ZAU T »6, ave mdieog:
fun&tiones exerceant. Citó optrati;éyeps/s iul
& dpacixd cffe, commune babent cum multis ac
tiquoram remediis , quz facoltate operation
illis non cedunt , habito tamen diferimine co
plexionis eorum,quibus exhibentur. In pe&e midi "1
dicamina craffa & terreflti mole obrata tardius «ql ^in
p^
i
/
*
M RN
Weeds
|
|
|
"
|
1
|
f
|
]
zm
El an
it, f,
BRIAN
T
A
T
TT
vil dif
ITI
Ny
EI TTE
Thu e.
NAUIL
l A LT
lf,
Hn s
p "a
|
|
|
n
[
|
]
l
|
DsCutMra IN GENERE ét
"Werantur: horum veróad fumriam fubtilitatem
ileda&orum tanta efficaci: &in agendo s&ivitas cft;
t veluti i0 tétü oculi peaetreot omnia ,coníu-
) L. foperflua,renovent deperdita, fanent mor-
yy apida;nec ollam admittant ulteriorem corruptio:
uem. Tutó etiam exhibentor, fi i ufus adeft cir?
Vi pro (peéetus; Ty T£X/ TE cOaAuaTA Qu Oe yo-
| (Ceo &yd4 T". TÉXJTIGartificiserrata non pof-
i dffant im putari arti, Vio:entanon funt ab arte;nifi
Lr duce taliafint : Violenta non fiact,nifi j pritis
fini in abdito,imo abarterruculentia hzc mitiga-
ur, Venenata nó fünt rité preparcta,licct in mini-
admo dofi exhibeantur,fedprz pofteroufu damnum
excitare poflunt; Medicamenta anumonialia ,
admercurislia& alia per fe neque deleteria , neque
iderodentiafa:t;neque eiopyreumate nature. infi-
4s diantur. Quamvisautem tuta fint, non tamen
femper conducunt ; non enim omnes forma o*
de affe&ioni conveniunt : Et eft mira. varictas
d fingularum coaftitutionum in zgris,quibus eve-
P nice, potefbur diverfis temporibuscodem merbo
M laborantes,pontamen eodem medicamento pof-
d fiat fanari, Neque facimus cum illis, qui affectuz
; 4 um caloreabrepti,illa plané rejicienda ; aut Gale,
j| ties poftpenenda cenfent, Non enim in illis
( Xp 016 ,autfacualtates manifeftz aut occulte de-
", firaantur,neque per przparationem in igaobi-
liori fede locantur , nec forma naturales mutan-
rur in artificiales. Jucunda etiam íunt & ile
le&iva ; horrendis enim medicamentis fzpé P
ccl-
Li
r—--
6» Discunsos PR &riMiNARIS
cellitur natura utn
rantur & propelluntar.
Medicamenta hzc morborum curationem ab-. |.
folvant, quatenus funt contraria. facultate & po--^
tentid,fimilia imaginatione & feafa ; feu qustee. |
nusfunt contraria effe&a fimilia tamen denomie
natione effe poffunt, | Hifce medicamentis Chi-
micis ars medica, fimpliciter in fua perfectione
; .
M1 i
E
dut
poni
4 sl «d
ni
AN EI
*
BU id UU
1
ATIPTY
CARTEL
[L
AH TTA
REAL l
fumpta,carere nequit. Clariffimus enim locus eft
Hippocratis lib. de vet. med. Aoxta d$ uoi 9
Paten aeu p éoXc oA M | $x€ 9 7] iar piua WOLGE,.
Videtur mibi medicina inventa tota yconfifHit
enimtot4. Ex. quibus perfectiffimam artem tàm
fuiffe concludi poffe nonnullis videtur. Sedzresa
lib, mA TW6 ac ain6 urpis , poftquam plu-
fimainarte repertalongo tempore dixiflet , fub-
jungit,pluraalía inveniri poffe. Lrrpue dt mAy-
7M "iL UTADYM , KJ. DX] gj 9 00g Up MES
y) , xa 9y Kou TX £UpME Yos a2 o «ol XS.Acg
$X VT. EUDQT zt4 y CU mAAc 2,0602 , Kgj TX Aem
£upe nor (aui y vv 7ic ixa voc di QV ; X, 3 supnptvas |
eda, C TE TA opp aee v ws, Org dX vxu-
(o. v9 Asi , wg) vrodowa M qu.6 TTL, ETIQN.
09d xgj rina Ti £7YX 42 6ety Ente , Koi Q*ew
9i SUD? X Va, éEnma yy X spamuiara. Cf
vero inmtdicinajam pridem omnia fubfiftume,
| £9
MEME —M. ue D ED- DS — IN c RM -— mp
dm |
Inr
nn
d TT,
Dis
l
4 Y
UNT
dui Y
i l
MEM
hi
Eu
Im
-—
x-
e E v
1 —— I
E s
DrCHiMI!IA INGENERE, |. 6$
"uM eaque principium. C Via 1mventa et per
Voluams pr aclara multa longo temporis [patio [unt
dilppenta, cr reliqua deinceps inmvcnientur,ff quia
"drob? comparatus fuerit,ut ex inventorum co-
duitione ad. ipforum invefligationem feratur.
Aui vero his omnibus vejechis ac vepudiatis, ali-
slim inventions viam aut. modum acoreditur.
wd» aliquid fe invenilfe jacfitat ,is tn fallitur,
ipis alios fallit. Ymà difertiffime in epiffol. ad "De
diydgeerit. que apfi adfcribiiur,neQue fe ad finem per.
«uilfeniffe, neque inventorem ejus ZEfcwlepium con...
'Alrmar cya uz imlekxue eig 76A dx. a-
ME p x9] Trip 5 às ytpaAos Xo d $5 t6 , $e
(nm ) o mé £ÜpeTG 'AexAnei (9, Chimia ex
ui iMide & Cedreno , inquit Zacbarias "Brendelius,.
; Ud himicus olimClariffimus, im ('bim.im avt. form.
ledadi prooem. x. fecl. x. pag.6. amanuenfium & mi.
| fiftrsraMedicinz,quarü numero plures fant;fide
- Atffima exiftit : quà fine maximo zgrotorum da-
Jnno,ut taceam naufeam,carere nequit;inhac pra.
jertim mundi fene&a,ubi duro nodo durusque-
enduseftcuneus, Nonepim pari facilitate eu.
vn pintor morbiatqueolim. Etíané Phartmacia,te-
dull ke jofepho Owercetano , huic/atti acceptum ferre:
; Mebet , quicquid habet pulchri & artificii nobilio«
; Bis.
m Externus finis 212, propter quid , ultimus licet
' Batexfequutione , primum tamen movens eft in-
^ fentione,nimirumfanitas fübjeGti fui principalis,
i^Sempe hominis. | :
DE
4. Discunsus PRELIMINARIS
DEU S l
INSTREMENTIS C HJ:
AMI CIS, [
e e e vea L4 e E
Ota Chimia ratione medii & finis in trol.
partesdividitur;in inftrumenta , opera,
tiones & opera.five cffe&aChimica quad).
fpecies Chimicz dicuntur. "
Inftrumenta varia & multa funt , przcipua tia.
men videntur, furoüs,lutum;igais aer,aquaster].
ra,menítraum & vafa, :
Urnus Grzcé izvis, xar Oe, S. ve p.
Qavoc x2 (Bas y epíor dicitur. Suq
iT y0G T OR furnus figalinus nomina; E n
tur. | n
Fornax& furnuspari ambulaotpaffu, Furngw]
eft loc üs,capfa & velut officin: Vulcanuaigniscad
ercendi,régendi, recteque adminiffrandi grati p
excogitata, Calor in artificis poteftate effe non n
poteft aifiinclüfas,& in diverticula ingcnio fé dB"
ftributus. Adiumento huic Ícopo domicilium &gl "
Vulcaniumillud clauffram eft excogitatum. In
[n conftructione. fornacum quamvis primal"!
vicenon füccedat negotium, aon ceffandum ta; b.
men ab opere, fedin oculis habendum, quodi|
gladiatoribus languentibus acelamati folebat ez]
Repete,iadefeffo opus cft labore. ,
StruQura cjus varia eft, conftans ex peart!busi
fimplicioribus & magis compofitis, Simplicis: [HH
| ores!
DL IDsINSTRYM
pa bona, tenaci non lapidofa, cui arena pec
. Jbrum à lateribus liberata, & tomebtum pi-
Ahald
ü
san as
| 'Tum.percuffione baculi bene. dilatatum, adini-
"ntur, Ali fimum equinum , & ferrifcoriam
Munt. |
"MBerramenta etiam neceífaria funt , in pluci-
vd. duplicia 1,Craticula portandis carbonib? a-
] 2. Lamina , tranfverfos duos digitos lata ,
li fuftinendo accommodata.
JdS2ompofitiores partes; feu regiones aptéinter
"deonnexi tres funt: infima xovigneiov cinerati-
^ "Bhinquam decidunt cineres,qui ignem fuffoca-
Wt. Foraraenhabet, per quod cineres eximua&
- RS & aéradignem ventilandum intrat. Media eft
"Bpra meo focus, carbones continet, à fübje-
V3 per ferream cratem feu feptum diftinóta, Fo-
"inen habetper quod carbones imuiittt queunt
"rema pars cft éoyyazzigAov , ergaftulumipfom,
'* Msrecipiendis dicatum. Adlatera fuperius ha-
7 quatuor foramina, fpiracula & regiftra com.
Eniter apcllata ; ad aerisimmiffionem & faligi;
"am expulfionem; adeoque ad ignem regendum
hommodata. avi J
[tatione operationum furni varii fant, & vartas
Ipent figuras. Rotundi enim funt, quadr ati, hu-
llasialti , parvi, magni, claufi , aperti, fimplices, :
Inpofiti;feparati;connexi, Seer lcu rey Et
a : "r:
m VS — i am
*
$45 DiscunsusP
RÀLIMINARIS
beratorii,digeflivi, circulatorii,calcinatorii,ftu|
ri. Preprimis antem.
In furais eonftruendis dextritatés laudem | |.
- tinuit prz czteris Chimicis fob. Rudolphus Gláta|
r 45,cdiditque librum;cuititalus: FUR NI NI
VI PHILOSOPHICI, in quibus dem«| ||
Itratur modus fingularis fpiritus;olea,flores &: | |"
milia egetabilia , animalia & mineralia medii |
menta preparandi.
Duo przfectim furni fant peeuliarcs,athanrm|
& incurtz,
t
T
y
EB
B d
r] [] A Nx » L [4 F Ax |
O dx"Ówe ,30 Tho conus imYos, «A
es X E) z * I
^Iu A5 x1ócuoiias Xena XA ARV Os, 1n ec)
riz furnus,accdia vulgó,quod non indigeat mui]
vigilantià,di&us, autut Dornt&utait , quia lenttilj.
aut pigrum fübminiftrat igüem, Henricus Pigyl
bec faute Deinfectiam appellatur, à ncgligenciit
adminiftratione , & quia Ctratori fao indalg
quietem,fomaum4;, & coanivetad operas; fapiit
tiz futnusab aliis appcllatur; eft enim in ejust
paratu magna folertia, major inregimine , ma
mainrerüm piarum conveniente accommodati
ne., abíolstioneque attificiofa.
Daplex hicce eft: fimplex vel compofitus.Sit
plexfolitudinis, uno conftat furno. Compofttt
plurium rivalium furaorum. Appellatur etii
focietatis acedia, Ad unam turrim ampliore
duo vel plures conftituuntucfurni,ut iadé exco
munifoco tamquam przfepi beneficium: calo)
& nutrimentum iguis accipiat quilibet, Lege plil
j.
d
T3 3
1d
H
En.
D
i
1
|
|
|
|
|
|
|
Ww
i
um
$
I: rmi
t
-"
i]
iud
H
| (
E
Leti /
| l
I
MT
--.
e
e
e
|
e.
45 4
TUA A Í
NUT
X
Q4
imple
[d
»-
Compo fitus.
-
d t
rior aperta.
X
/ Athannor Philofophicus, Arcanus;
| haud dubie eftab atrabibus ufatpata,
| His enim Tannuroneft fornax, clibanus.
Similis 7$ Attou non.
pas. 65
Ett
^ Diffolutorits ^ A(cénforius
|
)
Calcinàtoriüs
» b Uc 1h vo " TN EDUUNE:
Axuóxc nullam habens cutam.
incuriz, peer Henricus,
Tabula.
ul Apettus, ita dictus; doxipasixos ,, probatorius. - Infetvit tnagis tnetallutpiz, -
quód pars ejus füpe- J Infervire tamen poteft & Medico ad metalla probanda,
ne neceffe habeat recuirereadaurifabros. In eo fulminan
tur & examinantur meralla fub tegulain catillo cinereo;
TO j ventofus)
himplex.
. cum folle.
Siccusin; vefica.
) catino,
n hutnidus balhci / Roris.
Deícenlotius Mari:
Camentatorius, Sicch
Reverberatorius,
Vox
Furnus
Nomen habet
aT) T8 x5jóG«, cuta, lollicitudo 4e 5
la:xs1896 605, nullam cutam gerens, negligens
Y Glahberiani furni varii funt. |
Hee emeret eris
ias Bassiaguni-ciocesexiveeneta
ed
Ds íwsTRVMENTIS Cutiwrceis, 6
pud Libavium Comm, alcbim. part. 1. lb, 3, de
Poajlic. art. c: 29, 30. |
thannor,icut in. generc indilcretim guemli.
Ffarnum notat;ita in fpecie furnum arcanorgim,
lu&ura ejus itaconcinaata eft ,nt non tagatie
lis materie couceptaculum, fed folum halitum
ppJto7r010V debito gra da moderandum confe.
1 Fieurz ejus a Libavio diff. Iib. P Senpnerto lsb,
bfirut, Medi part x .f0, 2.6.11. exhibentur,
j
i
DE ZLELO..
€» Oftquam ad furni ftrufturam etiam feguiri»
i7 tur lutum,pauca bic de Intamentis Philofos
phicis attingenda duxiinus.
iut moena olim habebatur ratio in arte ftatiy
HB. XRAtTTUTY) £9» vo COP , OTRA C. PUE
MAOC yérpus, Scntentiahze eit Polycleti Stgtüe
job, 2. euwmer ias dy probl. 5. Plutarcho -de-
b
fMladit plaftesad fi&'orum confactudinem,quk
lerinducto npguc commifipras marmorga cx»
rabant, !
jDifüciliseft etiam loti. &hímici prepsretio
Id commifínras vaforumterrcorum ec witeege
jh accommodatio,
I aria Juta defcribit Zeguigu; Tyrocin.Chis,p,
$6, eaque fatis probata,proforaacilens cop»
lendis, exterra pingui,& pilis yaccinis pro pe«
Jtis lorigandisex argilla ioulips,flereors £99l-
BA 59
£8 Disénnsns PnxtgMiNW ART
no, farina laterum,fquama ferri, vitto pulver:i|.
to, pro vitrisfractis confolidandis, ex clce vivzi)
albumine ovi,fuper lacinia lineá extendenda, Jcu|
Cura alembici cum cucurbita ácuraté oceludul ;.
tür,ne vel minimum exfpivare poffit, paratis loj]
exinteflinis gelveficisbubulis, Hec aqua emu".
lita,applicata & indarata,firmiter , inftar glutim| |^
adhaerent, :
Lutum 2quaticum appellstur, quod in aquis;||
vaporibus durat. — [i
Commiffuras canalium cupreorunt, per aqm
tranfmifforum, cum doliis ligacis tefrigeratorzi)
qua ad aquarum defiillationem adhibentuJ
munire folent artifices affufa pice,
DOE PIEGN E-
gnis varias figeificationes, habet ; interdu
fumitut pro igne vifibili , qni ex carbonibh]l..
conftruitur; interdum pro omnicalore, quil."
pnis vim oftendit eiusque effe&um prodacit, ]!
gnis cencrale & commune quafi eft plurimartgl
artium inflrümentum, Hinc redé dicit Pbslu |
phus hb. de Spiv e... ai TÉVYAL qug aig épry eli
x pav (aus 40$ uci dA Na) Gg UA , artes utt
fur igne , cem infrumento , matura «tro |
yral yt materia. Et eum (acero lib. denatur, Dei
vocat artiam magiftrum. Promerbeus apud Pilas
sem in Pretagora, Vulcani & Minervz commu
habentium ades, 771 vreyvor eoQías, avtificc]
fam fapientiam cum igne fuffuratur,eufocaper |
k
" T s É P : ES JUN ' i ] : MEC x r | :
d»agóp — dabula Prima.
| Naturalis: Solis radiicalot refrà&tus, vel
fpeculo repercuffus. —
| um , Athannore, -
Simplex; Jbigehtion ini
;4] feu calor du: : ML. WT
u plex ef infervit LFimo.
UI. M : 5 Wi D ; S DINER Y 1? ! ; 7 $e
| D Rd: epàrat. f lenis ;
FE | Arciácialis n Es nei m
4l . jernim
(Ug I. " lf sz: ; À uus
| 3 | fortis rImpeditus ( Arena,
A | j ...] Scobisfertl.
Es | | Cátbonum,
4 x] * Worl c. c DER ; Flammarum,
D. Miftus, Qui tàm digeftióni; Maris, | vetignis vivus;
2 , Roris. — uteverberii.
quàtn fepararioni infervit ;
A VBalnei calor dicitur Vacui.
ni Y XC e | ^ . AA (1s , i. 52 4 " ; ét x vat : ^ EOS
T MVacauth, nec aqua,nec torispleiutn dicitur, coin vitieà retorta Cup
/d aliudque vas cupoleimponitur, commiffurzque diligenter!
^ — Tabula Altera.
o x $.: ? à Ar 3 Ace 6. 4 à 7e 14 í.
c Natutalis, parabolicus, à tecflexionc radii folaris ex cchtt o fpeculi«
concavi , (eu concha vitrez hemilpharice eXcitátus, "m
l'Udus humidus | inediatus in. ( &, Maris.
ulz terrex yel ferrez iacluditut; -
uto clauduntur;
Balneo ^ £.Roris.
Ignis ef vel 4 [es immediatisin vefica.
| | E su dta i 3^ arenofz.
| | [ & o. di 3. mediatus PE cincrex
| vcl artificialis.. [ Pod.
| Hicque rurfutà. |. Ciacibul
duplex Siccüs RS ar ctarnm
T | fine médio urit ; Deftillatorio
Spiritus vitrio ii
| , peculiariexili
furne i odere
* cibus cameris j
nerarii foci te
ài diftindti.
v tcverberii iD —
| DeInsTRVM ENTISCHIMICI£s, 506
| atytu arvo6 aUTEYXTITTV., 1j Ala iut yvécoc :
hpoffibile enim erat fine igae illam i impetrare
it atilem fibieffe, ^ Chimie cognitio certéfine
la cagulii nequit, Suminz rerum fuatum honc
je fecit, Hunc quávis Veflali religiofius colit
icifque cuftodit mula formibus.
I Dehoc ignefanéiniquécenfer Quercetamis in
Mnonym. quando pro tot beneficiis, non alium
bnorem ei habet, quamquàd eum infamia ipfum
beatab elementorum confortiofacefcere, qua-
iqui nihil utilium progignat, ütile corrumpar , &
Hl extremum interitum perducat, noverca , non.
jater,deftruere pronior, quam fovere. In digni-
Rus plenam pofleifionem rurfus eumlocavit.Z.
.Billicbius Tbeffal. redivsv, t. 4. Elementorum
h ftatione bono titulo locum fuum nanc
Iefendere poteft. — Irrevocabili fymbolifmo &
Jeceffitadinc fociari meretur ignis reliquis ele-
hentis,communi confenfu eorum , qui in rcrum
roductione magaa cjus religiofa veneratione a-
inofcunt merita : fovet calore,tecreat Ince, per-
neat fabtilitate, Non omnia deftruit;utilia mul-
a producit, mater facilis, non injufta noverca.
Non poteft ejus vice fungi cadfad , difparis omni-
us natgrz & fortis, Ionts ergo dhsihiln & fuffra-
rium,ut adalias;itaetiamad himicasoperatio-
lites nobis neceflarium eft,
| Variz autem funt ignis differentíz; & confi de
fatur iftevelratione farnorum; ; vcl ratione qua«
Bitatis,
ii adus igais varii funt; & "m^ modi. diverfi
j
Difcuneus PRetiMt MARIS.
deal denn
Adtérminum certum agitiganss neque eutan quio
&majot fuerit,eó magiscalefacietaqaam, fed ce pet
tus calris terminus eft, ultra quem fi igois auge: p
tutsttihilo redditur aqua calidior , fed potius put
vapotüm afecnfionem exficcabitut, — |
. Bono ergó regi mine,quod ?reporéxvizidicitugn
ldeitco opus eft,ut certis cancellis, quafi habenis]
8/ni$ coérceatur , ejufque poteatiz ponatur mco fem
£u$;ceitiqae flatuantur fiocs.fite incendio opui pui:
fit atque $ftu , ive fervefieri quippiam atque ical ii
tepefcete expediat, dd 1
Per fuos ergó gradusregitar ignis, qui ab galju
tnnibus feré Chimicis quatuor referuntar., & 11
Semterto lib, g .inftutemed part. 3. fe. 2. c. 2. nemus
tiotl Zacb, Brendelio Chim. 1n avt.form.vedatk, feeit uc
1.0.8 3.4.07 s. prolixé defcribuntot. : b
, Has antem. gradus optime diftinguit partim bos
fornortm diverfitas,partim qualitas ignis ihtenyis
fior & rémiffior, EH
Furnóram rationé primus gradusfen. manfitqiis
eft in B. M, quo cootinentur medicamenta alteros
vafifcobe ligni fertatiid cft ferrá difeiffi,mediama
teimpafita, quam co&tionem Greci C» ài Aoguatli
in dupliel vafe vocant, | Liocum etiam habec itl
ba'aeo vaporis & roris, Kefpondet & compard2«sp
tur édloti gallina ovis incabantis,& pallos exclusus
dentis,vel calori folis temperato , Menfe Majo. |f
Iu: eo mánum fuperventi labro aut regiftrote«[h.
nefepoflitias, | Secundus ighis gradus eft in ves...
fica,arená & cineribus. Tertius in fcobe fzulie- M
taturd ferti, Quartus: nudus: dicitur & patens. Fit
fitque: |
qum Dt IusrRuMENTIsSCHiMICIS 7i
tmfqueinigneaperto. Etad hunc gradum Ípectat
fignis fuppreffionts, cum retorta coopertze arcus
l'ndnponuntur catbones , more in cinnabaris anti-
Wig onit praeparatione recepto.
| Verüm diftributio hzc legibus xe, Dias
"wponformis haudvidetar. Membra divifa noa exa-
llànite opponontur, Quilibet gradus in qualibet o-
ditletatione obfesvantut, Quz deftillantur calore
titiitobis ferri , cacinerum & arenz regimine efie-
.mdEam fortiuntur eundem. lndé ctiam feculo no-
itro cinereus obíolevit , ferreus defiit; jamque ue
jjijum (fabulum amborum vice fungitur. |
evil Quahtatis caloris ratione , diverfimodé diri-
. ifllantur & eognofcuntur gradus ienis. Et quidem.
i T. contactu. Primus enim gradus ignis eft o-
in nium leniffimus., diciturque digeftivus, circula"
;«iflor ius , putrefa&orius,eftque calor balnei initio
im ilis fimi equint, quem dipiti hominis tenetrie
Ini ferre poffunt , refpoodet. urine recens mi&z.
; ufllBecundus gradus evidenter ferit manü,linelefio-
» ide tamen.& refpondet aqua tepidz, aut radiis fo-
imaribus in zftate, — Tereius gradusledit manum
Jillefpondetque aque ferventi,aut arenz fortiter cae
» Befa&z. (Qyua:tusgradus deftru&ivus eft, & dici-
IE reverberii, quod. materiam undique ambiat
'dWr'onftetque flará vivà , & refpondet ferro eandene
"sd ilimato IL... Ex regimiais ipfius ratione cogno-
P Bicuntur ignis gradus ; fiícilicet unicum regifirum
" Müveventilabrum unum vel dimidium fit apertum;
" larimus eftgradus: fi duo fecundus : fi tria ;tct-
J rius; fi quatuor , quartus eradus, Et demum li.
| E A4 cx
*
bo *,
Driscunsus PRAELIMINARnIS
€x fhillicidii ipfius modo ignis
"ur. Si'inguoliberta&u mufico cadat
primus pradus ; fi dimidio,fecundus ; (i
tc tactüs,tertius : fi momento fj
tus gradus,
— Hitamen gradus
cumftantiarum
cft internas, fe
Deinde quilibeteriam h
habet latitudinem
gtradusiteruminíu
variant Ízpius ratione cito
orum graduum magnanm
» aC non immeritó quilibett
osgradus diflinguipoteft, Im
gradus cognolcum)|
gutta,eriijui:
quadram.j ki»
ngalo , erit quamdiu
M
mn
]
n
«uibos re&é adhibendis multum fitum eft. Praez.
Ttst tamea plerumque peccare in defectu,
inexceflu, Siquidenim femelviolenti igni
ruptum cft, in integrum reflitui non poteft: &
Íxpe vitra corrumpuntur ac alia pericula accer-.
.funtür, Verüm fi indefe&u quidpeccatum eft,,
«ontiDuatlone & caloris
1311 poteft ; etfi tempns opetationjs prolongetur,
Caloris autem pradüs variis modis concitinart
pofíunt, & ex vatiis caufis pendent,quarum prag
cipuas proponemas. P.imó enim varits mediis
ignis adhiberi potefl, Aliàs enim ma
vafe idoneo,vel etiam abfque vafe,nado
3onit admovetar. Qui rarfüs variis modis adimi-
niftratur. Vel enim circularis eft, qai in plano
ambit vafa,& àloco diffaati paulatim vafi propius:
?dmovetur;donectandem faper ipfo vafe aceumu-
l-tur; vel vafi in fornace idonea lubjicitar , aut
ctiàm fupra vas accamulatar j veFreverberatorius
eft feu anti typus , cum flamma ab operculo fea
£a
*
'
i
ceria com.
& patenti
gradu aucto id compen-. hs.
quamn ji
H
$cor Bells
; prout refiftcntia rei,inqua caloidjeun
geritta etiam fe habet excernusisii
zx
H
i
1
vl
Wn
1
i
4
,
Pd
DIA
»
Wl
n nn M
EX
idi)
d
Ao
nn«
xm
I
LA
CARS RE
-——— —
|, DrINsrTRyMENTIsSCHIMICIS 57
udine fornacis repercuffa materiam quafi ver«
du ud; & ita undiqueambit.
i sd Alüsvera materia cum fuo vafe igni patenti
"win objicitur, fed ; alio corpore inter medio;ipfi
Imovetur ;idque variis modis. Primó enim , fi
t4 mus feu capella cui imponitur in tripode vas,
(quiightertam przparandam continens,fit vacua,com-
dem : appellatur Balneum ficcum,feu ftupha
"wudca. Siveróvasaon fit vacuum.varius calor,
iw varietate materiz,quz catinoimponitur,ha-
pul i ri poteft, & variis nominibusappellatur, $ia-
d mid impleatar,&vas cum materia deftillanda aqua
wnfmergatur,appellatur fimpliciter Balneum Ma-
wilvel Mariz, Balneum praterea non éxíola a-
ifa parari poteftfed ex fcobe ligni ferrati, vel
iuiipo capellam replere;idque humectare,at que ita
in dl tum imponere licet. | Sivero vascüm materi
«uil Munda nonaquz immergatur fed ita colloce ;
AMout faltem vaporem calenti$ aqua excipiat,no-
afnatur Balneum vaporofum. Poftea repleta
Aiinus cineribus, fariná lateram,arená,fcobe; vcl
«lii alitur ferzi & fimilibus.
diBecundó caloristemperatio peadetab ianeco-
sil fiore vel pauciore :cujus copiam in carbonibus
, aenfis pro libituartifex minuere,auger e & qualé
d JEproceae poteft; idque copia vel paucitate
if bonum vel aeris liberiore afflatu , ejufdem que
Mlufione atque interceptione, Major enim
llbonum copia majorem & potentiorem calo-
li fuppeditat, fi accendi ob aeris. afflatum &
jacula aperta poffint, Quz omnia rectius mon-
] dMrisuan defcribi poffunt. E5 Ic
uh gg
i
» x -——
ii UIS I o. itid
med
"S E D S
— Da à
* -—
- X
V
A
N
pl
74 DrsCumsus PRELTMINARIS. Di
Tertio ad calorem variandum facit etiam caitjii
ni,quemvulgà capellam nominant,varia ab ignc:
diftantia. Si enim propins igai admoveotur, € ecl ans
lor iatenditur.: Silongiusab eodem inbad. s ih
remittitur, l
Caloris opera etiam varia. funt.. Movet niil): yn
alor alterándo calefa&ive perfe: Movet etiatn
generanóo & corrumpendo per accidens, mimi i i
endo & augendo: movet etiam motulocali in. i
levandis fpiritibus;deflillatione & oribus, bits
matione facta: movet etiam liquando, dam €jji|
atomi feu minimz particule primó cotioum flc.
crücibulum;poft ipfum; metallum penetrant, & 1
grediuntur, ipfumque i In minimas particnlas zw
folvunt, &cum illisfeuniuat. Evanefcit ille motu; Bi
cum atomi ignez exfpirant , metallumque liqui. '
tom celeititàn maflam,qua faa erat eanugi (M
continuam. ü
In fol'ntione ignis requiritur leuis, in fublimdt:
tione mediocris,in coagulatione téperatus,in dili:
albatione continuus, inrubificatione fortis, Quili li
omnia non de ignisgraduatione,fed gradüs;m |
conflituti ad opus Philofophicum accomodi | |
Í
tione funt intelligend a.
DE ABE.
ér,cujts in numero inftrumentorum ci. i
À micorum mentionem faciunt Laerembed [^
5. quens dnimadver[: £nSale Apborifem & Senna o.
tis lib. deconfenf. ci diffens.Chimie.eum Arifforeli,,.
& Galenic.c10, duplicimodo,qua fcíficet homm]
dui
|[Dstu eTRVMENTISCHTMICIS, 5
inq T quà aliena frigiditate imbutus, Chimicis
axime neceflarius eft.
Ort THumidos aer rebus natura ficcis feadmifcet,
Ii lique confiftentiam liquidam communicst, In
llla frigida hamida fe adtpifcet falibus clementa-
"dibus vegetabiliam,qua per fimpliceim Bunt inci-
lwilrationem , ut fali abfinthii im primis tarta-
: In aére humido fpiritus fulphnris cámpapae
[: Egon eoieiten FOrtont Frigduss veró aer
d si Jm onere didi pedidos del. f. Jod
crefcitin frigido, — Salia mile profapiz, ful.
TSurea;,0o0 oleoíz & falinz , üt corno wp CHE
inlfrigido mclius coagulantur& concrefeunt, qua
| E quinincalido potins diffolvuntur. ín
jRificatione fpiritus cornu cervi,dum alembicus
jshuc pet, nonduth ad calidum alteratus, con-
IMfcit fal volatile: procedente deftillatone;alem
diro à fpiritibus calidioribus alterato,idem f.l vo-
lile refolvitut, In frigido concrefcunt Cry»
lllitartart, qui in calido ecaat liquor.
AQVA ETTERRA
qua &terra in cenfü infteumentorum Chi-
['À micorum aéri conjusguntur à Cleriífimo
2 B. Sennevtolib, de confhtut. Cbimis. Ext ovi*
in in deftillatione fpiritaem falis & nitri addi-
| fali'& nitro argilla vel bolus, ut nimirum illa
sregentur, nec tàmfacilé fluant,
7 | DE
Art om t
[RÀ |.
76 Discunsus PREÍTMINA RIS
TIN:
ue E jn
enftrui vocabulum efthomonymum.N)
tatenim primüm exeremeuutium illli
é mulitercalarum Zenitb, quemadmodulbis,
loquitur Crolliss in Bafilee Chimic, fca fingnil
: peccupaccil -- i29
menfibus apparere confuetam fluxum: Decimi
elt tcrminisartis Chimicz,& fignificat liquores:
queadam in operarum nonnullarum fubfidiutqit.
ab atcificeadfümptum , & per menfem philolllos
phicum ino pcre detentum, rerum extra&ioni ll b »
Íolutioni infervientem. ho
Menfttui appellationem aecepithzc vox à tei n
IL
pore;q: digeflio aliqua abfolvitur.
Clavisetiamà nonnullis nominatur hoc me lint,
ftrüum,quoniam miflorum clauftra aperit , & Ibis,
interiora viam parat. Liquor folvens etiam inci hs
: ' . ; 5 M
gitarifolet, & extrahens, Hinc menftruam dicitul b.
omne , rerum folutioni vel extractiom inferviem]
Ecliquores,qui vím habent corpora fixa & demlj
atcenaandi & diífolvendi , non iajüriá folvenm
vocantur. . Solutio occarrit in auro cum. aqyli
regiaimbibito : extractio in abfinthiitintura poll
fpiritum vini parata... 38...
Eltautem menfi«anm vel univerfale,wel pari.
cülare;| Ufniverfale cft ,. quod promilcué. om p. ^
corpora folvere, valet. Elujus. meminit. Crollis P.
& vocat aquam fapieatiz,menft ruuto mercuríad.
Philofophorüm;totius nature lecretiffimum, bh
maium metallorum ac lapidum verum & appret,
: prii | VS
n
AI
|
—J] DeIusTRVMENTIsCHIMICIS 27
—— ep —M—— M
iriatam folvens, qua fe tamen carere fere ejns
kbunóus conqueritur. — Francifcws | Antonius
Londinenfis menftruum fuum auri. folutivum
gmocat Aquam Ceelicam Raimendinam , Mercu*
indiam Philolophorum , omnium horarum ho-
vimininem , qui quamcunque impreffionem veluti
"imjera récipit , quo centum quadraginta fpecie-
iL um feleGiffimsrum , animalium , vcgetabili-
$m, miner2linm effentiz poífint evocari, A-«
ii balneum Dianz vocant, & Magneticam pri-
dcorum Philofophorum clavem , corpus o-
ne naturale mirá & numerosi virtute. pere
caotem,
|| Non datut verb menflruum, quod riaturalia
ipmnia corpora folvere queat promifcdé. Agrns
'Iifiamque non agit pro ratione agentis, fed pro di-
wilpofitione patientis,
qnl. Particulare menftraum eft, quod certz alicui
sileifolvendz deftinatum eft.
ifl. Sunt autem. menftraa. ejusmodi particularia
jif]faria: aCtualia nimirum humida, 2quofa, falina,
jillilphurea, & potentialià ficca, que quidem à&u
gd proximo & sbfoluto minime vim folptoriam
vuiljpbtinent,fed ab a&u fecundo accipiunt; acceden-
*
fleipne re verberii, ut fulphur , nitrum , mercu-
jm rius, quz ienis beneficio in a&um folvendi & ^
jlflifeontinuandi erampunt.
0 Communiter tamen a&a humidis, menftrvi
ul fmotuen adfignatur , humidaque talia menftrua
«flf iant vel aquofa infipida , vel f4lina, vel oleof*
vf fulplurea. Aquofa per deco&ionem & 1
| 10*
£8. PDisCUHRsus PnAFEIMENARTe, |)
EE ETUR RI Y t y orti ER e :
ut
charum item & fzlia, per irrigationem folvuilo:
Scammonium extrahendi menftrunm commis
dum & pre(tantiffimum c(t aqua fumariz,& «epi
diviz, | Aloénfolvit aqua endiviz, & fuccus T NU
farum , violarum, . Saccharum & fal olei yiii |
poreflari fünt exempta, & ab eo folyi nequeuiüjai
&efte zdugelo Sela aph. Chimiatric. 26. .— Multi lion
negant, & aurigas In medium producunt, lemiiey,
anifi & foéniculi faccharo incruffata in Ípirifuilis.
yini ardencem injicientes:tufficulofos etiam fjp.. in
xitüs Vini penetrantem violentiam faccharo aal...
cenío retundentes, | Verüm » fi hujusmodi fai "
£hari fointio adparet , noii fpiritui , fed pleri...
matidebetur, — Hinc etiam Íaccharum aon prinj.i.
folvitur, quàm flammá inaurag diffipatá, — Neqiu,
lli re& é faciunt , qui nitrnm , tarrarum ad. coeruidi
Uu mw
iemm colorem | calcinatm., tin&nram eXtridl. y
&urr , imbibunt fpiritu vini fabtiliter regi
ficato, — Nibil folvitur , prinsquam ípirituy
in auras evanair, tim phlegma foiutionem im
cboat, | : |
-.« Solventia menfirna liquidainfipidanó poffim
elicere oleofas & fulphureas rerum. eflentias &
labftantias, Aquee enim cum oleo nulla affinitas;
4utore Salaapb. ('bieniatrie, 38Qug contra adfer:
Laurembergin, defenf. awimaduer(, quaff. 3. deeb
anifo.& thymo, quorum olea ad defüillationenn]i
apra redduntar peradfüfam aquam, quz illorum
partes pervadit & oleofirstem educit, & de co».
sundcm affinitate,ob fimilem gualitatem,bumi-
za 1 it Berge e c -- ? peut ppp v "i Pn r* " I
dioücm vegciabilium aüimaaumnm pattes, 18
"url DeIiNsTRVMENTIs ChtMICIS. 79
"tatem, illa veritatem apborsfms & uuivetfalita-
"Wmnonexpugnant. Io hoca&u non extrahit
^ thus oleum, & fibi approximat, ut menftrua fo-
"dnt. fed folüm ad feminum macerationem fa-
"We, Ienis poft educit € potentia materiz oleum
"fum. Velita dicimus: Aqua diffolvitcotam
'ilesetabilium fubftantiam ,in oleum vero illud
' !pmogeneá familiaritate nullam habet potefta-
/ibms nequeetiam ejus atomos fibt unit; Verum,
l'"!Iouttenuius vel craffius eft, fupernstat, vel fun-
mpetit — Concuffione licet invicem atomi fe
tvadant, redeunt tamen ftatim ad priflrinam
iBturam, & fe feparant; olea tenuiora, ut anífi,
üMfypernatant ; crafía, ut caryophyllorum, petunt
adum.
M Salina, aceta & corro fivamenftrua mineralia
tdt metalla folvunt ; his enim fnnt homogenea,
wÜec ullias metalli fine fahbus fit folutio , ceo
idned msjore ex parte fale conftent.— Prius t.-
pjien, quàm adhibeantur ejosmodi falta , attenu-
qn alidafunc & exsltanda, quodfit, ft in fpiritus re-
Wpantur. EtSpiritus bi níhil aliud funt, quàm
Jiifftomi falium, cum aqua permiftz & dilutz. Spi-
,4)lf tus hi, quamprimum corpora tangunt , aggre-
Jiuntur , pervaduntQue eadem , & in particulas
invifibiles comminuunt. Hz fpiritui folventi
1; lnnatantesadeó arde ab ipfo tenentur , ut etiam
;qiffler poros chartz transeant, nec ab ípío, nifi vio-
menter, revelli queant. Potabilem formam ta-
ela foluta repraíenzant, & bibi facile poffent, nifi
«is corrofiva impediret. — Menftrua enim, iim
| metai^
m fh
p APT C
v Mt
US e
"iit cc
2 ei t nne
Vc. uade oci n mo aut
ES
metalla folvant, omnia funt corrofiva ; & ir], i
quore infipido metalla foivi poffe , impofffj.o:
lc cft. |
Metalla hac ratione in liquorem converfa (íi);
plicia non manent, fed talia effe definunt. i
cuti metallum in igne fafum tamdiu liquidi: T
manet & fluidum, quamdiu atomi !gnez cum
fent conjunz , illis remotis, cracibulo ab idit: v
ablato, priftinam formam recaüperat; ita etnia.
liquoribus folventibus in liquidam formam ij.
dactum, tamdiu liquidum manet, quamdiu atooli;...
liquoris illias fant cum ipfo conjunctz , & mie
amplius fimplex dici meretor m
Luoz folvendz menftruum appropriatum ls
aqua fortis: Solis aqua regia , vel Spiritus nifi...
proprio fale ad fatieratem :mpreonatas. 7 bo,
callia, perlas, lapides cancrorum acetum fncc: b
citri, fpiritus vitrioli, fulpharis folvunt, & qui
deri corrodendo. xe n"
Menflruum fecretum Zvvelferi in Manil).
Hermetis, peilis , coralliis &c.. folvendis apti.
eft fpiritus viridis eris , ex. Cryftallis ejusdeul ..,
artificiose paratis prole&tus. — Ablue, inquit, wd..
nerem ab impuritatibus facco quodam vegettdl. |
bili, & Baccho inebties , dabitQue deftillandi. |
fpiritum miris virtutibus przditum, tüm ad mdi à
dicinam,tüm ad multas alias operationes apti:
fimum.
.., ,Qmnes hi liquores funt flini: qux vero pe hs
fala fit folutio , appellatur corrofio, N
Oleofi & fulphurci liquores folventes funt]
A i
9$o Driscunsus Phe LIMINARIS
libra
ut
TN
zm
- JM
i. Spiri tus vini & fecum viai inflammabilis
ji d muniter di&tus.cüm porius fitliq xor fulphu-
i, diffolvit fabítantias refinofas, Et quoniam
i à folüm naturz eft fulphurez, fed pocius na-
falino «fulphurez , infervit etiam folationi
Au allorum 1ncalces reaactorum. Vegctabitium
Factioni fufficit, qui ex tritico;adj ecto fecum
«Hico, paratur.
iiiDleum rerebinthinz à nonnullis chgitur , ita
Wen przparatum , ut eflentiam nullo odote
Wibhlhinare queat, Id impetratur moltis ablui-
(uibus Ali vinum & refinam eec li fi-
deftillant., faciuntQue menftruum terebia:
Dra cu m.
prit Iis adhuc menftruum ingeniofé CI. 724-
at. Uape Polemanntus lib. de [up Philofophor. ex-
anlilitavit : Salina menftraa, ut Iixivia falis tartarí,
iere ctiam oleofa & pog a, & utrorumque a-
os per minima miíceri.S ie lixivium ca Keno
1i] faponis confecti onemifcetut cum febac
(llcornu cervi volatile mifcetur cum olco & 2
dis | em, indé natam ode a: calcinatio calcar
(idis, & tartari vini inftituitur, intenfioris ignis
nail Irventu, olea muteotur in falia, &alca!1a.
l'erüm olea falinam naturam acquirere, altío-
«m Ilt indaginis. Ad diverfas infulphure fubftan-
lli refpiciamus ; alio modo bios difficultatem
L dire poffumus, wn
j | E 25
-
"nm E INSTRVMENTIS CutrMrCIS. 80
: DT - ^ »
Jud. —om co hai enam s T n
X / :
AS.
XN
8; Driscunsus PRetiMINARIS
DEVASIS CHIAICIS.,
WV ás: Chimica differunt precipue mater
| figarà & msgnitudine, -
Ratione materie vafa Chimica funt v)
trea, znea,terrea,ferrea , (tannea , plumbea,
Ratione figurz fant vel rotunda,vel quadrat
ait pleraque;vel cornuta roftrata ,cava,ventricullt
fa,oblongs,depretfa, |
Ratione magnitudinis vel humilia;alta,capat
velanguíta funt.
Suntque velampullz vel ollz., |
Amptllz fpecies funt cucurbita,pelicanus, pEhl
ola,recipiens,ovum Philofophicum, |
Cucurbita proprie di&a alembicusalia eft cul|
vicolli,& vocatur retorta , bacia ; corneta, cort
muíz ; recta cucurbita,fi (it minor , vocatur Íepp|
ratoria ; fiveró major, & ex cupro conftct,diciti
vefica. |
Operculum tectz cucurbitz dicitur proponi
capitellum, vulgó & maléalembieus,cüm hoc di
men fit cucurbitz vafisangufti colli & fundi cag
cioris,cftquevcl turritum vel inftar cranii bul
mani,cum vel fine limbo,vel cüm vel fine roftt]l
quod ccecum dicitur,
Ollz vel fnntterrefttes cum furido plano,vel (d
pelle,velfüntovales , quadratz planz : aliquas
fundo ovali inftar calicum iatriangulum affurgtd,
alie fantlatz,ut calcinatoriz,vitreatz,vel non!
treatz; quarum fpecies ufus docebit,
Alembicus voxArabica,eft;, compofita à Gre
&ufoZ olla. Diofcerid. lib. 5, c. 64. & «2traM
za -
Mmm
m
————————
» P hiala, à fimilitudine
tegminis foeminer cé--
, phalici, quod Jjau-
| | be vocatur. :
CN Circulatorium^ Pelicanus.
Yelex : oe duas aurcs feu anfas -
habens.
4| Metallicu m, Oocm Philofophicum. -
| inferviens — M fubculiationi T ahenum.
VItE eum"
materia
aliqua
certa
formata
Mens
-. vefica,
fufioni / Infundibulum,alveus fuíorius inui
MAMAS
APyramis, calix fuforius,
T | [e Ord.
T
| contufi- /. mortarium vitreum, ferreum,
Oni . ; orichalceum cual pifill O.
terreum | ; zt - & Cauilus cinerius, ctu» !
matériam | éolduert: fuforium,- cibulum, S&reibz
CE WM oet me |. fteibe.
i
y
non falorndhe pyxis: Czm entatoria;
; [ Carinus arenarilS. . ' :
fscipic. C aubSap — E
e. - JTeaula fornicata- Sud
'vel cx materia pro^ Iripes fesreus,
A
lartificis arbitrio e-. Saperiora, " i
ducta, € térra , Vl. Capite lum, ro LaL use
| Jirormecilis. ed poc , eps : /Oornnino fa-
* ^im ie Caecus perná parté dE
UE n ciue foramine pertafüs,
1
E
o
» o
22
e
j
| duplex, triplex, quadrupl ex; Aludel diee
s [ofeciora ' fCucu rbita, Solbc. N día dlobofo. |
EAS Qa. /Reto "fg. E fundo lata.
£e
|Recepraculam — / apum, Een
Dort : | 3H o oblongo. e
- mediam. wel
|Cellum vitreum, ein alam dinflof.
Cus «Concha, iin G3aefcbale. - " s
rrinfimirtenda ( Tritotium, infundibulum, G'ricbttr. |
2 eseputüticium hypoclepticumycetehglan,
Md ile vp Sua ym
I
es $e
X
pac.
) gracile | ( Ccaiéulà
uox Reit femper . Baculus ferreus,
Ieni admo- / Matum, ^ Spàtüla.
ventür bres, Siu.
pro adicitó Rurab alüm, ORüfrf fadt,
(0o e , artificis .//Uhcus verforius, |
Eorum qu&dam | Cochleare ferream. .
: | Cit culus vitra fcindens ferrei]
ligneum : Dioptta, ^
non admo- COE is.
yenu toc Tabu ferrea. | D
Metallica ,Vitreum, ?
| Mortariolum : aürichalceuge — |
j , terrcum. | n
E EOPERATIONI2vsCurMtcis $$
larticulo Al, Ad vocem ap Dix fi addatur arti-
us Al, fit Alembicus. Aludel quoque vox Ara-
Ea videtur Z/alufon tria vaía lacte feu mulctura
Iplens cámela. Item,quz tribusuberibus arc*
ntibus ex tertia. mulgctur: vel quz ex tribus
higerur uno ubere ficco.
ITfalitfon,triens. Sed meritó ambigitur,an vox
ludel fic illluftrari queat, Magnam corruptio.
/ 4, uim vocisfactam effe oportet, sjunt.lingug. Ara-
"3 Cultores acutiffimi,fi ab »lterutra voce Àra-
fta To Aludelderivari dicatur. ;
IDantur quoque inftrumenta alia Chimica , quz
tmanualia,ac manui cooperantur.,
| DE
MPER ATIONI1BVS CHL
| MICIS
perationes éyxeionses , proram pus,
$épy/r Laco mt nihil aliud funt, quàm cor-
? porum miftorum anatome; quz ptofe-
fo nimirum materialis eft,ac in. Chimico foro
nne puoctum fert. Ad eam dirignatur fonctio-
J5 fpagirice, qu& omnes- Deguinus sn Tyrocia.
lumic. refert ad folutionem & coagulationem,
Wenertus veró lib. de confenf. c diffenf. Chimic.
Wo Ariflotelic. c; Galenic.c.19. easdem commode
f»idit in di xeAmw , mÓyxpci , & immutatio-
m. Verüm hatur delincationum nulla perfecta
Sletar, nec non fuis abundat nxvis; non enim
lipper , etiam teftante Arzfforele iib. x.de. part.ani-
id La sial,
94 Driscunsus PRAEIMINARIS
MESI SII P ] j & LET
24l. 6,3. n5 Qin 016 yávegott TOV oL yTIX OE EEEYOUI|
arvifro fit per oppofitas nec. femper fübdivifrorg) :
excludunt divifa à fpecicrum proprietatibus, S4
pé operationes occurrunt miíte ,raro fimplici
Satius tamen & meliüs eft prodire tenüs;finon v |
trà. Conducibiliüs eft operationes níu cogmi
Ex
i
Ícere & experientià earum notitiam fibi compl:
rare, quàm arguté de earum divifione vanas dil.
quifitiones movere, j
LIE
PRIMA. AC PRINCIPALI OPER,
JI0 NIS.CH! MICve£ P ARTE,SO.
LFTIONESCILICET,
fima ergó ac principalis operationis
£yxetgiag Chimice pars eft A,Zxoimig Aud
? ptc-ig, Acute ATE , folutio, feparr 1
tio, quà corporis tota compages refolvitur ji
quoderat unum, dividitur. : 1
Et quidem feparatio feu diffolutio prima DT
X orte fpecies eft , ac nomine gaudet amp] |
fignificationis. Eligendum potius vocabulum
in quod genus ipfum minus haberetjuris. T'es
ditadcorporur diffolutionem , & partium feppll
rationem, !
. Talesautem fpecialis Aidxpunc apparetinggl
rificatione multis modis, ^ "Tartarus enim à tedl
reftribus & lutnlentis partibus fegregatur,prinspi
pulverifatàs, deindé lixivio lotus, poft coctiorqi
folutus ufque ad fuperficiem cruftaceam, tum fifi
wratus & coagulatos; purificatio namq; aufert L |
neu
^7 Pp)
AUT
PPurificatio.
Exficcátio
Separa- | per evapo-
tiofeu. |rationem.
Diffola.
-
|
| i
|
| Subtiliatio, 4
Ey y &-
, E &
: rarti!
Íx opcra
F tionis Chi
miczduz
E. funt par- |
tcs, |
|
cio
/
j Liquefadtio-
Jj
]
| Corrafio-
nis ignc Do- 4
| tentiáli
j
n?
|
|
|
|
|
|
-Calcina-
Xy 4016, (tig.
| Cisl ( Frieida
tio. y vel
(NB, Ad coagulatio-j Calida,
ncs referuntur. Bber--
Inentario, Fixatio, Previpitatio,
2 dd , Concretio, as oba. 4
tio & immutratio, Ec hzopctat tiones & trans-
mutatio: Éinetp. offant licigeneretiones, ,refpectu |
termini ad quem: cotruptiones, tefpectutse L4]
-3nini à quo. Artificiales potius, refpedtu agtntis
principalis externi : Naturales, re
l
| cst ion
&
|
|
ip
| Vaperofa
! Comba "-Incine-
aali -ftío
(pedue clíenuzinternz: violente -i tatione agentium, &
abus ipferenda. pu f T
| Elevatio, Y Siica, feu fablinratio. geda, vera. Ed hezà Aquá
| 4 dimida, & vocatur deftiflatio pet adíceniy nafique vel | deflillate retinent qual
E | e 9 Huicafünis eft Recificatio. | tates plantarum ,€x qu
| E
J Defcenfis j Ed ida
J
P | Exaltatio, pe d citur
:
|
P.
putpox soyudh,
- M vuileà dcítillatio per deícenfum. bus csacu Mr.
CR iquium,
| Filtratio,
"1 Circulatione. : |
| Ablutione f inibibitio, macemat jo; !
C Fe 'mentatio. 4 cetatio, cohobatiog:
Digeftio / É Pétrefa&io. j
2 Extradio Piu. .Effentia,
p m 5 Alichfiro. Miftura.
i) |
A^ JBalamum, Elzofacchatum,
- Antimonium. :
1 ALtM S
|
p
|
2
pau x20y 20/3. Ob bliqua per ] ndo
rctortam. "
-
Simplex
robatoatri
per
c1. fapet aquis dulcibus,
| 2. fuper aquis fortibus.
| 3. füper aceco.. qd
^4. fuper recrementis uvarum,
3 fuper vapore plümbi fuf.
6. fupe ct vapore mercurii.
Du
4
|
r
T j Amaleamatio cutn mercurio.
mida j Solusjo perlarum cum acidis (piriribus,
(d aceto dettillato, fpiritu vitrioli
' fimpli ici & phil ofophico. :
Aurum aqua regià: Luna aqui forti folvitut, «
Inundtionc lamina rummarts cum fpiritu falpkoris. cotofio Ri in crocum,
Caementatio. ] | !
Commiftio.
mmerfiva.
| Abe
?vitri-
C ficado-
Lever- Lope d.
ratio ) perta
be j!
.5231€Ca
PAnennMm proximorum.
VU
AA Vg wg ee
59)
-*
-
$
E
E
js OrknaTroNreviCHrMIerE sg
fiia & aliena,fitque crebráfolationein aqua,
P ratione vel uftione,ut in falibus, offibus, corni-
's Locum etiam habet diffolutio in fuccisve-
frabilium,antequam effentiz concinnenrar, In
S iccatione etiá ejufmodi occurrit diflolatio, Dif
f 'vuntur namque tenues partes, & evaporatione
If raffis fecernuntur.
! Subtiliatio etiá ad hanc fpe&tat, qua eft diffolus
W,partes fübtilioresàcraffis fegregans, Et ea eftvel
: pop 0 a pe AU] ; vel JA x penc oen. Muxgox parui
i, quando ea brcvi temporis fpatio abfolvitur,
B ea partes fcilicet fubriles & volatiles fumi in-
Wirsvi ignis elevantur, ac ia fummitate alembici
P»ndenfantur. — . j !
9 Hinc cft fublimatío , uereogAv 06; UN 9di6 s
Wzocig, Spoiacig , quz dicitur. ficca elevatio,
liqua fcilicet partes fiecz fubciliores , fpiritaofz;
"Incretiles 4 fando elevantut,excitatz infublime
lrolluntur ubique confiftant inftar nubis pens
Bintis,& capitello abhzrent, in minimas atomos
NMda&. Irafublimatione hic mortificatur mer-
Sirius , miftuscum vitriolo & fale,& cryfáliinus.
Iilvisinftar albicans evadit, Et hàc fublimatio-
I Mercuriuscum fulphure & fale miftus,& ab u-.
pque morti traditus & liquefa&us afcenditin a»
Imbicum Cinnabariaus, lapidem hamatitidem
Ibore provocans.
Sublimiatio auté hxc,que nunc perigaem paren"
Lnuncinterventuarenz,cinerü& c,perficitar ina«
Im? affinis eft deftillationi perafcéfum,&iv cofal-
| differtlab ea, quodficutin deftillatione vapores
niin altum tolluntir, ín liquorem congrefcun:
EPA FE j 0x OR
Bé DrscunsusPRArIMINAnIS
3rain fabllimatione exhalationes ficcz adíceduntt |^
& in altam fablatz alembici lateribus atomorugi
inftar adharefcunt, I
Deftillatio humida "eft elevatio & afcenfiit ^
ftillarum feu guattularam iaftar. Hàc elevati ha3 ^
litas& vaporésin aquam |, olea & fpiritus refill:
vaatut. Mira fané res, & ultra. mortalem fortenm!
I»udanda:In deftillatione gravia corpora fiunt fpidgoit
xitus:Spiritus crafc eícunt,&corpora cvadunt: reri
Vires,qu& mole obrutz,conculcate, füis in E E
veluti delitefcentes,puriores,tenuiores,ezq; velut
tinonfuád orte contentz nobiliores in fublime mo
ducontur,& quafi in celum füftolluntur, :
Sumitur veróhzc vox deftillatio duplici moda. ii
primum enim dicitar évtpys]ixde, ipfamque desi
ftiillandifun&ionem &minifterium denotat ; des Mii
inde sur lixcc 8 defignat ejus liquoris "a yo didis
qui ifl induftriá comparatuscft, UNI
Deftillatio veró eft vcl naturalis, vel artificiali gs
Naturalis in genetatione pluvig maxime videre"
Tho ^N
"Aj LV
l ts ui
n
ru
q/TO "Tg cie, ftillate ; cum nimirum guttula* T
aque 1n fummo colle&z pendulzquaz;,in declive? n
paulatim ferantur, Naturalem han deftillatios -]
nem etiam in catarrhis microcoími deprehendi]
mus,cumfuliginofa excrementa ex cord |
triculi foco per arterias |
rcates;in füblime elata prop: meninees cerebriim |
liquorem condenfantur, Ec ab bujus fimilitadí- | IN
|
|
|
|
is & vens.
,€aminorum. vicem ges]
nc Chimica hzc operatio nomé acc epille videtur,
Arti-
"^ ipe OPERA TIONIPVS €&uiM1OC1s. 89
1j. Acuficialis deftillatio nihil aliud eft,quàm ha-
umütuum. ex re exhalabili per calore clevato-
Xum,objedu vafis receptaculique denfi & frigi-
! 4 Mioris,inliquoremcolle&io. Eftque duplex * te«
iif Eta & obliqua. Recta eft,quà partes hamidzíub-
«Salioresinhalitusà calore refolutz,eig TÓV dgaoV,
«lin coelum deftillatorii vafis elevatasfrigidisque a-
íuiflembici cameris adhzrentes;,in humorem con-
islirefcunt;& per ej, ufdem. canalem Ícuroftrum us
num , velalterum in appolitum recipiens vas gut-
»litatim deftillant, in forma aqua , olei & fpiritus
iui ele TO d patio redeuntes.
f^ Veteribus hzc deftillandi ratio haud fuitignoe
lw ka, Aetius enim quando mentionem facit rofa-
jj rum & endiviz,liquorem ftillatitiom intelligit. Et
puMefue de e JMedicam. [impl.e. 10. aqu& rofarum
' ufideftillatze meminit.
"L| Hüc etiam haud incommodé referri poteft dee
"iftillatio per campanam dié&ta,quá oleum fulphuris
"f paratur ubi fcilicet fulphure accenío earapana yi-
* 4$ tred vaporcs excipiuntur, & in oleum condenfan-
8 tur.
d Obliqus;inclinatoria ad latus clevatio eft.quan-
(9 do ad latus inclinatà phislá,cum alembico dc-
1458 feillatio inftitnitur.Etcüm halitus &- fpiritus noa
lul farfum re&àin alembicum adícendunt,fed per 1 a-
4/3 tusobliqué in recipiens teadunt,
1L Hzc perficitur vel igne patente, velintercedene
(* 3| te alio aliquo corpore;ut arená,cineribus &c. pe£
|| vas, quod retortam vocant , vel cucurbità rectas
/&4 oblique tamen in fornace collocat; ut alembicus
m Aum uu FA deorfum
z
$8 Diseumsus PüwrrwiNwaRÍiS
dcoríum incliaet, Defüillatioper retortam etia] pm
o tetorto. adhi:
vocatur,eum inflromentum col
betur, Ttadeftiliatur fpiritus
;otyrum aatimoni;
habent tenaciores &
Deftillationi |
Rectificatio , acfese omnibus deftillationibuss
tüm aquárum, tüm fpirituum vegetabilom, mines
ralium,animaliü,tum oleorum corüunis eft, Eft e:
| nihilaliud, quá repetita reideftil
purificandam& exaltandam, fecibus in fando res
Iicis,aut adphleema ab ole
gmate feparand(ü Sic
gmate liberentur,
vitrioli,falis,nittt
graviores,
aque rectificantür, at phlee
Spiritus eodem fine alembis
€um repetunt, ut penetrantiores evadanr.In acidos
rumut aceti fpiritüs falis , vel vitrioli tedifica;
tione, phlegma levius primó adícendit , fpiritass
ponderofiorfequitur.-- In oleorum vinirectificas
tione,priusadícendit fpiritus, fequitur phlegma,,
| Sulphurei,oleofi, craffi liquores poft primam de--
flillationem opus habent re&ificationes ut nido
rofam,empyreumaticum depenant odorem,mi«.
tiore ignis afffatu;per repetitam elevatione, Ita
olca gummatum,fuccin;: &c.aquá làrgiore affusál
clarioraprodeunt & nitidiora, In falium & fpiri-!
taum volatilium exanimaliaüm partibus deftillato-
*urm rectificatione prius adfendunt faliz,fequun» |
tur fpiritus, |
Defcenfto ca lida (eu deftillatto per deícenfam ^
vulgó dicta eft,ubi liquor ex refolutis halitibus
hong [faüríam fertar neque ad latos , fed in-
fràtchdit,atquc in fappofitam vas deftillat. Haze
itidem. |
zw"
d
glaciale, & alia, quz fpiritu
uic humide maxime ad finis eM
: 3s
latio,ad eam magii
0,vel fpirieumà phlea«
iE iMi
j
hu
THAT
gue
mad
TNI
^ AURA
"n
dmt d
0n VIT
BPCO
J
slim!
VU
Qi)
,
IPTE
Adan)
n
do Ite
1!
I h
1 ds
» d 45A
P Wit
ü
l
M
Afin
] |
iuiDgOprnATIONIhVs Eurwrers. 99
"triflem igne perficitur, vcl immediate, vafi incum-
it fate , vel mediante arenà; cineribas &c. Hac
iyiiillatio locum precipue habet in lignis & of»
wis quibusdam , quorum liquor fpirituofus &
dofus propter gravitatem afcendere nequit, aut.
dli itafacilé potcft, | Notus etiam'eft hic deltil-
iimlidi modus mulierculis;cum aquam rofarum oe-
nnilomico artificio in ollislinteo velo opettis pa«
illt. Et eSdem deftillationis fpecie pix é ftrue tz-
awllam concifarum ín terrz fcrobibus defiuit.
cnlDefcenfio frieidaeft, quando liquor diffolutus
isiiicendit infrigido.
uiplDeliquium peculiare folutionis genus eft; cum
-inlllpuscoagulatum frigido & humido aéri,qui fefe
Juolllllud infinuat,expo(itum , fuper marmore, vel
«di liulawitreain liquorem refolvitur, Immutatio
; (ju Mlledam faltem eft; que peculiares ae. noyas vires
»umMlas tribuit, fed tantüm peculiarem confiften-
Jd. n :
iita liquefeunt falia, alumen, nitrum & fimilia,
iie rotainliquorem abeunt. Imprimis boc in
Jt. tartari. videmus : quodin cella frigida ha-
;, Nia inligorem vertitur, Salis cineritia di&ta hoc
(flido etiam folvnntur. ,Dantur item,.calces, qua
;:N| maximá parte in liquorem folvuntur, vel ali-
5M 4d tantum ex iisliquefcit;prout plus vcl minüs
. Wscontinent. Omniatamen talia ia calido rur-
I» coagulantur.
|Filtratio eft defcenfio ftigida.quá humores a-
'.aMofi feparantur ab impuritatibas, vel partibus
am nobilioribus ; dum fcilicet liquor purus &
| Fs no»
$e. DriscumnsusPmRELrIMINARIS
Den
nobilis vel;per chartam bibulam, vel per vitri.
' hypoclepticum, vel perpanrium lineum in vasti
jc&um defcendit ; impurum v, & craffümin filli:
relinquitur, !
Vatía ergó eft filtratio , fitque r. per chartt buit
bibulam, complicatam in modim infundibas i
fimplicem,duplicem veltrip'icem, vitreo inftil
AT
1
dibulo immifíam.Ufu; ejus eft in fepacationibuss,
leorum deflillatorim crafforum quorandam ll...
ritibus & aquis,quz tranfeunt ,illoia charta m...
€&to, Itafpiritustartariabolco fuo craffo Íepaa li
tur, Locum haber pouffimum hic modus in T
paratione oleorum ligai fan&ti,corylini,ebeng)
fpiritibus fuis. Spiritus cornu cervi& fanguis
cervi àfuo oleo hoc modo feparatar. | Vocal b.
alias filtrüm colatorium,feu colus charthaceus, 4 Uw
II. Per filtrum bypoclepticum feparatio df."
rum;,quz liquoribus funt permifta;cominodé |]
fituitur.Sic olea vegetabilium tutiffimé hoc mo CM
ab aquis feparantur.Separatoriü comuniter apom ^
latur. Digito medio vel épiftomio exili claudi P
inferiusforaminulum. Indc aqua & oleum ff"
exile iafundibulum, fert ad fummum infundit]
Cum oleum omne afcendit, & fupremumloctl ^
occupavit,aperitur inferius orificium. Aqual] "
fluens excipitur vafe pecuhari, oleum alio. Tteic
tur infafio aquz relique , donec oleum appa.
In hac feparatione fuffuramur aquam; qua fabl
det. D.
II], Per pannum laneutmn, lineum vel fila ef ME
fora feparatio etiam inftituitor àliquoribus E. p"
2 MIT
—- nA
If
RRalk. 4
"UUBDgOPERATIoNIBVsCHrEMICIS 91
d
JMibus , impurioribus, vel etiam purioribus,
"En praeparatione cryftallorum tartari folucam
"WS turperpannum album laneum.
IDeftillatio autem perlacinias bubulz linguz
I" mes,eiA/y macte, lambicatio proprie dicitur,
"Mnbere folemus lingoà;paulatimQue humorecma
"'Wngere. Per filalanea craffiora hoc modo fit
cU atro ; imple vitrum aquam & oleum continens
Vigne ad füunmum,& poft impofitofilo laneo,o-
Bin fapernatans extrahitur, & abaqua in vas (ub-
//"Num vel appofitum feparatur. Maxpoxporixs
'""Sriliatio tempore longiori corpora naturalia
"""flcreta diffolvit.
""J$5xaltatio, £XT7&Aeimeig materiz exaltatz for-
' "Bim tribuit nobiliorem ac preftantiorem: fub-
'"'WMtiam ipfius egregiam facit nez non acciden-
?"Mmeliora producit.
"^d exaltationis perfe&ionem primüm facit
iatulatio,feu pelicanatio,à vafe;in quo perficitur,
1 Maullis appellata, quá adhibito externo calore
i/^8ib do,materia, qua circulstur, contiaué for má
illorum attollitur, iterumque condeníatur,atque
i" Biber coctionemillam eontinuam & circularem
ji llic refolutionis & conderníationis motum ad
AM fimum perfe&ionis in fuo genere gradum per-
Jot.
»'iDeinde ad exaltationis perfectionem ípeGat
ai dlllaitio, quae fcilicet crebris infufionibus res im-
lindas abluit,ac ad püritatem reducit, Hzc veró
d Hlbibitione, maceratione , ceratione .& cohoba-
(ehe conftat.
|- Im
: rigatur,aut quod durum eft iuto lou
92 Drseunsus PRELIMINARIS |
Imbibitio eft abluitio;cum liquor corporiadjs
Qus elevatur, & exitum non inveniens in Am
recidit, tandemque cum ipfo unitur fixusque e
dem manet, Denotat etiam corporis m
quamcunque impregnstionem humore a ligi. n.
factaus. Sic imbibitio eff, quando ad arcani ttj
tari przparationem f;ltartari aceto deftil latotaW |
diu imprzgnatur, nova affüfione, donec cebritll
fal acidum fpiritam rurfam per alembicum emn $
tat, |.
Macerstio feu infafio nihil aliud cft quam m :
dicamentiin liquorem. :liquem imomerfio , qu
Medicamentum intüs & exérà madefcit, ut visejir "
velextrahatur,vel intendatur r, vel malignitas coq.
|
! u
» 4
But:
Macerationi huicfeuinfufioni cognata cft edi"
Gio,feu elixatio.quz in eo faltem diffetuet: quer ql
in infufione medicamenta lengiore tempore) |
calore minore inacetantur; co&io vetó ciu
majore calore perficitur.
Ceratio enm defignat actum, quoa liquid e£ se )
involvimus.. -Id Cz zcis eft Api, 3 Xara |
Hine etiam Xt x (4016 xg £y trip ignifid l
incerationem. C himici utuntur hác voce de Mf
gilterio lapidis, ut apud Lsbavium ib. 2. Epili
Chimic. 69. 8 comm. altbim. part.x. hb'e. c.
legimus. | Cohobatio cft , cum liquor deftill
tus iterum affunditur capiti mortuo,ut virtus, qui"
primá aut fecundà vice non fuit educta, tercia Wn v
cc prodeat, deflillatoQue uniatur: Interdumddg
men fit, ut illud, quod prodiit; uniatur illi, qué
if
3
UM OpERATIONIBVSCHIMICIS. 95
(ul. umeft. Vocishujus.origo non adeó ma:
548 a eíft:an quafi cohabitatio?
^ üplicem veró finem habet: primó ,ut ma.
h aliquid vel virium, vel fubftaotie jn men:
», M am fzpius apggeftam & evocatum fimul trans-
litar, & quod prima deftillatione non fuit fepa-
.— Hum, in fecunda & tertia educatur, — Deinde,
lrice versi eadem materia, quz volatilis adhuc
... lin liquore, cumfiza conjungstur. Cum vola-
; B fupcratfixum,hoc paf ive fe habet , fe fubmit-
' "Brolatili& inejus familiam tranfit, & contra.Eo
Be fali tartari fpiritus vinialt quoties affunditur,
""Billud fiat volatilias. Salia enim fixa libenter
B uRIuntvolatilta.
""BiDigeftio,etfi interdum etiam putrefactionem
""Merdam exaltationem & circulationem quan-
"Man fignificet,cam in genere digerere fit coque-
"18 digcftiofitcoGio : hoc tamen in loco per
ieftionem talem folàm co&tionem accipimus
5. quod adhuc feculentum e(t io rebus, fepa-
US
(re lur, dum fubftantia liquoris attenuatur,& abim-
viti jritate terreflri tollitur. Seu digeflio , qua eft
yt Iitiliatio Bax pony pori, nes crudas in mediocri
i-'flore diffolvit;craffas 1acidit & attenuat, gravio-
!Rierreftrioraque in fuum Iocum rejicit, fübtilio-
t Bilevat,ut fic tota naturaartificiofz digcftionis
ut 3 dy xeAon reípiciat & (Ew. Separationem
/"'Niocurat natura, Ordinstio,licet magisfit confi-
v MB arpoeapéc tz ; qualis fitin acie. difpofitio , &
^iMinuin adfignatio, hic etiam evidenter locum
loc habere
94. Discunsus Pur IMINARI«
habere poteft, Dig
nonnunquam alembico ((eco fi
nonnunquam in phiala &
1» balneo , arena
ceis.
Fermentatio , &
Cris wgy o7dis dic
Mifla corpora ficca,
ipet impofí
ut femina; vel facculemi
ut fructas arborum, poma; vel media, ut bacs
juniperi , antequam deftillentur, fermentatio,
indigent ac refolvuntur; "Produc
1.2qua affufione , ut fiat atomorum disgregatil
liberalor vel parcior, pro variatione conít:tu
tionis ficcz vel humida ipfius obje&i,
lor mediocris accedat Oportet. Sic multum i
hypocauftis adíervatum citius fermenttur, quàil
ialocis frigidis, 5.
fe eft. Hinc reperiuntur mut
clufis adfervata fermentar
fecum colorem ; & dulce
mcdium annum rctinenti !
Putrefactio vero, qua aliàs fermentatio & dili
geftio dicitur, Chimicis eft ea Operatio , quà ifi
calere humido mixtum aliquo modo diffolvitute
vel compage naturali folet, ad artifieialem fe
paritionem maeis idoneum redditur, | Et hae
petrefactio a
; qua doliisoq
i nefciunt, album mt
3.
aturaliter fiat, quoniam tamenab externo priis
€'rio, rte fcilicet regitur, & certis limitibus ite
cludtur, nomen hoc meritó retinet, Non tene
dit hu
ipliciterad corruptionem fecundum totum
eftio immediarz fic in yittjioit
aliis vafis : medii
lect
cineribus,(imo equino , viii
putrefactio , que Gel
l
itür enim iim
aa Gi
Aer liberior accedst necesb
B OIN
m faporem etiam poll
pu m i
|
| HER
en
.f7* e . e j 313; Wi]!
'tHeralts, quamquam in re naturali
diciamsg
D
geni
[|
d
fb eng n
JR LUI JAVI
untur , differant gradiboia in
iram ui
Bu
?
UE
prn
^ ur. |
]
D
heut
Tout
4T
font d
jut
TUN
jit TOW y
f
1
|j i
Mhen t
l VU
|
Lm
Iu d
Labs
g
^
Hon
PU
d.
[ ll ity
|
M lx OPERATIONIBVSÜHIMICIS. 95
"itum, fed ecundum partem dictam. Iohibe-
[in illa ab artifice, fecundum regulas ideg
di ifa mente conccptz, cooante impetrare ali-
qbdllem fe parationem. Separationem incipit na»
|.arseam continuat. [n vegetabilibus , ut
Qr lirem floribus, putrefa&io mutat colorem, o-
ilem , faporem. Color Allyrius mutatur in
lilium :: odor gratiofus acidum prz fefert, Erit
tdb potrefa&io digeftio à calore nativo profe-
nl quz fubftantism rei ex vaporum retentione,
wasildiqae externi acceffione , ad rem przíftaniio-
vini penerandam diflolvit, veterem rerüm natu-
I^ Inl
«li confamit, novamqQue introducit.
| VüExtractio ih genere fumpta quamcunque a*
ih E denotat, quà quod purum eft, ex requáe
,»Aratione fecundum artis leges excipitur. In
Jn licie extractio corpus in diverfas partes refol-
ij & optimam illius fubftantiam,reje&isignobi-
»diribus partibus, evocat. Eftque propria tin»
;Birarom & eflentiarum ; tinctura autem eft
— Rus &confoicuus color, aliqvas totjus vites
ulhtinens, qua , abftra&to menftruo, extr2ctum
;, JMEatur, Eflentia omnes tctius vires compres
ilhdit. Vocatur aliás in genere 'extra&io xv-
Wi roc Ex S Aucie TÉ X»^8, 3omyUMcHua. Li-
Bl enim alia prater feccos extracione procu-
icllntur, cüm tamen praftantior & frequentiorin
anltcis, fiat operatio, xg' ezox o nomen yvAic-
o3, ng) tx iA Ce retineri potefl, —Extra-
o autem vera fitidoneo adjc&to menftruo, vel
DL. aqueo,
| !
96 Drscunsus PR/ALIMINARIS-
aqueo, vel fpirituofo, ct um coctione , vel 1«là dia p
geftione. | Sic Diofcorides ib.s. C4p.7. extra&umpd
parat ex centaurío minore per coCtionem, — Sii ia
ne coctione, folà infufione, et iam leone pásj
rantur, in aqua f fimplici, vel deftillata, vel fucco j
utin pilalis rofatis , violatis : vel fpirita vini finps3ru/
: plici, vel tartarifato, ucinextracto abfinthii: Masa
teria Infufionis ad extractum rhabarbari parans: |
dum eft aqua cichorii , adjecto falis tartari modu
dico. Quzomniavul gatafunt. Arcanus mos Ka |
dus Glasberianns parandi extracta per liquorem bus
Alkiheftinum, qui nihil aliud cft, quàm nitrug m
purgatum , fixatum & per deliquium folutung
laudaturatque approbatur, | Scopusextractigg H.
num eft Tinctura, Effentia, Dilfamus, Alichfirog los
Miftura, Elzofaccharum. In.
Liquefactio eft. corporis mineralis, vi ignisl law
majoris & fortis, diflolutio. . Ethzc eft duplex
vel iain vel probatoria, Simplex liquefactigl
eft;quando corpus aliquod minerale concretumgi
nullum alium in finem, quàm utfundatur, lique
fit; ut quando plumbum, argentum, ftanpum, vell
aliud metallum liquefcit. — Atqui inhac liquefast
Cone atomi ignisfe infinuant in. poros, curn il9d
lz abiére, remoto abi igne vafe, ad priftinam consd
fiftentiam corpus illad redit, Lm
Probatoria liquefactio eft, cum corpus liquazd.
tum probatur, imperfe&umque a períe&o B
rait,
Per cinéritium probatio eft, cum metállum,uti
argentum, per plumbum fulipinatur in probatos a.
rios
Hu
p
fi
jn
lh
I
1
^l
"HDEOPERA TIONIS VS CulIMICTIS, 97
i:ifib furno, tub tegula fornicata , 1n catillo ex Os:
vim vitulinoruz ciaere parato. Cujus tei ap«
i, firatum apud Libaviam bb. 2. epiff. Chimie. 90.
demus. :
li Per antimonium probatio fit feu fufte modo
ulli Fifabris notiffimo,coque non folum aurum& ar.
iyffatum,fed etiam alia metalla purgantur,ac omni-
"m-srecrementis noxiis liberantur. Videfis Libav.
udi 2. epsfA.Cosmic.92.
utili alcinatio altera diaxgJrtag [pecies efl, quz
quErei'per ignem pulverifatio, per privstionem
widllmiditatis,partesconjungentis, Hzc przcipu2
idfiberlocom in mineralibus sliisque rebus metal:
nillim duritiem vellapideam habentibus , que per
Wüfllonardent , & duriorem habent compa:
fh; juftituiturqué;ut ita refoluta in palverem ve«
(fff queant tena:ffimum , Impalpabilem; vel acri«
ijiiniam, quam: habent, deaotant : quamquam
dilllitra quedam calcinatione- acriora fiunt, dum
(diea bamiditas quá acrimonia diluitur igne ab
t m | itur,
4s jufmodi antem calcínatione neque bumidum
,ilfligatur :- fed potius fübftantianobilior libera-
Wl cortice promptius fuas vires exerit, Me-
dil irum princeps fol Ophiricius, cofmetico fa-
dile ablatus, & fumme depuratus.cum ave Her-
- Milca amicabiliconnubiocopnlatus,amalgamae
i Aatlaudi que Vulcanicuftodix concreditus ) prie
.Aaülhuidem in fpeciem arbufti. aurci. alargere
a r E i g^aÁ
T
98 Discunsus PR ELIMIMAR!S
quafi creiceie , :, Jacundiflimnmque Ípectacalura i0
prebere videtur; poftiüm fac efcitincalcem pln"
simarum virtnturn,; panacéz dotibus przditat |i
Eundem abforbetíalis balfamici fpiritus, qui; T.
venepatos illos dracones,ftibium & hydrargyculii da
in faluberrimum bezoorticum | convertere ptg)
telo proprio fao fale, quantum appetit, fatiatpt"
relinquit eundem,oleo felis tartari, per dcliqümi
um facto,defuper infufo ^ Hic przcipitatusll
forma calcis,que «tea vvó[2oA (& eft, fundum a
eit, Luna folutapermenítruum aquz fortis prag"
cipitatur fale.Flores fulpharis foluti cum fale camp"
tari przcipitantur per [Dicis acidos. Pracipité
tionis fundamentum non confiftit in ayrumi'e
Ípirituum & falium ; quam afferere. videtur 0)
vvaldas Crollius in Bafilic, Cbimic. led potius
eva & jurata eorundem amicitia, Gr [..
cus martis aperitivus calcinatione paratur; 1. M.
1inis ferri püri vel chalybis fufpenfis fuper aquaBll
fortem 2. laminis oleo vel fpiritu fulphuris aut
trioli inunctis.
Cileiritlo verá veleft cortofiónis. igne potefl
tiali,vel ignitionis ignea&uali, « Hoceft : caldd "y
&stió duoBud wiadis perficitur; vel igne potelWm .
tiali,cüm pér aquasfortes & crodentes; acquealià uH.
cuftica res caleisianda corroditur ; veligne atl
2l quatido ires ipniuntur,& vinculum continui 3
tis actuali igne abfümitur. TI L
Corrofio ergó eft calcinatio;res concretas poli
corrodentes fpiritusin calcem véducens. Eceri Do
yel vaporofo, vel immerfiva, M p
CET
H
|
|
«» IDEOPERnATIONIsvsCHtMICIS. 55
ual Vaporofa L'peraquasdalces it, cum coina-
lm lvi aleis, vel in alembico deftillatorio,vel in (in
whllari ligneo laco nico vaporibus emolliturjits ut
1, ufulverema cortice oudacu mfacilé redigi queat,
limi I. Super aquasfortes in vafe lati fundi,/orificii
i Buftioris, lamine maitis fafpenfz calcinantut
ylleorroduntur,croco füperficiem ornante.
(uM I. Super vaporeaceti plumbi fit mortificatió
Mlotroífiva calcina:io in. ceraífam.. Eam parau-
;j Brodum duplicem paracelfus de narar.rer. hb. s.
| paferibitur de marte. verum. natural. proponit
» Bimediciaam laminatum plumbum in vafe vitre-
;, Mufpenditar,bene tecto orificio. Inloco cali-
. Wluperficies plambi cerufi? ecornatur,leporino
'Beabítergendá. Ad transmutationes eadem cal-
" Mitio corrofivavaporofa fit, (iin aceto folvatur
l'Mbniacü falCeruffa parata in fervitad pargandü
1! "Mim & Saturnam, ut & dealbandam Venerem;
iV. Recrementa uvarum patrefa&a vaporeni
''"Mitunt corrofivum,quo as calcinatur,
uM. Vapor plumbi corrodit Mercurii vivi pedes
filrrere dedifcat,
"Hier Mercurii fuliginem etiam calcinatio in(ti-
4r. Locaturfcilicetin vafe anguflioris oris;
à 'Bitindi. Subje&o igue elevatar vapor,metal.
,libinata corrodens & fragilia reddens, Trabs
jfllatena ferrea tot e8 parte;quá mercurii fu-
(JL excipit, inftar vitri fragilis redditur, Pari
illi citiàinfidiatar magneti , vim attrahendi o
jill necat, radicicüs exftirpat;fpiritas qugferr
illtrahit;in centro ejus reconditos,
Eg G 2 ln
t&o Drséansus PRAFIRTRERSER
eai ras mn LAM áÀ—À——— M ——
iaekvg in grip Eras Ef4ue vel 1) 5
midavelficca. | Humids eft,cum corpus aliquggs:
fluide alicui maífz aut liquori corrodenti acidi h
immergitut, & (ic calcinatur. |
Non folüm autem peifpiritus, fed & per mesi
curitim metalla corroduntur; qua per hydrargyy
rum corrofio 2fmalgamatio vocatut. Corr
ptum vocabulum eft,ex Grzco M&Aaypa,
Modum proponit Paracelfus. de natar. re
bb. $5. qus in[fcribitur de morte verum natural.
tallum. in tenues bracteas vel laminas ductum
soifcetur quintapláproportione cum mercurtffr
Poft per corium cervinum exprimitur vivus memi
curius; metallum calcis 1nftar 1n corio remanggiu
Mercutio abaco ; calx relinquitur crucibuldiri:
Velfitea,cum metallum,ferro excepto, in tenuádic
Jaminas du&um cumirgenti vivi ad 1g0em cali:
FaGii,ut fumare incipiat; partibus o&to,preter pri
prer, (nam in mollibus partes quatuor füfficiugglhr:
dürioresoCtorequirunt) mifcctur,ac mifturadli
aquam infunditur utfiat miftura nadique fimill
Hydrargyrum poftea fuper igne exhalare permil
titur, & metallum in formacalcisreliaquitur. 8
Solutio peraqnas fortes corrodentes altera
fpeciem corrofionis mmerfive reprafentat. Ha lei
fpeciofe illuftratur à Paracelfo dewatur.verum. li
s. exemplo aceti, | Laminz nimiram chalybisdll:..
igne aperto candefa&e , in acetoaliquotiese
tingunntur. Qum tinGtumfuerit acctum;leld
stalofe evaporet humiditas, In fundo elegalWu,
! cr
E|
E
TT M EOPERATIONIBVsÜHIMICISs, Ior
EHr-——
":Micus reperitar, Occurrit eadem in folutione
al 'laru m,corallorum,ocalornm Cancri, immete
i inn info itaaccti, vitrioli vulgaris, vel philo-
il hici, Aurum corroditurà fpiritu nitri, fuo Ía«
ihebriato.vel aqua regia,aut aqua forti lloribus
ills armoniaci inebriatá, Argentum corroditug
queso tti.
'«Binun&tonis corrofive humidz varia à Paracela
ji We morte rerum nat, Lc. proponuntur exempla,
(mif laminz martis inun&z. 24v forti elegantem
|l emont crocum. Idem ciocus paratur etiam
ulbéione fpiritas falis;aluminis,falis armoniaci
wlri. Viride aris ex cupro conficitur inunctione
«filfe ex melle;aceto & nitro, Inreverberio los
afllitür , primó nigricant,ad aerem expofitz viro«
E oftendunt, verum veneris balíamum.
dilliccaimmerfiva corrofio eft, cum corporibus
jii ;Meinandis,a on aliquis hüinbr. fed materiz ficca
- Metes admifcentur, Dicitor proprie ccemen«
(Mis, & cft vocabulum archite&orum ; funtque
1l des fe&i. & materia ad zdifieia cefa.. Ab haec
fite materiali nomen habeostotam etiam deno-
ollpperationem. dici iturQue cementatio , ftratifi«
flo- Eftcorrofio 6icea,quà corpus aliqded ges
Minim cam falibus corrodentibus ftratifica-
,IBll calcinatur. Fitque cam cracibulum vel pyxis
"llinato metallo & falibus corrofivis repletur;
,H $. ut moris eft faciendo. Poftea pyxis vel cru.
lum igni circulari , aut reverberationi pet.
K- dus exponitur. Nonnulla tamen antequam
ABinantur,prius aquis quibufdam extinguuntur s
30$ WDiscumnsus Pn sLiiMINAmRIE
Q«dom prius corroduntur períuas equas;pofteq
nu
1
reverberantur ; Contrà quzdam prius reverbeg!
rantur, pofteà veró corroduntor, Solum aurum.
& argentum fuftinent coementationis violentiaBm,.
cen ultimam fuopplicium , nec mutanrur indé TN
calcem-fed confumptis reliquis metallis imper].
fc Cis,puriora evadunt, Hr
Optimbm& probstiffimum coementum,.quosQ .
R henanum aat coronatam auram it a depuratuul.
Ungirico equivaleat.tale eft &.. Aureos Rhenaal
nos in tenues l«mellas extenfos No. XX. Farina].
later.part. IV. Salis decrepitati part, IL — Vieriolll '
ca'cinat, part.r, cum histrbus fiat S.5:S. Se"
Ítratificetur aurum laminatum in pyxide ccemeny
tatoria, & calcinetur perfex horas, quatuor iggilli
obfervaus gradibus. Sic aurum ab argenteis &
€npreis atomis libetatur, "T
Commiflio cft, cum corpori calcinando veg -
fulohur,vel vitriolum,vel fal culinarium adduntüd "^
iique igni admotis res ipfa ih. calcem redigitugll
C ommiflionishujus exemplum egregium habel
mas in confectione croci martis levi laboret
Íumptuparabili, . Lamine fcilicet chalybis ful"
tiles & tenues. cum fulphure & tartaro ftrati 7
modum locatzalternatim, reverberii igne erg"
cumexhibent ,iqui abflergerndus, m. Limatuf |
Chalyb, magnefiate, nlyb. ana. 15j. Oll noy
Vitteatá excepta iene rotzcalcininantur,donetd
combuftumfalphur. Exemptamaffa crocus ell "
nget, Fruflula martis laminata intrnduntur in?
megdaleones fulphuris antefollem candcfadta [
| Fa 4
|
|PEOPERATIONIBVSÜHIMICIS, 103
SR RSS
sdeefunciog: umos, qui pelvi, ,aquá plená e: exci-
«. lintur. Ignitio immediate aCuali igne, fineut:
,, ldditione aliorum corrofivorum , obje&a t tati»
4, ndo,peragitur.
| | Gombullio prima eius fpceies eft, obje&ta cone
; Brtens In cineres;calces & vitra
feincratio eft,com humidum,quod in combu:
libili erat;per quod partescoharebant, igne ab.
"Émitur. Id quod duobus fit modis : primoaper-
E Wigniipfaresnuda objicitur,& in einerem re-
.Npitur.. Deindein claufo vife materia combu-
jur,& in cinerem vertitur: que combuftio à
; lori ineo differt, quodibi, quicquid eft volatile,
a" auras evanefcit : hie veró quzdam volatilia
dm fixis retinenrnr & figontur. Ethec prz-
poe locem habet invetabilibus & anima en à
Mm? alia parantar fixa.
3 Calcinatio in fpecie di&a inftituitar inmine-
j D: Mibu: &teftis animaliam, oflrearum , cochlea«
film,concharum;
b " Vitrificatio eft combuftio,qua calces & cineres
» vitrum convertit, Sic przparatur vitrüm
Witimopi & fatürri,
' M Keverberario eft ignitie', corpora concreta
lhe vivo'retrogrado feu reverberante, vel potius
verberat à à parietibus furni flammà,rarefaciens,
jin fobtihffimum pulverem convertens,
ll neneficio ergó ipnisreverberatoril feu antity-
ym oiefbrimio hzc perficitur, talifque ignis fit,
"dum flamma ab operculo feu teftudine fornacis re-
Iircuffa, materiam quafi verberat, & ita undiqua-
Wreambit Cujus fornacis varizfunt forme s
G 4 fow
104. DisCunsus PRErIiMINARISs à
rotande nimirum,quadratz curritz teftitudineza
Ílratz.pro variisofibusreperiuntur. Talesfornaa!!"
eesfantvitriariorum & aliz.de quibus Zibavimi ^
ib. 1.alcbim. c. 8. : | 3M
lenis veró ifte reverberatorius, &yri]um( ein"
gos luy duplicem habet motum 1... naturalem
in re&um,furfum. 2. violeatam in. obliquum dell"
orfumque. Primus motusoritur à materia ignisq!"
ejusque pabulo, fomitem flammá levi fuppediai|
tante : alter veró reverberans,à flamma exitum
non ihveniente , & vaftis volumiaibus, quà data on
porta , refleCtente,materiam calcinandam quafígdl c
faperficialiter lambebte,& acidis fuis fuliginibusgi t
Íupe:ficict:nus rubefaciente; 4
Eft vero rcverberatio vel claufa.vel aperta, Clausd
15 in fixatione fulphuris,& in tinétera antimonilli
2dmitit igois graduslucceffivos,ac léta eft:caloregii
potias nititur, quam flammi, Vid. Paracelf, de nad:
uv.verum lib.s.qui sm[cribitur demorte rer.naturalddu
n
ItemAib, s. snagn. Chirurg. tr. 3. €... Aperta verae
Celebris eft. communia&o, & infürno reverberddi T
1orio infituirur ad igaem,utvocant,reverberii, IM
DE :
ALTER PRINCIPALI. OPER AI.
IiONISCHIMICVE£ P ARTE,CO- 2g
AGFLe4TIONE SCILICET. — Mu
Ltera principalis ey etpias & operationis
à Chimica : pars eft eUyxpicie coagulatiog d
7 GoagulatioImé Chimicis dicitur operatiog]
qua diverfa & feparata corpora in unum compelzt]
hc /Propriéautem coagulatio fés molles & hus)
inidas
b OrprEÉR A TIONTRE VS HIMIOCTS. Ua
idfas e confittentia tenui i fluidaque per humid"
dil privationem ad folidam fub[tantiam redigi".
iie ift ea vel fpontena. velviolenta. Spontanea co»
Katio duplex eft;alia frigida;alia calida. Frigida
e resin calido refolutz in frigido coagulá-
bic falia cflentialia in calido liquefcétia inlocis
» Rerraneis frigidis cozgulantur.Nitrum flaidum
gio concre(cit in ftrias.Calida eft, quando c2»
(4B convenienteres diffolutz coagulantur. Sic
JM cincricia ex lixivio per colum à cineribus
M tarum transfufo, D Pare £A nag &A-
Tete cautis ftanr. t edi diverfi itatis
(Ufffüiritunm Mec vcl abfentia confiftit.. Ni-
arise, alumen,fal culinarium optimum
yilllofis fpiritibus predita in frigido ftant. Natu-
j i do&iffimus Cofmopolita voluit exprimere
| 5 fllin&o hoc aphorifmo : Quod bibet fpiritus,
,sillkelatur i in frigido, refolvitur autem in calido.
"adliefcunt frigore quz calor liquefacit : viciffim
yl iEn gore extzbuere,redeunt JM umorem .
ihunc calor evocat exbalaudo,nunc frigus co-
à Lp cum,qui exirepotcít, qui non po-
Bxire, compingendo.
Midifcriminatim etiam in frigido, vel calido co-
ilantnralia. Sic mercurius currens in aquafor-
"intus, mori temporis in glaciem cryftallinam
"M refcit.
?wfcuffione autem humiditatis coagulationes
^a Binumiunt, Ita pen antimonii irri
G - gatum
t06. Discunsns PRELIMINARIS N
gatü fpiritu nitri, fi hic rarfus ter abeo cxftilletg [-
peralembicum;pofft trinam cohobationeim coM
erefcit, & in maffam flavefcentem condeofatün ^
Et perlz aceto deftillatofolutz,nec non corallll
inlento calorc arenz evaporatione fact2, coagm
lantar in maffamalbicantem.gufta: hcétinpracaWl
& ventriculo noxiam,falts margeritarum vel G6Ql.-
rallorum nomine infignitam. EL.
Fixatio ad hanc coagulationemáà Chimicis 48 p
curatioribus refertur, Ea autem eft rei volatili"
&fagacisad permanendum conftanter in ignefit ^
matio & affucfa&io,ut ignis violentiam non amm:
pliusfugiat. Comparatür imprimis rei fixz addili ^
tione, Sic Mercurius vivusadditione viridisa ^
ris fimultaneáQue co&ione fipitur,ut currere det
diícat idem füpitivas fervus faturnifumo ceucó -- n
pedibus ligatas,ftat immobilis. "
., Precipitatio etiam ad rUyxg4cir feu coagulllll
tioneti hac reducitar, | Eaautem fit,cum liqug
aliquis przcipitans affunditur eorpori à ment ^
aliquo foluto ; tum mateiia ea precipitans mM ^
ftruofe ifinvat,folutumque corpus minimis ata
mts menftrui poris inhzrens expellit, & ad fima"
dum detrüdit, Hoc eft: Przcipititio ea, qii.
diverfs erant & feporatajia unum corpusconjtifi ji
gi. X folutum à menftrno, perqueliquorem dI ^
fpceríum,iterum àliquore feparat, ut ad fundi
defcendat, & invicem inpulverisforma fibi unidi ["
tur fimulqnequafi coaguletar. Kequiritergó tl
L,corpus folutam 2, menftruum & » liquoredl '
precipitantem. i3
MI
"AOEOPrRATIONISVSÓÉHIMICHS 107
À e e EM ESENENMEM EM MMMUENE EUM A LL n e checa
»» alex autem eft, vel fpontanca , vel violenta.
siilihtanea eft,cum impregnatum menftrnum fpi-
s Mi nimirum vitrioli philofophicus,vel phlegma
4 olt vulgare,atomis corallorum , gerlarum , o-
; iram cancri;ad fundum nullomoto reexiften-
.Jemittitcaleem. — Violepta eft, cam affanden-
ilium liquorem, folutum petitfuodum.
(sf lateria przcipitadionis inftrumentum, varía
;. M Aqua fontana fimplicifrigid3 affufa gummo-
Biceuli antimonii & mercurii fublimari liquor
Bigulatur in pulverem albicantem. Perl coral-
. lapides cancrorum,fpiritu acido vitriclico mi-
Bi folutaspracipitantur fpiritu vitriol: fortiort,
"primis fal tartari1n cella per de deliquium fo-
JWütum , fingulari vi fpiritus omnes acres
"Hlomnibns liquoribus evocat, eoídcm im-
Wit, & cum iispenitiffimefe unit. Per!z, co-
'"Mja, aceti fpiritu foluta; precipitantur fale tarta.
"gl cellarefoluto,vel murià ex aqua fontena &
"Müculinario parata. Aurum folutum in aquare-
UM przcipitatur fale tartariliquefa&o,.. Argen-
:"MI folutum in aqua forti,fale codem, vel infufio-
Sin vafculum cupreum przcipitatur, Mercu-
VM albas precipitates vulgatis cum aqua forti
t Miktar;& aqua falfa iterum przcipitatur, Pre-
W gitatas tobeus non meretur hoc nomea : fit
Wiporatioae menílruifolventis; nimirum aquz
lltis ad ficcitatem , & enagis coagulstione.Mer-
iJEllus vitz communiter dictus fit przecipitauione
I*yri antimonii peraquam fimplicem,
Fun
108. Driscunsuos PRELIMINARIS
ere rn
Pundamen:ium — autém. precipitationis fi
confiftitin drum eiat, fedin rvuzraS «o. Med]
Itroum namque folvens & liqaor ptacipitznsa niic
cabili fe amplectuntur coafortio ficque folu
corpus relinquitar à menftruo folvente, & deciitii:
adfundum,fimulque acrimoniam , quaa: à fpirtilc:
folvente contraxerat, amittit Acrimonia peni «
po£& abluitur aqui dulci. XupmaSaahzceuaqdin
manifefta cft in przcipitationelunz in aqua foptju
foiutz,in pelvi cgprea. l
$a] tartari ioftrumentum przcipitationis appridó:
priatum Vocat e/dngelus Sala aph, Chimiatric. 33 lu
quoniam qualitate terreftri& [pongiofá prz dicii
videtur,cujus. auxilio fpiritus acres ab om abb:
liquoribus avocat & imbibit. Laurembergins Ml
ró hoc negat;quia fant etiam alia,quz przcipitatilhou
di facultate polleant,quz tamen. non fant termo.
Ítria, nec fpongiofa, In
R.edu&tio eft corporis alicujusin formam cái
cisfeu pulveris aut liquoris redacti, prifting fot
ma reftitutio. . Locum habet przcipué in meti
lis;sqag menfruorum adm;ftione formam prit
rem amiferunt, Redu&iov. hzc fitigne fufori
Sicfolper aquas Chryíulcas corrofus qua mud
pet chartam tranfeat,reduci valet io folem ei um
rius refpondentem,quàm anteafoit, Luna potaq..
bilis reddita,velin mog:flerium redacia, priftit ni.
vefte fna. facilc reinduitur. Martialia,venerelsi
Saturnalia Medicamenta facilé fiunt, quod field
jubentur, Magiflerium Satnzpi cum aceto &
minio paratum facile in plumbum mutatur red
|
| '
slps OPERATioNIBVsÜnHIMICIS 10g
aa
uo. Mercurius quocunque tnortificitionis
"mhere mobilitace fnà fpohiatus, per coasulatio-
lim, füblimatio: px di. bn d uu !natioe
Olim & cianabarifatióne ducitur in viram ae
iisfestatur, Cinnabaris valium cum Tolphure
jl Bata fcotiarum ferriadd:tione revivifeit, & vi-
WI ex retorta in vas rellene tranlis, verum in
i | vd pa E rit, Red ductio cttam m ans
ulimineralia falia,fai nimirum vitrioli,falpetrz ia
iinido ca lido folotainfrigido humido in prifti,
(Bin folidam confiftentiam reducuntur, Impro-
M vox hzc reductionis attribuitur etiam refo-
iBltonicorporum in prima entia & principia;uti
e Sic cineres vegetabilium refufcitari vo-
ult inar borem, f; f.uticem , vel plantam: anima-
"d , cineres in animalia :. mineralium eslc«s in
iallliviva exemplaria. Aftredu&io hac eiisalla &
fbam faltem oftendit gloriaw.
wn BKConcretio eft,quando falia in. aquis coftalli
* | iE qua &it,cüm particulz falinz fibiinvicem
livicinia pofitz Íe invicem prehendunt , &
.diaram figurarum cryftallosproprodacunt,
Mi Cohobatio eft , cnm liquor. deflillatus capiti
yfllprtuo iterum affunditur, ut virtus, qux prim
. Mi fecanda vice non fuit edu&a tertia vice pro-
- Mht.defti llatoque uniatür : interdum tamen fit,
5 qnod prodiit, uniaturilli;quod relictum
addis:
Bourne dicitur , eum tantüm accidertia
Daedam eirca eorpus mutantur, wt L alia per
| diquia üm mutanturin oleum. 2, Cum qux
foli-
folida; cum r&ercurius fcilicet ris In pra&e :
pitato, 4. Cum fitvolaule Exam, & fixum v |.
lale, $, Gumterra vitrifizantur. I.
DE OTERIBVS SEF EFFECTIS OB.
RATIONV M, QV o£ e4LIASS
SPECIES CHIMICCE DI.
CF NTFR. |j
Pus Chimicum, fcu effectus operatigg,
B num Chimicatrum, vel etiam spe |
— Chimica dicitur id, quod per ecrtas d
perationes, inftrumentis lecitime adhibiris, pa
ducitur.
Operum horum Chimicórum variz circum a 1
ren:ur divifiones, 1
Libavius Syntagm. arcan. Chiwmic. opera cM
miea diftinguit I.in Magiltcria. 2. extract ata, j
quintas effentias & elixiria, deque iisordineg
&o libris tra&at.
Cl. Sennertas lib. de (onfenf. Chimic, E
flotelic. e Galenic. c. 19. eandem adfert nn
onem, Magifteria nominari etiam pofle cení
immutata vcl perfe&a : extra&a veró fecreti |
velfeparata. 'T'ertiam veró cl.ffem appellat commi.
pofita, Fundamentum hujus diftin&ionis pras |
bet corporum, circa quz occupatarC himia; nds
tura&proprietas. Hormogenea corpora exige
bent msgifteria : heterogenea Mus non inté$q..
gra, fed feparaga expetuütur, praebent extracta |
Gompofita in iniftis habent locum. ^L
Begnin vyrocin, Climie. lib, z.4mprooem, cffezm"
Gus VN
"Hi DESrEcrEsvsCHIMICIS m
MÀ MM À
———
Jl operauounem, fivé,ut Quibusdam vocantur,
" 'Blles ci imicas omae ofius & «clarius ad
"Mi rediget clafles : liquidas , molles & duras,
llliquidas refert, aquas d deftillitas , aquas for-
"affpirieus, olea, tineturas liquidas, Ad mol-
"Eefert balfama, extracta, tiaecuras molles, &
Sliores. Addouras referuntur calces, croci, fa.
il ores, magtfíteria, Gincturs ficcz qus el-
Au tt Aliis Species Chimica eft vel fim iplex ved
J'Sllpofita.
"qi mplex aut eft magifterium, aut extra&um,
" "llecrc CIuiT.
jliagifterium dicitur Species Chimica,ex toto
"fb extractionem parata , lapuriratibus exter-
dibbilatis , pertihentque hüc rz. olea per deli-
"dim, aurum pota! bile, ^2. Magifteria Yulpó
i^dia, ut corallorum, margaritarum, item, vitrio-
Mbmiriva, pulveres & calces metallorum , ful-
"sr auratam antimonii Crocus mattis & "ho:
"3i metullorum flores & fnblimata, | Mercuri
E. llLipi itati, bezaardicum minerale ,antimonium
dihoreticum.
Mixtr actum feu Secretum dicitur Species Chi-
V QE quz de eos concretione fe«
gia cft;relictá eraffitie clementari , ut funt. 1,
lliatz aqua. Sj Spiritus,olea 2.extraGa,tinctu,
ilico tig. 3.Íublimata, cum non totum cor-
lifublimatar. 4». Ufta & calcinata quedam ut
"m cervi cum & fineuflione paratum, 5, Cre.
lr & cryftallitartari. | Compoftta fpeciesChi.
á Jen duplex : Elixirium ive alexiterium. &
& [us. Eli-
won mde imer D couiglene Fes LE
112 DisCuns Pieri. De Spe C, Crirwre. 867]
Fera iam ier aee
Elixir vocatur fpecies ex pluribus diveriis figg)
plicibusconcinnata,ut Blixir proprietatis Pag
celfj , paratum ex croco , myrrha,aloé,fpiritu vill
& falpharis, ItemElixir paftilentiale Ej»ssdead
Bilfamus fulphuris , compofitus ex fulphurtd.
myrrha , tercbinthina &c.
Clyffus eft quando cjusdem rci fpecies varli
fcorfim claboratz iterum conjanguntur , ut cti
fal commune, fulphur , oleuc, fpieitus & Merctil
rius coagalantur in unum corpus. |
Verum eoim veró nimisdifficilis & falebroM
apparet horum virorum doctiífimorum diam.
9406, Vtima facilior videcur, licét nec ipbf.
omnibus. numeris abíoluta. Nos melioris dil.
ftin&ionis & elucidationisgratiá effecta feu opgg|
ra Chimica in fequenti fic. delineare voluimid)
tabula.
BOSE
E
y v NE "m
Jq
I 1n f ffimpliecs rÉorum fünplices.
i pag. 112
N f fmplicesi
E .. ^ h. aqua deftillatz
" E oc ro | mm
! | : rd | : (Vegetabilium.
d ^ r. liquida 5. fpiritus 4 animalium
d " l J minetaáliam.
[m : qVegetabilium,
| ; | 5. Oleà 4 animalium,
" ] rS J minéralium.
]
c E :
d | beta PA - (compofita.
n |
M J | . J folioram, radicum, corticum, gum?
ul ]compof:- "bezoardica. - ( matum,
H| 4 te. J-vwuneraria P
5
2. Media, x Edabtie (C. vegetabiliam, & tartari,
Cque ambi- AR d *. animalium
n Oo
4 e » :
l s E [gua intet. 4 molles | 3. mineralaim. merallofüm. p.
| i b- [e liquida & *. Elixirta ! 4 foffilium oleoforuti:
| S is | folida |* Extada. — ] Epio: filicutm;
E A | , Balfama.. 1 Coral lótüm.
| Y V o : : 3
i ERA e. Elzo facchara;
B md | 6. Mixturz,.
j ETE. rs Alcool,
PT | reuse e (Negetabilia, |
E [o M folida. 'Salia «4 animalia.
X nc ' J mineralia.
T : E Magifteria.
E | T Flores; i
| | Sublimata "Meretiniali.
Ptecipitata Mercürialia. — . :
Calces, ut antimiontum diáplibrericim & lapide
| "quidam,
Coagulata & fixatá quidam.
| $ulphurca metallica & mine£alis.
d cuc |j Croci.
7 Non Enti& 2 Reguli, TEM Aftra, Marie) E:
» TY .
mu RE
" appe
! £o»qded H.
IMATTHIZ TILINGIL.
(ED.DOCTORIS ET PROFESSORIS
PUBLICI,
ORDO ET ."METHODFS
| In hocProdromo
* PRAXEOS CHIMIATRIC A,
K^x Anioribus & aceuratioribus Chimiatris
morbi fuat vel fimplices, vel mixti & tranf-
y Plantati-Simplices fuot. quatuor, ad quoa
TeP veróreliqui omnesreferuotur. 1. Lepra
Jpodagra. s. hydrops. & 4. epilepfia. Le.
8l afines funt cutanei morbi, ut ulcera omoia,
Bjritus, (cabies, alopecia , furfures, fquamz, fif.
le, cutis fa: ditites, puftule, anthraces, malum
Brtuam, cancer,carbunculus, farunculus, phle
ipne,clavus, abfceffas,vitiligomorphza, pfora
iiprestinee , gutta rofacca,lichen impetigo & c.
Bagra acceduntcolice , nephritides, deatium
llitam dolores;arthritides,fluxiones dolorifice:
Wialza. — Adhydropem fpe&ant febres , apo-
Bata uterina, icteritia, cachexise omnigenum
Jus. — Etadepilepfiam referuntur morbi capi-
ifc alii :ut catarrhi;paralyfis,palpitationes cog-
ilpafmni,vertigines, melancholiz;apoplexiz, fuf.
Kt iones uteri. |
Wdixeti & tran[plantati funt primüm: cotarehi
Werici;paralyfes, difpofitiones leprofz , febres
UWltice; & deindé novi morbi,ut morbus Gal-
Sivellues venerea, fudores Anglici , petechise
"ilelle,dyfenteriz & pleuritis,
H Ve]
YES dee s
COCTUCHEUOMMA es
B Onpo ETMETHODUS |
Vel imorbi iis fant priva: (ceu foistari;,ut epife |
pia; podagra, hydrops & lepra; vel fécutidarit Bios,
wepeudentesomnes, —— ! | 1i ^
Hujufmodi autem morbi requirunt peculiarem»
eliquam curationem, quam faciunt velsniverfa
lem ,velparticnlarem, Vniver[alis cft perfecta ab
latio impuritatum feu radicum morbidazam mix
tione non neceffarià in humana anatomia nf ü
rum,quz balíamo. naturali remediorum natufa
humanz confenraneo perficituryrefoleente; cond,
fumente & diffipanre impuritatem, femineligi
tineturas,corroborante veró,confolidentc, cof.
diente innatum mierocofmi bal(;mum.; & hecfiliii.
quiritur in morbis hzreditariis , à qui ad perfi.
€ionem pervenerunt; velinconfümmatisut epi
lepíia,podagra,hydrope & lepra. 4
Partittilaris cft,ia qua non femper radices ipli.
vel femipalestin&urz morborum tollantur M.
fepiusfru&us, fymptomata, paroxyímus,doloill
mitigantur,prohibentur , ad exaltationem pemfll
nirenonadmittuptur,excrementorüm evacua ja
nesipnftituuntur, & debilitatz natutz corrobotMa
tionesadjunguntur.Hzc locum babet in momlli
infranominatis,qui nondum ad. extremitates gi
venerunt, & eorum affinibus feu congeneribuslll
Univerfalis curatio fit 1. per ablationem,rellil,
Intionem & confimptionem: iifdem modis etii.
procedendum ,ut inparticulari : Ablatione |
ro, refolutiones & confíumptiones. fiunt peri
mitoria,cathartica , diuretica & diaphoreticag
Perficitur 2.Pusver(alis curatio per.corroborald
PRODR. PRAx. CHIM, | OEIG
——————— ———MMÀ L^
"tds baliami naturalis,eonfolidationes,regenera-
"dMhes,virinm refeCtiones, humeéationes & ma«
Bhitatisfedattones, Flzc omnia &unt particula
"iiir per confortantia, a20odyna, item odorifera,
":brem humectaatia, fitim fedantia & fanguinig
Gafionem, d
"'articularis curatio. folüm fit per fpecifica:
"AMfpecifica illa femper funt cum proprietatibus
'ailrerfalis ; auferunt nimirum,refclvunt & con-
! flinut ; denique lunt particularia & fingularia
»ililulis individuisp.rtibus. |
i39 os de curatione Fniver[ah & particulari qn
Willibre tra&aturi, melioris do&rinz erpó, me«
ifllmenta Chimica, quibus corpos humanum vef
ifa Ctatum reftituitur, vel iotegrà adhue pol.
'8i fanitatea morbis definditur , merità in zves
iuflis diftribuimus. ^ Ad primam claffem teferi-
udilllomnia illa univerfalia,que panaccarumnomi-
flf digitantur, &anteomnes alias medicinas vim
siltat fanandi omnis generis morbos,prefertim
m deploratos,praviores,difficulter curandos,uc
:SliLapisPhilotophorum ; Aurum potabile,vel
;fillpharmaca generalia.
sUrro ad :Cleffem fecnndam pertinent. gnj-
NERA evacuantia , ut funt wemitiva, pur-
(TOl4 s dinretica , diapboretisa &c. quibusnatu-
ji Bbrbi caufam per quetuor vias ordínariesnt LR
Dll periora 2. perinferiora, 3. per veficam ur.
iüam, 4. ambitom corporis excernere folec..
Filfzpiffime in morbis graviffimis nniveríalis
;5lllo funguntur, & in fingulis feré morb's offe-
flr, velpremittuntur. Hujus ordinis quoque
| 2 funt
| d 16 OR». Er METH.PRODR.Pnax.C Curwd
funt Confertautia Odorifera QR nodyna: : | ;
admodum enim cvacuantibus in fingulis fei
- morbis nobis opas cftjita quoqueob virium iff
becillitatem,& doloris vehementiam , quz ph
rumque morborum cORuticfannnusc. eger cop"
fortandus , nunc dolor mit/gandus; que omnin LH
curas particulares pracedunt, 31
"Tandem adfcribuntor rertia cla]f; remedia fpe |
cifica & appropriata di&a , hoc eft,que operatiti |.
ne & effectu fuo non univerfa corporis membi l
fed tantüm illa ip fa, ad qux nimirum feorfinil
fpe&um habent, juvant, confortant,ipfifque an ai
funt, ut. Medicamenta [pecifica omninm [epi
snembrorum principalium ,(Decifca. Capitali
Epileptica k2dpopleciica,Gutturalia, Opbtalll
€4,0zalgica, Odentalgica , pecforadia , Cor dial
ffómachica , «dnticolica, Hepatica , Splenetii
Dyfenterica, Hydropica,Pierina, Nephriticadl |
nerea, Artbritica,Febrilia,, Peflilentialia Và
gta, dntivenerea , Vulneraria, €* a
eMedicametfa exterpayeoreata ei ui
cesuprobata.
Hd RB*4ReEROS 0m
JRODROMIPRAXEOS
CHIMIATRIC ZZ
CiLaAssrs Lt
JE MEDICAMENTIS ONIVE R.
nM LZIBA.S, QFP.JE PANACE ARV Má
4» AVOZMINE INDIGITANTVFR.
TiTrurus LL
! DE
5S LAPIDB PHILOSOPHO.
; RUM.
SAREFSPHILOSOPHORVF M L A.
PIS. |
E materià hujus Lapidis inter Philofo«
B phos & Chimicos varie agitantur opi.
J niones,quorum quilibet fnam fententia
Te amproviril,plerumque tamen obfcus
ffllperplexá f:ribendiratione,ne cuivis innote«
i'fidefendere f'udet.— Quz autem proprie fit
ja 1l1la Lapidis materia in naturz thefauris abe
j,898 & delitefcens , quove indigitetar nomine,
filram aunc non eftcuriofius inquirere; fed
ills rei cupidiffimos remittimus ad Philofopho-
"H& Ghimicorum fcripta : quamvis certi fimus
Aaorum leGione nonnifi pauciffimos, quos z«
wi amavit Jupiter , & quibus ex meliori luto
"ME przcordia Titan,ad veram di&z materiz
iMriam perventuros, autveritatém indé cogni-
tilt effe;idque ob,ut jam meminimus, paraboli,
*Slnimis ac myfticum,nec non miris verborum
i djIts te&um ac involutum do&rinz genus;
üiintibus illis ufurpatum ; id.-quod egregie Vis
cM | : Gti
Ep - es L-—
CÓ ned Doni. MS Nel
E vapeur MOERS " — Ww
X m "T
3xid ..CraAss L Trv. dh
Gcbér quoque fatetur, dicens: Obieunque apent
Jens loquuni Pbilofopbiyib, nibil dixerunt : ubi 4B
Fen figurate ac amgmatice aliquid pofverunt, bi qii
vitetem occhltarunt... Et Rofinas ad Entycb. inqui
Philofophi nil paf ferit de bac arte palam facere ua
der utl 31a ut ea qua in labris fuis figurate pofueruntt
fcsrá nequeant nift à Dca docente »sauifelt eatur. Cul
conlentit AMorsenes, inquiens : Libra Pbilofoplie
vam Kearate [unt [criptsquarum major pars videttli
ebfcura nec nid (ais compofstor ibus poffant intelligi
Et Hortulanus inexpoft.Tab.Hermet.docet.fol ud
illum;qui fcit Lapidis operationem , verba Philgsai
Íophorom iatclitgere polle. | Nec noa elegante i.
CPhal. Méllerus hb. 1. Mirac. Chimic. in Prooé "0 i
fententiam faam de hocLapide Philofophico it&
exprimit : Adareria de lapide Philofopbico d toria
fetuliscelebrasa efl ,eà- etiam num quotidie decantadd,
ty ATA ta men in opere € pauct/fmisobusa ; nome
quidem ob d'fficultateu emm opus fet mauliercularg
feclob e Mutorum obfcuritatens, perplexamaq, [cribenma
di rationem s QUI ut quiduisin bae arte obnubilents "
gubil attentaium relinquunt, | .Ethac quidem pare
Ve vinlià magis peccant neoterici omnes » quam ulln
dniiquorum,qui quidem dilucidirt fermonis genera
à NO ON , N . Ee a
3n boc explicando natura my[lersa feenper uf fant s uii
mifivecentiores [emaper ma £45 magtiá, tenebris obvü
wifent,ron ita tardd plures ad optatam metam per
venient, Neque duntaxat ebfcurstatems fAuadio[a
fegqusri funt ; veruna tara inveríun ej prapofte
y P dicendi ordinem: nt q
…[truncated]